1. Giới thiệu tác giả
Cuốn sách chuyên khảo "Giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai - Phát hiện vi phạm và xử lý vướng mắc" do tác giả Nguyễn Quang Đạo (chủ biên) Giảng viên Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cùng với sự tham gia biên soạn của giảng viên Nguyễn Thị Kim Oanh - Trường Đại học Kinh tế - Luật Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai - Phát hiện vi phạm và xử lý vướng mắc
Tác giả: Nguyễn Quang Đạo (chủ biên)
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật
3. Tổng quan nội dung sách
Tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai phát sinh trong trường hợp cơ quan, tổ thức, cá nhân chịu sự tác động của các quyết định hành chính, hành vi hành chính cho rằng các quyết định hành chính, hành vi hành chính đó đã ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của mình và các chủ thể này đã yêu cầu cơ quan hành chính nhà nước xem xét lại quyết định hành chính hoặc yêu cầu Toà án giải quyết. Giải quyết tốt tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai có ý nghĩa quan trọng trong đời sống xã hội bởi tác dụng bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Hai phương thức giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai là giải quyết khiếu nại và xét xử hành chính. Do tính chất phức tạp của các tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai cùng những bất cập của quy định pháp luật, hạn chế trong hoạt động giải quyết khiếu nại của các cơ quan quản lý nhà nước và hoạt động xét xử của Toà án khiến việc giải quyết các tranh chấp này còn tồn tại những vướng mắc, thiếu sót. Đó là việc cơ quan hành chính nhà nước áp dụng không đúng các văn bản quy phạm pháp luật dẫn đến việc ban hành các quyết định hành chính, thực hiện hoặc không thực hiện các hành vi hành chính trái với quy định pháp luật; Toà án có những vi phạm trong thủ tục tố tụng, áp dụng pháp luật chưa chính xác...
Để giúp bạn đọc có thêm tài liệu tham khảo về những vấn đề trên, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách chuyên khảo "Giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai - Phát hiện vi phạm và xử lý vướng mắc" do tác giả Nguyễn Quang Đạo, giảng viên Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh làm chủ biên.
Cuốn sách phân tích những vấn đề chung về tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai; hệ thống hoá những vấn đề vướng mắc của pháp luật tố tụng hành chính từ hướng dẫn của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao; tổng hợp những sai sót thường gặp trong ban hành quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính về quản lý đất đai của cơ quan quản lý hành chính nhà nước cùng những vi phạm của Toà án trong việc tuân thủ pháp luật đất đai; phân tích, đánh giá, bình luận những vụ án đã được xét xử và có phán quyết của Toà án để đưa ra các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, hướng tới thực hiện giải quyết tranh chấp hành chính đồng thời bảo đảm hài hoà mục đích là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan và kiểm soát quyền lực nhà nước.
Sách gồm các nội dung sau:
Thứ nhất, những vấn đề chung về tranh chấp hành chính về đất đai và tranh chấp đất đai; tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật đất đai và nguyên tắc chung áp dụng pháp luật, liệt kê văn bản quy phạm pháp luật chính được xem xét, áp dụng qua các thời kỳ trong giải quyết tranh chấp hành chính về đất đai; khái quát các hình thức giải quyết tranh chấp hành chính về đất đai thông qua khiếu nại, khởi kiện vụ án hành chính; xử lý các vướng mắc của pháp luật tố tụng hành chính được tổng hợp từ nội dung hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Thứ hai, liệt kê nhằm phòng ngừa một số sai sót có thể xảy ra khi ban hành quyết định hành chính và thực hiện hành vi hành chính về quản lý đất đai của cơ quan quản lý hành chính nhà nước dẫn đến tranh chấp hành chính và định hướng giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật.
Thứ ba, bài học kinh nghiệm từ các sai sót dẫn đến vi phạm của Tòa án khi giải quyết vụ án hành chính về đất đai thông qua xem xét các bản án, quyết định cụ thể bị Toà án cấp phúc thẩm, giám đốc thẩm quyết định sửa án, hủy án; cấp tái thẩm hủy án; nội dung xem xét bản án nhằm phát hiện vi phạm của Tòa án và tổng hợp một số kinh nghiệm cụ thể khi xem xét, đánh giá việc tuân thủ pháp luật đất đai khi giải quyết các tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất đai.
Phần đọc thêm là tổng hợp hướng dẫn của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về nội dung xem xét, đánh giá việc giải quyết các vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất, tranh chấp quyền sở hữu nhà là các tranh chấp dân sự để rút kinh nghiệm đối với các sai sót tương đồng, có liên quan khi giải quyết tranh chấp hành chính về đất đai.
4. Đánh giá bạn đọc
Vụ án hành chính nói chung và vụ án hành chính liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đai nói riêng là loại án mang tính chất đặc thù vì quan hệ giữa người khởi kiện với người bị kiện tuy bình đẳng về tố tụng trước Tòa án nhưng trong quan hệ hành chính thì người bị kiện là người quản lý, còn người khởi kiện là người bị quản lý. Mặt khác, người bị kiện trong vụ án hành chính thuộc lĩnh vực đất đai là người có chức vụ trong cơ quan quản lý nhà nước, nhiều trường hợp người bị kiện còn giữ chức vụ trong cơ quan Đảng như Thường vụ, Phó Bí thư huyện ủy, tỉnh ủy; do đó, khi giải quyết loại án này vừa phải đảm bảo tính thống nhất của pháp luật, vừa phải đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng để góp phần ổn định tình hình chính trị tại địa phương.
