1. Giới thiệu tác giả
Sách Hỏi đáp Luật tố tụng hình sự năm 2015 doTS. Phạm Thị Thoa (Học viện cảnh sát nhân dân) làm chủ biên.
Tập thể tác giả:
TS. Phạm Thị Thoa (chủ biên)
ThS. Nguyễn Việt Hà
CN. Bùi Văn Duy
CN. Lê Trọng Tài
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Sách Hỏi đáp Luật tố tụng hình sự năm 2015
Tác giả: TS. Phạm Thị Thoa
Nhà xuất bản Công an nhân dân
3. Tổng quan nội dung sách
Tố tụng hình sự là một quá trình phức tạp bao gồm nhiều giai đoạn, có sự tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân. Mục tiêu của tố tụng hình sự là phát hiện nhanh chóng, chính xác, xử lý công minh mọi hành vi phạm tội, không bỏ lọt tội phạm và không là oan người vô tội. Để đạt được mục tiêu của tố tụng hình sự các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải tuyệt đối tuân thủ các quy định của pháp luật tố tụng hình sự.
Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 được Quốc hội Khóa XIII, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 27/11/2015, có hiệu lực từ ngày 01/01/2018, bên cạch việc kế thừa phát triển các quy định còn phù hợp của Bộ luật Tố tụng năm 2003, đã được bổ sung mang tính toàn diện, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng: bổ sung những quy định mới để giải quyết những vướng mắc bất cập đặt ra trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Việc nghiên cứu các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, đặc biệt là điểm mới trong quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 là rất cần thiết cho cán bộ thực tiễn hoạt động trên lĩnh vực tư pháp hình sự. Mặt khác, học tập, hiểu rõ những quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam cũng là nhu cầu cần thiết của mỗi công dân.
Nội dung cuốn sách được trình bày dưới dạng hỏi đáp tự luận, giải thích, phân tích ngắn gọn, dễ hiểu, trình bày khoa học theo những quy định mới của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
Trích dẫn một số nội dung trong cuốn sách để bạn đọc tham khảo:
Câu 1. Chứng minh rằng Luật Tố tụng hình sự là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam?
Gợi ý trả lời:
- Khái niệm Luật tố tụng hình sự: Luật tố tụng hình sự là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật của nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bao gồm tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án dân sự.
Phân tích các nội dung sau đây: luật tố tụng hình sự là một ngành luật độc lập vì nó có đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh riêng.
- Đối tượng điều chỉnh: đối tượng điều chỉnh của luật tố tụng hình sự là những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình khởi tố điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự. Những quan hệ này bao gồm:
+ Quan hệ giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự;
+ Quan hệ giữa cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.,
+ Quan hệ giữa những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng với nhau
+ Quan hệ giữa cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng với người tham gia tố tụng
+ Quan hệ giữa cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng với các cơ quan nhà nước khác, tổ chức xã hội và cá nhân trong quá trình giải quyết vụ án hình sự ... các quan hệ xã hội là đối tượng điều chỉnh của luật tố tụng hình sự bao giờ cũng có một bên là cơ quan nhà nước được giao tiến hành các hoạt động giải quyết vụ án hình sự. Các quan hệ này liên quan hữu cơ với các hoạt động tố tụng hình sự. Các hoạt động tố tụng hình sự làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt các quan hệ pháp luật tố tụng hình sự và ngược lại, những quan hệ pháp luật tố tụng hình sự làm phát sinh các hoạt động tố tụng hình sự mới.
- Phương pháp điều chỉnh: Phương pháp điều chỉnh của luật tố tụng hình sự là tổng thể những cách thức được sử dụng để tác động vào các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Để điều chỉnh các quan hệ thuộc đối tượng điều chỉnh của mình luật tố tụng hình sự sử dụng nhiều phương pháp, trong đó các phương pháp cơ bản là:
+ Phương pháp quyền uy: là phương pháp thể hiện tính quyền lực nhà nước buộc các chủ thể tham gia phải tuân thủ. Phương pháp này chủ yếu điều chỉnh các quan hệ được thể hiện bằng các quyết định, lệnh của các cơ quan tiến hành tố tụng. Các quyết định, mệnh lệnh của cơ quan tiến hành tố tụng hình sự có tính chất bắt buộc đối với người tham gia tố tụng hình sự, các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân. Các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự cũng chỉ thực hiện quyền lực trong khuôn khổ pháp luật, không được tùy tiện ra các quyết định hoặc tiến hành các hoạt động trái pháp luật.
+ Phương pháp phối hợp: yêu cầu các chủ thể tố tụng hình sự có trách nhiệm phối hợp với nhau trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Sự phối hợp thể hiện bằng việc các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng hỗ trợ, bổ sung cho nhau trong quá trình giải quyết vụ án hình sự đảm bảo cho mọi chứng cứ liên quan đến vụ án đều được phát hiện và sử dụng làm rõ các đối tượng chứng minh trong vụ án.
+ Phương pháp chế ước: nội dung của phương pháp này đòi hỏi các chủ thể tố tụng có trách nhiệm kiểm tra, giám sát lẫn nhau để phát hiện những việc làm sai trái, những quyết định thiếu căn cứ để tự mình sửa chữa hoặc yêu cầu khắc phục, sửa chữa kịp thời.
Câu 2. Luật Tố tụng hình sự có những nhiệm vụ gì? Trong những nhiệm đó có nhiệm vụ nào là quan trọng nhất không? Vì sao?
Gợi ý trả lời:
Nhiệm vụ của bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 được quy định tại điều hai như sau:
Bộ luật tố tụng hình sự có nhiệm vụ bảo đảm phát hiện chính xác và xử lý công minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội, phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội; góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, giáo dục mọi người ý thức tuân theo pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm.
