1. Giới thiệu tác giả
Cuốn sách "Nội luật hóa công ước chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam" do TS. Lương Thị Mỹ Quỳnh - GV. Đại học Luật TPHCM biên soạn.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Nội luật hóa công ước chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam
Tác giả: TS. Lương Thị Mỹ Quỳnh - GV. Đại học Luật TPHCM
Nhà xuất bản Hồng Đức
3. Tổng quan nội dung sách
Công ước của Liên hợp quốc về chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người (được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua bằng Nghị quyết số 39/46 ngày 10/12/1984 và có hiệu lực từ ngày 26/6/1987) là một trong những điều ước quốc tế đa phương quan trọng về quyền con người của Liên hợp quốc thể hiện ý chí của nhân loại yêu chuộng hòa bình trên thế giới, mong muốn sớm loại bỏ hành vi đối xử hoặc hình phạt tàn bạo, vô nhân đạo ra khỏi đời sống xã hội.
Ngày 07/11/2013, nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký tham gia Công ước của Liên hợp quốc về chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người. Ngày 28/11/2014, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã phê chuẩn Công ước về chống tra tấn.
Việc tham gia Công ước chống tra tấn là bước đi cụ thể trong quá trình chủ động và tích cực hội nhập quốc tế của Việt Nam, khẳng định Việt Nam là thành viên tích cực và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, nâng cao đáng kể uy tín quốc tế của Việt Nam trên lĩnh vực nhân quyền và tạo ra những động lực, cơ sở mới để thúc đẩy hoạt động phòng, chống tra tấn ở nước ta hiện nay. Nhằm phục vụ bạn đọc nghiên cứu, tìm hiểu về tiến trình nội luật hóa công ước chống tra tấn Luật Minh Khuê trân trọng giới thiệu tới bạn đọc nội dung cuốn sách "Nội luật hóa công ước chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam" do TS. Lương Thị Mỹ Quỳnh - GV. Đại học Luật TPHCM biên soạn.
Cuốn sách được biên soạn gồm các nội dung sau:
Chương 1. Những vấn đề chung về nội luật hóa Công ước Chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội trong pháp luật tố tụng hình sự
Chương 2. Thực trạng nội luật hóa Công ước chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam
Chương 3. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam trong việc nội luật hóa Công ước chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội
Dưới đây là trích dẫn nội dung trong bài viết của chính tác giả để bạn đọc tham khảo:
Theo Điều 1 của Công ước Chống tra tấn (CAT), khái niệm về “tra tấn” được hiểu là bất kỳ hành vi nào cố ý gây đau đớn hoặc khổ đau nghiêm trọng về thể xác hay tinh thần cho một người, vì những mục đích như lấy thông tin hoặc lời thú tội từ người đó hay một người thứ ba, hoặc để trừng phạt người đó vì một hành vi mà người đó hay người thứ ba thực hiện hay bị nghi ngờ đã thực hiện. Theo đó, Điều 4 CAT đã chỉ ra nghĩa vụ của các quốc gia thành viên phải cam kết ghi nhận tra tấn là tội phạm và phải bị truy tố.
Ở khía cạnh tố tụng hình sự, CAT đã đưa ra những ràng buộc đối với các quốc gia về nghĩa vụ và trách nhiệm trong việc bảo vệ các chủ thể là nạn nhân của các hành vi tra tấn, bao gồm bảo vệ người bị bắt, người bị giam giữ và người đang thi hành án phạt tù trong quá trình tố tụng. Theo đó, những trường hợp sử dụng các hành vi tra tấn nêu trên trong hoạt động tố tụng để nhằm thu thập chứng cứ và chứng minh tội phạm đối với người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo hay đối với người thi hành án phạt tù đều phải được loại trừ theo phạm vi điều chỉnh của Công ước. Những quyền cụ thể của các chủ thể trên cần được bảo vệ bao gồm:
– Quyền được bảo vệ khỏi bị tra tấn, đối xử tàn ác và vô nhân đạo (Điều 11);
– Quyền được khiếu nại với cơ quan có thẩm quyền về các hình thức tra tấn và được bảo vệ khỏi bị trả thù do việc khiếu nại (Điều 13);
– Quyền được bồi thường, đền bù công bằng nhằm phục hồi những tổn thất do bị tra tấn. (Điều 14);
– Quyền được loại trừ những chứng cứ buộc tội được thu thập do bị tra tấn (Điều 15).
