1. Giới thiệu tác giả
Nhà nước thế tục do GS.TS. Đỗ Quang Hưng, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo, thành viên Hội đồng Lý luận Trung ương biên soạn.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Nhà nước thế tục
Tác giả: Đỗ Quang Hưng
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật
3. Tổng quan nội dung sách
“Xã hội thế tục là một xã hội mà nhà nước không yêu cầu tán thành bất kỳ một giáo lý cụ thể nào hoặc những dạng thức công khai nào đó của hành vi tôn giáo như một điều kiện cho việc tuyên bố đầy đủ quyền công dân” (D.Mumby, 1963). Ngày nay, tuyệt đại đa số các nhà nước trên thế giói đã thực hiện nguyên lý này và tìm kiếm cho mình một mô hình nhà nước thế tục thích hợp để giải quyết cơ bản vấn đề quan hệ nhà nước - tôn giáo. Nhà nước - tôn giáo có mối quan hệ mật thiết với nhau. Những công dân thuộc về nhóm tôn giáo đồng thời là thành viên của xã hội thế tục và chính sự giao thoa này đã đặt ra nhiều vấn đề, biểu hiện qua nhiều thế kỷ cạnh tranh gay gắt giữa thần quyền và thế quyền. Niềm tin tôn giáo hàm chứa cả những ngụ ý xã hội và đạo đức, vì thế các tín đồ luôn thể hiện niềm tin tôn giáo của mình qua hoạt động của công dân trong hệ thống chính trị. Tôn giáo, tín ngưỡng với tư cách là một thực tại xã hội, luôn có tác động thuận hoặc nghịch đến sự phát triển và quản lý xã hội. Thực tiễn đời sống tôn giáo của các quốc gia trong thế giới đương đại đòi hỏi nhà nước thế tục nào cũng đều phải xây dựng và hoàn thiện luật pháp tôn giáo.
Là một nước phương Đông, xét về lịch sử quan hệ truyền thống giữa nhà nước và tôn giáo ở Việt Nam thì nhà nước thường dựa trên nền tảng tôn giáo, sử dụng tôn giáo như một công cụ chính trị tư tưởng, văn hóa, đạo đức để xây dựng đất nước. Tất nhiên, có những giai đoạn lịch sử, yếu tố tôn giáo đã trở thành nguyên nhân của sự chia rẽ, xung đột, đặc biệt từ giữa thế kỷ XIX, khi làn sóng của chủ nghĩa thực dân lan đến Việt Nam, nhưng về cơ bản, sự hòa đồng tôn giáo, sự hòa hợp giữa tôn giáo và dân tộc vẫn giữ cung bậc chủ đạo.
Mô hình nhà nước thế tục ở Việt Nam được Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn, đặt nền móng từ năm 1955, đã trải qua biết bao giai đoạn chiến tranh và cách mạng, gắn liền với sự phát triển của đất nước trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa, hội nhập quốc tế. Mô hình nhà nước thế tục đa nguyên hài hòa và hợp tác ấy đến nay đã tỏ ra thích hợp, đã và đang phát huy vai trò to lớn trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo ở Việt Nam. Kết quả đó có được là nhờ sự kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo cũng như sự đổi mới trong đường lối, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta. Mô hình nhà nước thế tục ở Việt Nam đang ngày một hoàn thiện, tỏ ra là công cụ hữu hiệu nhất giải quyết mối quan hệ giữa nhà nước và các tổ chức tôn giáo, phù hợp với các công ước và truyền thông quốc tế.
Cuốn sách "Nhà nước thế tục" là công trình nghiên cứu công phu của GS.TS. Đỗ Quang Hưng, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo, thành viên Hội đồng Lý luận Trung ương. Trong cuốn sách này, bằng những luận chứng sâu sắc cùng với nguồn tư liệu phong phú, không chỉ tiếp cận vấn đề nhà nước thế tục từ lý luận đến thực tiễn của các nước Âu, Mỹ, Đông Bắc Á và Đông Nam Á, GS. TS. Đỗ Quang Hưng đã khái quát lộ trình xây dựng, hoàn thiện luận pháp tôn giáo của Nhà nước Việt Nam trong nỗ lực hướng tới một môi trường thích hợp để các cộng đồng tôn giáo không những thực hiện tốt pháp luật với tư cách công dân mà còn qua luật pháp về tôn giáo có thể tìm thấy sự thỏa mãn đời sống tâm linh, đồng thời gợi mở những suy ngẫm, đề xuất (dưới góc độ nhà chuyên môn) đối với việc xây dựng một nhà nước thế tục ở nước ta hiện nay.
