1. Giới thiệu tác giả
Cuốn sách "Phan Bội Châu - Nhà yêu nước, nhà văn hóa lớn" được biên soạn bởi PGS.TS. Chương Thâu. Ông được giới chuyên môn đánh giá như một nhà Phan Bội Châu học hàng đầu hiện nay. Trong đó Bộ "Toàn tập Phan Bội Châu" do ông sưu tầm và biên soạn là một công trình rất đáng được tìm đọc.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Phan Bội Châu - Nhà yêu nước, nhà văn hóa lớn
Tác giả: PGS.TS. Chương Thâu
Nhà xuất bản Thanh Niên
3. Tổng quan nội dung sách
Chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu sinh năm 1867 mất năm 1940, nhân vật trung tâm của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX, từng được Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá là "Bậc anh hùng, vị thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập, được 20 triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng". trong quá trình hoạt động yêu nước và cách mạng của mình, từ khi bôn ba ngược xuôi khắp trong và ngoài nước cho đến lúc bị giam lỏng ở Bến Ngự - Huế, cụ Phan chưa bao giờ quên nghĩa vụ phấn đấu vì dân vì nước, nêu cao tấm gương kiên cường, bất khuất, nhân cách cao thượng, đáng được toàn thể nhân dân ta tôn kính.
Trong khi dấn thân vào sự nghiệp cứu nước, Phan Bội Châu cũng đồng thời có một sự nghiệp sáng tác văn thơ tuyên tuyền yêu nước, coi đó là một mặt hoạt động không thể thiếu trong công cuộc đấu tranh cách mạng, góp phần đắc lực trong sự mưu cầu tiến bộ của nhân quần xã hội. Văn chương của Cụ thể hiện trên mọi thể loại: Thơ văn, khảo cứu lịch sử, chính trị, tư tưởng, triết học, đạo đức, chủ thuyết, tôn giáo,... đáng được các thế hệ người đương thời và con cháu mai sau vinh danh là "một nhà yêu nước, nhà văn hóa lớn".
Với lòng ngưỡng mộ con người và sự nghiệp của Cụ Phan Bội Châu, PGS.TS. Chương Thâu đã dành tâm huyết của mình tìm hiểu, học hỏi các bậc cha chú, từ trong rất nhiều tài liệu lịch sử, sách báo, công trình nghiên cứu về Cụ. Nhân kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Phan Bội Châu, tác giả đã cho ấn hành cuốn sách "Phan Bội Châu - Nhà yêu nước, nhà văn hóa lớn" nhằm làm phong phú thêm nguồn tư liệu phục vụ nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu của đông đảo bạn đọc về cụ Phan Bội Châu.
Cuốn sách được biên soạn với cấu trúc chương mục như sau:
Phần thứ nhất. Phan Bội Châu - Nhà yêu nước - nhà văn hóa
1. Thời kỳ thứ nhất (trước năm 1904)
2. Thời kỳ thứ hai (1905 - 1925)
3. Thời kỳ thứ ba (1926 - 1940)
Phần thứ hai. Tư tưởng Phan Bội Châu
1. Thời đại và nhà tư tưởng
2. Tư tưởng chính trị
3. Tư tưởng triết học
4. Giá trị và ý nghĩa di sản tư tưởng của Phan Bội Châu trong nghiên cứu chủ thuyết phát triển Việt Nam hiện nay
Phụ lục 1. Thơ văn Phan Bội Châu (trích tuyển)
1. Bài phú Bái thạch vi huynh (bản dịch)
2. Chơi xuân (ca trù)
3. Lưu biệt khi xuất dương
4. Tạp ký (trích)
5. Đề tỉnh hồn quốc dân
6. Tân Việt Nam
7. Hải ngoại huyết thư
8. Ái quốc
9. Ái chủng
10. Ái quần
11. Cảm tác trong nhà tù Quảng Đông
12. Lược truyện Liệt Ninh vĩ nhân của nước Nga Đỏ
13. Văn tế Phan Châu Trinh
14. Bài ca chúc tết thanh niên
15. Phan Bội Châu niên biểu (trích)
16. Hương Giang thu phiếm phú
17. Quan điểm của tôi đối với văn chương
18. Thiên vấn phú
19. Văn tế đồng bào Nghệ Tĩnh chết vì nạn bão lụt
20. Đêm trăng hỏi bóng
21. Từ giã bạn bè lần cuối cùng
22. Câu đối tự vãn trước khi chết
23. Mấu lời vĩnh quyết
Phụ lục II. Một số hình ảnh về tác giả Chương Thâu trong quá trình nghiên cứu Phan Bội Châu từ 1957 - 2012
4. Đánh giá bạn đọc
Với bố cục rõ ràng mạch lạc tác giả đã truyền tải trong cuốn sách những thông tin, tư liệu chứng minh sáng rõ cho luận điểm "Phan Bội Châu - nhà yêu nước, nhà văn hóa lớn"/
Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về Phan Bội Châu, với tư cách là một nhà Phan Bội Châu học những thông tin mà tác giả Chương Thâu sưu tầm và biên soạn trong cuốn sách sẽ là nguồn tư liệu tham khảo vô cùng chất lượng và hữu ích đối với bạn đọc khi quan tâm, tìm hiểu về Cụ.