Quy định của Công ước Chống tra tấn (CAT) về bảo đảm quyền của người bị buộc tội trong tố tụng hình sự
Quyền được bảo vệ khỏi bị tra tấn và đối xử tàn ác, vô nhân đạo
Theo Ủy ban Chống tra tấn, quy định của Điều 11 được hiểu là những tiêu chuẩn tối thiểu mà các quốc gia thành viên có nghĩa vụ phải tuân thủ nhằm ngăn chặn mọi hành vi tra tấn đối với người bị bắt, người bị giam giữ và người thi hành án phạt tù. Việc ngăn chặn này thể hiện ở hai nội dung: (1) quốc gia phải bảo đảm một chế độ giam giữ đủ tốt để ngăn chặn khả năng bị tra tấn đối với người bị bắt và giam giữ trong quá trình tố tụng và người bị kết án; (2) phải đảm bảo một quy trình tố tụng trong các hoạt động lấy lời khai, thu thập chứng cứ trên cơ sở tôn trọng và đảm bảo các quyền cơ bản đối với người bị buộc tội trong trường hợp bị bắt và bị giam giữ.
Ở nội dung thứ nhất,Ủy ban Chống tra tấn khuyến cáo các quốc gia phải tuyệt đối tuân thủ các điều kiện về giam giữ đối với người bị tình nghi trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử. Yêu cầu này được xem là một trong những đảm bảo tối thiểu đối Công ước về Quyền dân sự và chính trị (CCPR) đã ghi nhận tại Điều 10. Để đảm bảo tốt nhất quyền của người bị giam giữ và tránh những hành vi tra tấn, Ủy ban Chống tra tấn đề xuất các quốc gia cần phải thiết lập các cơ chế kiểm tra, giám sát và phản hồi tình trạng và điều kiện giam giữ. Ủy ban cũng đưa ra khuyến cáo cho rằng sự nghèo nàn về điều kiện giam giữ (poor conditions of detention) là một trong những yếu tố “vô nhân đạo” mà CAT đề cập. Sự nghèo nàn được hiểu là những thiếu thốn về điều kiện vật chất như: thiếu sự thông thoáng; tình trạng nhà tù quá tải; điều kiện vệ sinh nghèo nàn… là những nguyên nhân tạo ra tình trạng phải lặp lại các biện pháp cách ly hay biệt giam kéo dài, giam chung giữa người bị tình nghi với người bị kết án, điều chuyển tù nhân từ nhà tù này sang nhà tù khác.
Theo Ủy ban Chống tra tấn, có hai vấn đề cần đặc biệt nhấn mạnh, đó là: (1) là các quốc gia cần tuân thủ tuyệt đối các điều kiện giam giữ theo Quy tắc Tiêu chuẩn tối thiểu về trừng trị tù nhân (Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners). Thậm chí, Ủy ban này cũng kêu gọi các quốc gia nên thiết lập dần các bước để đảm bảo có một điều kiện giam giữ tiện ích theo một chuẩn chung quốc tế; (2) cần thiết phải rút ngắn thời gian quy trình tố tụng cũng như rút ngắn thời gian giam giữ trong giai đoạn tiền xét xử; mở rộng áp dụng các trường hợp không áp dụng biện pháp giam giữ nhằm tránh tình trạng ô nhiễm và quá tải nhà giam giữ và nhà tù.