Cuốn sách được biên soạn gồm 6 phần:
Chương 1. Về một xã hội thế tục
1. Tính hiện đại và sự ra đời "một xã hội thế tục"
2. Lý thuyết và tiến trình của khuynh hướng thế tục họa
3. Ý tưởng về một xã hội thế tục
4. Về một thời đại thế tục
Chương 2. Chủ nghĩa thế tục và nhà nước thế tục
1. Tôn giáo vào chính trị
2. Chủ nghĩa thế tục là gì?
3. Về một nhà nước thế tục
4. Tôn giáo và luật pháp: Một căn bản khác của nhà nước thế tục
Chương 3. Mô hình nhà nước thế tục
1. Các tiêu chí phân loại
2. Tính phổ biến và khác biệt của nhà nước thế tục
3. Pháp: Mô hình nhà nước thế tục hẹ tư tưởng
4. Nhà nước thế tục ở Mỹ: tính thế tục nhà nước và tôn giáo dân sự
5. Nhà nước thế tục ngoài Âu Mỹ
Chương 4. Nhà nước thế tục và tôn giáo
1. Tình trạng nhà nước thế tục hiện nay
2. Tôn giáo và nhà nước thế tục những vấn đề đặc thù và lịch sử
3. Tôn giáo và nhà nước thế tục: mấy vấn đề cấp bách
4. Nhà nước thế tục và văn hóa đạo đức
Chương 5. Tính thế tục và nhà nước
1. Tính thế tục là một giá trị
2. Xã hội thế tục và chuyển biến tình hình tôn giáo
3. Chủ nghĩa thế tục và tính tôn giáo
4. Những xung đột về tính thế tục
5. Tính thế tục không biên giới
Chương 6. Từ chủ nghĩa thế tục đến tính thế tục mô hình nhà nước thế tục ở Việt Nam
1. Vấn đề "Nhà nước thế tục" ở Việt Nam
2. Kiến tạo một nhà nước thế tục (1955-2004)
3. Đối mới và sự chuyển biến của tính thế tục
4. Hoàn thiện mô hình nhà nước thế tục ở Việt Nam (2005 - 2016)
4. Đánh giá bạn đọc
"Nhà nước thế tục" do GS.TS. Đỗ Quang Hưng biên soạn được bạn đọc đánh giá "nội dung cuốn sách mang tính học thuật và nghiên cứu cao, chuyên khảo này trở thành tư liệu tham khảo quan trọng cho các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, hoạch định chính sách về tôn giáo". Điều đó thể hiện qua những nội dung sau:
Thứ nhất, cuốn sách là tài liệu nghiên cứu có tính hệ thống
- Tác phẩm Nhà nước thế tục của GS.TS Đỗ Quang Hưng là công trình nghiên cứu mang tính hệ thống, chặt chẽ về tính thế tục, xã hội thế tục và quá trình hình thành, cũng như cách thức vận hành của một Nhà nước thế tục.
- Tác phẩm làm rõ khái niệm thế tục từ lý thuyết, sự ra đời ban đầu, quá trình phát triển trong lịch sử cho đến những thay đổi để phù hợp với xã hội hiện đại.
- Trong quyển sách, tác giả tiếp cận vấn đề xã hội thế tục từ khi khởi phát cho đến những mô hình Nhà nước thế tục nổi bật trên thế giới. Từ nguồn tư liệu phong phú, Nhà nước thế tục đã làm bật lên những đặc tính quan trọng và sự lựa chọn về các mô hình tại các quốc gia trải dài trên nhiều khu vực của thế giới như tại châu Âu, châu Mỹ, Đông Bắc Á, Đông Nam Á.