5. Kết luận
Phan Bội Châu là một chiến sỹ cách mạng tiên phong và xuất sắc nhất ở nước ta vào đầu thế kỷ XX. Cuốn sách "Phan Bội Châu - Nhà yêu nước, nhà văn hóa lớn" là một tài liệu quý và cung cấp cho bạn đọc những thông tin hữu ích về nhà tư tưởng lớn trong lịch sử dân tộc ta.
Trên đây là chia sẻ tổng quan của chúng tôi về nội dung cuốn sách "Phan Bội Châu - Nhà yêu nước, nhà văn hóa lớn". Hy vọng những thông tin này sẽ hữu ích đối với bạn đọc.
Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách "Phan Bội Châu - Nhà yêu nước, nhà văn hóa lớn".
Đôi nét về quê hương, gia đình và quan hệ xã hội của cụ Phan Bội Châu
Làng Sa Nam (nay là thị trấn Nam Đàn), quê ngoại Phan Bội Châu cũng như làng Đan Nhiễm (nay là xã Xuân Hòa), quê nội Phan Bội Châu cách nhau khoảng 3km đều nằm trên tả ngạn sông Lam dọc theo hướng Đông Nam của con đê 42 thuộc huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
Trong bản đồ ngày xư, Hoan - Diễn (tức Nghệ An) là một góc rừng biển xã kinh đô Thăng Long. Nghệ Tĩnh dân nghèo, con người cần kiệm mà hiếu học. Dưới các triều đại phong kiến, Nghệ Tĩnh được coi là chốn "biên viễn" hiểm yếu. Nhưng trải qua các thời kỳ lịch sử, Nghệ Tĩnh lại là tuyến phòng ngự ngoại xâm khá kiên cố.
Là dân xứ Nghệ nghèo khó, họ phải sống tiết kiệm, nhưng trọng danh dự, giàu tình nghĩa, nặng ân tình, nên đối với bà con làng xóm, khách khữa, bạn bè, nhất là đối với việc dân tộc họ lại trọng nghĩa, hào hiệp rộng rãi, dễ coi thường tìa sản, tính mệnh.
Phan Bội Châu sinh ra trên mảnh đất ấy, đã được nuôi lớn bởi truyền thống đấu tranh bất khuất và đong sữa ngọt thơm của quê hương với tất vả cái "cốt tính xử Nghệ" nhiều ưu điểm mà không không khỏi những nhược điểm và hạn chế.
Phan Bội Châu, tên cũ là Phan Văn San (San tức là san hô, một thứ cây bằng chất khoáng dưới biển, do đó lấy biệt hiệu là Hải Thụ). Năm 1900 mới lấy tên là Bội Châu (do câu cổ băn: "Thành trung nga mi nữ, châu bội hà san san" - Người con gái mày ngài trong thành, đeo ngọc châu lẻng xẻng". Từ khi chính thức ra nước ngoài hoạt động cứu nước, Phan Bội Châu lấy biệt hiệu là Sào Nam (do câu cổ văn "Việt điểu sào nam chi" - Chim việt làm tổ ở cành Nam, tỏ ý luôn luôn hướng về Tổ quốc). NGoài ra còn có nhiều bút danh, biệt hiệu khác có ý nghĩa nữa như là: Phan Thị Hán (ngụ ý là một hảo hán ngang tàng hào hiệp như một anh hùng Lương Sơn Bạc trong tác phẩm "Thủy Hử" của Trung Quốc), hoặc Độc Tỉnh tử (mọi người say cả, chỉ một mình ta tỉnh như Khuất Nguyên ở nước Sở xưa kia), hoặc Hãn Mãn Tử (con người phóng túng)....