Ở nội dung thứ hai, quốc gia có nghĩa vụ phải đảm bảo một quy trình tố tụng trong các hoạt động lấy lời khai, thu thập chứng cứ trên cơ sở tôn trọng và đảm bảo các quyền cơ bản đối với người bị buộc tội trong trường hợp bị bắt và bị giam giữ. Theo đó, Ủy ban Chống tra tấn đã đưa ra các khuyến cáo của mình, đồng thời kêu gọi các quốc gia cần sớm nội luật hóa theo tinh thần của Công ước trong việc bảo đảm quyền được hỗ trợ bởi người bào chữa của người bị bắt và bị giam giữ ở những nội dung sau:
- Bảo đảm quyền được thông tin và tiếp cận nhanh chóng với người bào chữa: ở khía cạnh này, Ủy ban Chống tra tấn đã đề xuất các quốc gia cần phải bảo đảm trong cả hệ thống văn bản luật lẫn thực tiễn áp dụng rằng người bị tạm giữ hay tạm giam phải được khẩn trương thông báo về các quyền của mình và được tiếp xúc với người bào chữa. Trong thời gian một vài giờ đồng hồ đầu sau khi một người bị bắt, nếu họ không được tiếp cận với luật sư thì có thể bị xem là vi phạm Điều 11 CAT. Ngoài ra, người bị tình nghi sau khi bị bắt giữ có quyền được thông tin và tiếp cận với gia đình, người thân và bạn bè của họ. Trong trường hợp người đang bị giam giữ cần được hỗ trợ đối với những tổn thương vật chất hay tinh thần thì họ cũng phải được tiếp xúc ngay với nhân viên y tế hoặc bác sĩ riêng của mình mà không bị bất cứ cản trở nào.
- Quyền được có sự tham gia của người bào chữa trong hoạt động thẩm vấn và điều tra vụ án. Theo Ủy ban Chống tra tấn thì sự tham gia của người bào chữa trong quá trình này sẽ tránh được những rủi ro về tra tấn. Bên cạnh đó, các quốc gia cũng được khuyến cáo cần thiết phải quy định rõ trách nhiệm của người thi hành việc giam giữ với trách nhiệm của người tiến hành hoạt động điều tra để xác định trách nhiệm bồi thường.
- Quyền được giữ im lặng: đối với thủ tục thẩm vấn, Ủy ban Chống tra tấn lưu ý các quốc gia cần phải ghi nhận trách nhiệm của cảnh sát điều tra trong việc thông báo cho bất cứ người bị tạm giữ nào sau khi bị bắt được quyền giữ im lặng và có quyền đề nghị luật sư bào chữa. Ủy ban cũng khuyến cáo không được thẩm vấn người bị tình nghi trong tình trạng bị khủng hoảng về tinh thần (stress positions). Để làm rõ hơn điều này, Ủy ban cũng chỉ ra một số hình thức gây hoảng sợ phải trong hoạt động thẩm vấn cần được được coi là hành vi đối xử tàn ác, vô nhân đạo và phải bị cấm như: làm nhục tình dục, tát nước, cùm xích hoặc gây hoảng sợ bằng chó nghiệp vụ.
4. Đánh giá bạn đọc
Tác giả tập trung nghiên cứu nội dung những quy định của CAT, trên cơ sở đó đánh giá mức độ tương thích của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về những vấn đề liên quan đến quyền của người bị buộc tội, đồng thời gợi mở hướng nội luật hóa Công ước trong thời gian tới, khi Công ước chính thức được Quốc hội phê chuẩn. Cuốn sách "Nội luật hóa công ước chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam" là tài liệu tham khảo hữu ích đối với sinh viên, giảng viên, người có nhu cầu tìm hiểu về Công ước chống tra tấn và thực tiễn hoàn thiện pháp luật trong nước tương thích với quy định của Công ước.
Thông tin thêm:
- Sách Nội luật hóa công ước chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam có giá bìa là 35.000 đồng.
- Sách Nội luật hóa công ước chống tra tấn về quyền của người bị buộc tội trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam xuất bản năm 2017.
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé!