- Đặc biệt, công trình dành một dung lượng lớn để trình bày những đặc thù, tính cấp bách và cả tương quan về vấn đề văn hóa đạo đức khi xây dựng Nhà nước thế tục.
- GS.TS Đỗ Quang Hưng cũng đặt vấn đề về tính thế tục trong xã hội hiện đại và những thách thức mà các quốc gia ngày nay xây dựng nền tảng cho mô hình này. Nhà nước thế tục cũng trình bày mối quan hệ giữa các thể chế hiện đại và tôn giáo tại Anh, Pháp, Mỹ, Ấn Độ hay Trung Quốc.
- Với dung lượng gần 700 trang, tác phẩm được chia thành 6 phần chính, bao gồm: Về một xã hội thế tục, Chủ nghĩa thế tục và Nhà nước thế tục, Các mô hình Nhà nước thế tục, Nhà nước thế tục và tôn giáo, Tính thế tục và Nhà nước, Từ chủ nghĩa thế tục đến tính thế tục: Mô hình Nhà nước thế tục ở Việt Nam.
Thứ hai, cuốn sách là nguồn tham khảo cho việc hoạch định chính sách về tôn giáo
Nhà nước thế tục là tác phẩm tiếp theo trong nhiều cuốn sách của GS.TS Đỗ Quang Hưng nghiên cứu về mối quan hệ giữa Nhà nước và tôn giáo.
Trước đó, một trong những thành tựu, đóng góp quan trọng và tiêu biểu của ông trong nghiên cứu tôn giáo là bộ ba cuốn sách: Vấn đề tôn giáo trong cách mạng Việt Nam: Lý luận và thực tiễn; Chính sách tôn giáo và Nhà nước pháp quyền; Nhà nước, tôn giáo và pháp luật.
Sau hệ thống các khái niệm, quá trình phát triển xã hội thế tục cùng vai trò của tôn giáo trong việc xây dựng các thể chế trên thế giới, tác phẩm của GS.TS Đỗ Quang Hưng đi sâu vào việc phân tích tình hình quan hệ giữa Nhà nước Việt Nam và các giáo hội. Trong đó, tác phẩm cũng đề cập lịch sử tư tưởng và nhận thức luận về tôn giáo, quan điểm tôn giáo của các nhà lãnh đạo.
Nhà nước thế tục khái quát lộ trình xây dựng, hoàn thiện luật pháp tôn giáo của Nhà nước Việt Nam trong nỗ lực hướng tới môi trường thích hợp để các cộng đồng tôn giáo không những thực hiện tốt pháp luật với tư cách công dân, mà còn thông qua luật pháp về tôn giáo có thể tìm thấy sự thỏa mãn đời sống tâm linh.
Là chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nghiên cứu kết hợp cùng nguồn tư liệu phong phú, GS.TS Đỗ Quang Hưng tiếp cận mối quan hệ Nhà nước và tôn giáo, luật pháp và tôn giáo từ lý thuyết đến thực tiễn.
Bên cạnh đó, tác giả còn nêu lên những kiến nghị, đề xuất dưới góc độ nhà chuyên môn trong công cuộc xây dựng một Nhà nước thế tục ở nước ta hiện nay. Cuốn sách là tài liệu tham khảo bổ ích, thiết thực đối với bạn đọc, nhất là các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, hoạch định chính sách về tôn giáo.
5. Kết luận
"Nhà nước thế tục" là gì? Nhà nước thế tục có là vấn đề mới đối với Việt Nam hay không? Xây dựng và phát triển nhà nước thế tục được thực hiện như thế nào ở Việt Nam? Cuốn sách sẽ giải đáp chi tiết và chuyên sâu về những thắc mắc này.
Cuốn sách không chỉ có ý nghĩa tham khảo về mặt khoa học pháp lý mà còn có giá trị thực tiễn trong việc xây dựng nhà nước trong mối quan hệ giữa tôn giáo và pháp luật.
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách “Nhà nước thế tục" do GS.TS. Đỗ Quang Hưng biên soạn.