Những nhiệm vụ mà bộ luật tố tụng hình sự xác định chính là sự khái quát cô động nhất nhiệm vụ của luật tố tụng hình sự. Qua đó, ta thấy, luật tố tụng hình sự có các nhiệm vụ cơ bản sau:
Một là: luật tố tụng hình sự vào đảng phát hiện chính xác, nhanh chóng và xử lý công Minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm, không làm one người vô tội
Đây là nhiệm vụ cụ thể, quan trọng của luật tố tụng hình sự. Luật tố tụng hình sự quy định trình tự, thủ tục tố tụng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức công dân khi tham gia tố tụng đều nhằm mục đích cho các hoạt động tố tụng đạt được đích cuối cùng là phát hiện chính xác, nhanh chóng và hành vi phạm tội đồng thời phải xử lý công Minh kịp thời các hành vi phạm tội đó, bảo đảm cho không có hành vi phạm tội nào không bị phát hiện, không bị xử lý nhưng cũng không được làm sai, làm oan.
Nhiệm vụ này được cụ thể hóa trong các giai đoạn tố tụng. Nhiệm vụ của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự là phải phát hiện chính xác nhưng trong mọi sự việc có dấu hiệu tội phạm, đưa vào giải quyết theo thủ tục tố tụng mọi tội phạm xảy ra và loại ra những vụ việc không phải là tội phạm học việc giải quyết không còn giá trị. Giai đoạn điều tra có nhiệm vụ nhanh chóng thu thập đầy đủ chứng cứ để chứng minh tội phạm và người phạm tội, xác định những thiệt hại xảy ra để phục vụ cho việc quyết định xử lý sau này được đúng đắn, chính xác. Giai đoạn truy tố có nhiệm vụ truy tố trước tòa án những vụ án đã có đủ chứng cứ chứng minh tội phạm và người phạm tội, yêu cầu xét xử đúng người đúng tội, đúng pháp luật.
Giai đoạn xét xử có nhiệm vụ nghiên cứu xem xét các chứng cứ liên quan đến vụ án để đưa ra các phán quyết đúng người đúng tội, đảm bảo mọi tội phạm đều bị xử lý công Minh và không làm one người vô tội. Giai đoạn thi hành án có nhiệm vụ bảo đảm cho mọi phán quyết có hiệu lực của tòa án đều được đưa ra thi hành và thi hành có hiệu quả đảm bảo yêu cầu trừng trị, giáo dục đối với người phạm tội và khắc phục những hậu quả do tội phạm gây ra.
Hai là: bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân
Bảo vệ đảng, bảo vệ nhà nước và các quyền, lợi ích cơ bản của công dân là nhiệm vụ chung của pháp luật. Pháp luật là cơ sở để xây dựng, cùng cố và tăng cường quyền lực nhà nước, là phương tiện hữu hiệu nhất để nhà nước quản lý các mặt của đời sống xã hội. Cũng như các ngành luật khác, luật tố tụng hình sự được ban hành nhằm mục đích bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, thông qua luật tố tụng hình sự, nhà nước tiến hành các hoạt động cần thiết để xử lý mọi hành vi phạm tội góp phần giữ gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.
Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, vì vậy …..
Ba là: Giáo dục mọi người nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, đấu trạnh phòng ngừa và chống tội phạm
Luật tố tụng hình sự là phương tiện quan trọng để giáo dục công dân nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật và tôn trọng quy tắc của cuộc sống xã hội. Sự tồn tại của hệ thống các quy phạm pháp luật tố tụng hình sự tự thân đã mang tính giáo dục. Các quy phạm pháp luật này là căn cứ để người tiến hành tố tụng ý thức rõ phạm vi, mức độ quyền hạn của mình; giúp người tham gia tố tụng nhận thức rõ các quyền và nghĩa vụ tố tụng để họ có thê bảo vệ quyền và thực hiện nghĩa vụ của mình. Luật tố tụng hình sự còn quy định những biện pháp có ý nghĩa khuyến khích họ tích cực tham gia vào công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Các hoạt động tố tụng hình sự luôn thể hiện rõ tính quyền lực nhà nước. Yêu tố này tác động đến ý thức và tư tưởng của mọi công dân làm cho họ nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật. Việc xử lý nghiêm minh, kịp thời mọi tội phạm sẽ làm cho mọi công dân tin tưởng vào tính pháp quyền của nhà nước xã hội chủ nghĩa, khuyến khích họ chủ động, tích cực tham gia công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.luật tố tụng hình sự cũng chứa đựng những quy phạm quy định về quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc phát hiện và tố giác tội phạm, phối hợp, giúp đỡ các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự cũng như các biện pháp xử lý nếu họ cản trở, gây khó khăn cho các hoạt động đó.
Trong các nhiệm vụ trên của luật tố tụng hình sự không có nhiệm vụ nào được coi là quan trọng nhất mà nhiệm vụ nào cũng quan trọng, bổ sung, hỗ trợ cho nhau. Vì vậy các nhiệm vụ nêu trên phải được thực hiện cùng nhau, không được quá coi trọng hoặc xem nhẹ nhiệm vụ nào.
4. Đánh giá bạn đọc
Cuốn sách với thời lượng 376 trang trình bày dưới dạng hỏi và đáp tự luận về các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Nội dung được trình bày ngắn gọn, súc tích và dễ hiểu bạn đọc dễ dàng theo dõi.
5. Kết luận
Cuốn sách là tài liệu bổ ích cho đội ngũ cán bộ thực tiễn và bạn đọc yêu thích Luật Tố tụng hình sự. Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé!