Cuốn sách là tài liệu chuyên khảo hữu ích cho giảng viên và sinh viên ngành luật sử dụng song song với giáo trình Luật tố tụng hành chính, Luật đất đai trong giảng dạy, học tập môn học Luật đất đai và cho bạn đọc có quan tâm, nghiên cứu nhằm nhận diện những sai sót thường gặp của các cơ quan nhà nước phục vụ cho tranh tụng và/hoặc định hướng xử lý các hạn chế, vướng mắc cụ thể liên quan đến quá trình khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất đai.
5. Kết luận
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách chuyên khảo: "Giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai - Phát hiện vi phạm và xử lý vướng mắc".
Luật Minh Khuê trích dẫn dưới đây nội dung hướng dẫn của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về một số lưu ý đối với vụ án hành chính về bồi thường khi thu hồi đất và vụ án hành chính khởi kiện quyết định xử phạt hành chính đối với hành vi lấn chiếm đất công tại Hướng dẫn số 22/HD-VKSTC ngày 05/6/2020 để bạn đọc tham khảo:
2. Đối với vụ án hành chính về bồi thường khi thu hồi đất
Đây là trường hợp phổ biến mà đương sự khởi kiện khi bị thu hồi đất.
- Khi xem xét về trình tự, thủ tục bồi thường khi thu hồi đất, cần lưu ý: Để phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đúng quy định của pháp luật phải xác định mục đích thu hồi, diện tích, loại đất, tài sản có trên đất có phù hợp với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; biên bản kiểm kê tài sản; bảng giá đất của địa phương và các văn bản của địa phương về chính sách đối với hộ gia đình, cá nhân khi có đất bị thu hồi để thực hiện dự án hay không. Đồng thời, phải xem xét để làm rõ nguồn gốc đất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc trường hợp chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận không, để đối chiếu với phương án đền bù xem có phù hợp hay không.
- Khi đánh giá về nội dung của phương án bồi thường, cần xem xét lại vị trí từng loại đất trên thực địa có đúng với vị trí loại đất ghi trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trường hợp nhà và tài sản khác có diện tích không đúng vị trí ghi trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phải điều chỉnh lại vị trí đúng theo thực tế sử dụng để áp dụng chính sách bồi thường khi thu hồi đất. Trong trường hợp này, cơ quan có thẩm quyền không điều chỉnh lại vị trí nhà mà vẫn áp dụng vị trí ghi trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để áp giá bồi thường là không đúng quy định của pháp luật.
Kiểm sát viên cần chú ý làm rõ các lý do mà người khởi kiện đưa ra để lý giải cho việc không đồng ý với phương án bồi thường và những ý kiến phản biện của người bị kiện, để từ đó xác định tính hợp lý của yêu cầu khởi kiện.
3. Đối với vụ án hành chính khởi kiện quyết định xử phạt hành chính đối với hành vi lấn chiếm đất công
Hiện nay, không có quy định nào về khái niệm đất công, đất công cộng. Tuy nhiên, có thể hiểu, về bản chất thì đây đều là đất do Nhà nước quản lý, nhưng thực tế khác nhau rất nhiều về mục đích sử dụng. Đất công cộng là đất chỉ sử dụng vào mục đích công cộng như đường, công viên, vỉa hè, sông suối... còn đất công có nghĩa rộng hơn, ngoài các mục đích là đất công cộng nó còn bao gồm tất cả các mục đích khác như đất xây dựng các công trình nhà nước, đất quốc phòng, đất an ninh, đất nghĩa trang, đất chưa sử dụng, các quỹ đất được Nhà nước xác lập quản lý bằng văn bản...
Điểm d khoản 2 điều 10 Luật Đất đai năm 2013 quy định về các loại đất công cộng và Điều 3 Nghị định số 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (sau đây gọi tắt là Nghị định số 102/2014/NĐ-CP) thì hành vi lấn đất là việc người đang sử dụng đất tự chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất. Hành vi chiếm đất là việc sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc việc sử dụng đất do được Nhà nước giao, cho thuê nhưng hết thời hạn giao, cho thuê đất không được Nhà nước gia hạn sử dụng mà không trả lại đất hoặc sử dụng đất khi chưa thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai.
Trong trường hợp này, điều cần lưu ý là xác định mục đích sử dụng đất mà người sử dụng lấn, chiếm là gì để đưa ra xem xét mức xử phạt hành chính tương ứng và yêu cầu họ thực hiện khắc phục hậu quả hay không; buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất có mang tính khả thi hay không.
Đất lấn chiếm, sử dụng trái phép là đất chưa được cấp, không thuộc quyền sử dụng của hộ gia đình nào và hiện nay đang thuộc quản lý của Ủy ban nhân dân xã, vì vậy đây cũng được xác định là lấn chiếm đất công. Tuy nhiên, do Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định số 102/2014/NĐ-CP không có quy định về khái niệm đất công và hành vi lấn chiếm đất công mà chỉ quy định về mục đích sử dụng đất, đất thuộc quỹ đất công ích xã, phường, thị trấn và hành vi lấn chiếm đất với mục đích là đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp nên trong quá trình kiểm sát việc giải quyết vụ án, cần xem xét việc cơ quan có thẩm quyền có xác định một cách chính xác về mức xử phạt đúng với mục đích sử dụng đất mà người thực hiện hành vi lấn chiếm và sử dụng trái phép hay không.