Thân mẫu Phan Bội Châu là bà Nguyễn Thị Nhàn, một bà mẹ Việt Nam rất mực nhân hậu, dòng dõi Nho học. Sống trong gia cảnh nghèo khó, ngày ngày bà phải tất bật chợ sớm chợ trưa với quẩy gạo của nghề hàng xáo hàng xay, mong kiếm được mớ tấm, mớ cám về nuôi Phan và hai em gái của Phan. Bà lại vốn có tính rất thương người, hay giúp đỡ những kẻ khốn khó. Đối với mọi người, bà luôn giữ thái độ hòa nhã, không bao giờ nói ai nặng lời. Đặc biệt đối với Phan Bội Châu, chẳng những bà hết sức chú ý dạy bảo cho những điều hay lẽ phải, mà còn "truyền khẩu" cho những câu ca dao, câu thơ mà bà có dịp học mót từ các anh của bà. Cho nên, chẳng bao lâu, khi Phan mới lên bốn, lên năm đã có thể nhớ thuộc lòng được mấy câu thiên Chu Nam trong Kinh Thi, tức là quyển sách chép nhiều thơ ca dân gian của Trung Quốc thời xưa. Bà mất lúc Phan Bội Châu mới 18 tuổi, nhưng ảnh hưởng tỉnh cảm của bà đối với Phan thật là sâu đậm. Bà thường răn con đừng làm điều gì trái với lẽ phải, và lời khuyên ấy hướng Phan Bội Châu đi vào con đường cứu nước.
Thân phụ Phan Bội Châu là Phan Văn Phổ, một người thâm nho, thông hiểu kinh truyện, nhưng không đỗ đạt gì, suốt đời làm nghề dạy học để sinh nhai. Theo người đương thời truyền lại, ông là một bậc "thiện nhân", nghĩa là người hiền lành vô sự. Là một thầy đồ nghèo, sống ở nông thôn, không có gì cách bức với cảnh sống đạm bạc, giản dị của người nông dân lao động xứ Nghệ, ông rất được mọi người quý mến, Người ta kể rằng, mấy làng Xuân Hồ, Xuân Liễu thường nam tranh nhau đón mời thầy đồ Phổ về dạy cho con cháu mình. Nhưng cả làng không mấy nhà đủ ăn. Họ phải chung nhau góp từng bát gạo, đồng tiền để nuôi thầy. Thầy cũng cảm cái cảnh nghèo mà ham học nên cũng không nỡ tìm nơi giàu có hơn để mà "bán chữ". Năm 30 tuổi, ông Phan Văn Phổ mới kết hôn với bà Nguyễn Thị Nhàn và ở "gửi rể" tại nhà bố mẹ vợ. Năm ông 36 tuổi thì có con trai đầu lòng tức là Phan Bội Châu sinh ngày 26/12/1867.
Phan Bội Châu ở nhà với mẹ đến hết tuổi lên 5, lên 6 thì theo cha đến các nhà chủ nuôi để học. Ông Phổ rất chú ý đến việc học tập của cậu con trai sớm tỏ ra là khá thông minh và ngoan ngoãn này.
Phan Bội Châu được cha gửi đến các ông thầy giỏi hơn để học. Buổi đầu, Phan Bội Châu đến học với ông đầu xứ Uyển tứ là Đinh Văn Uyển, một người mà sau này tham gia tích cực trong phong trào Cần Vương, bị triều đình phản động kết án tử hình. Ông thầy yêu nước này hẳn cũng có ảnh hưởng tốt đến tư tưởng yêu nước của Phan Bội Châu. Nhưng ảnh hưởng sâu sắc hơn có lẽ là thầy Nguyễn Thúc Kiều. Ông này từng tham gia "Quan trường" làm Huấn đạo, nhưng vì nước mất mà bỏ quan về mở trường dạy học. Phan được cụ Huấn Kiều quý mến, dạy bảo ân cần nên tiến bộ rất nhanh vè văn chương cử tử. Sau đó, Phan Bội Châu lại đến học ở trường cụ Thám nhất Nguyễn Đức Đạt, một bậc đại nho để trau dồi thêm văn chương và tiếp xúc với những bạn vè khí tiết khác cũng học ở đó.
....
Trong quan hệ xã hội của Phan Bội Châu còn phải kể đến những người bạn thân từ tuổi thiếu thời. Đó là những người bạn đồng hương, đồng song và đồng chí với nhau. Chắc chắn là tuổi trẻ Phan Bội Châu có nhiều bạn, nhưng đáng chú ý hơn cả có lẽ là bạn học. Ngày nay ở quê hương Nam Đàn còn lưu truyền khá nhiều giai thoại về mấy người bạn thân, cũng là mấy người học giỏi nhất thời đó và được mệnh danh là "NAm Đàn tứ hổ":
"Uyên bác bất như San
Thông minh bất như Sắc
Tài hoa bất như Quý
Cường ký bất như Lương"
Dịch: (Học rộng không ai bằng như Phan Văn San,
Thông minh không ai bằng Nguyễn Sinh Sắc,
Tài hoa không ai bằng Vương Thúc Quý,
Nhớ dai không ai bằng Trần Văn Lương).
....
