Sách Quy trình giải quyết các vụ án hình sự 420 câu hỏi đáp về bộ luật hình sự & bộ luật tố tụng hình sự (Nguyễn Phương hệ thống)

1. Giới thiệu tác giả

Cuốn sách "Quy trình giải quyết các vụ án hình sự  420 câu  hỏi đáp về bộ luật hình sự & bộ luật tố tụng hình sự Các biện pháp phòng chống oan, sai bảo đảm bồi thường cho người bị thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự" do Nguyễn Phương hệ thống.

2. Giới thiệu hình ảnh sách

Quy trình giải quyết các vụ án hình sự  420 câu  hỏi đáp về bộ luật hình sự & bộ luật tố tụng hình sự Các biện pháp phòng chống oan, sai bảo đảm bồi thường cho người bị thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự 

Tác giả: Nguyễn Phương hệ thống

Nhà xuất bản Thế giới

3. Tổng quan nội dung sách

Pháp luật hình sự, tố tụng hình sự đóng vai trò quan trọng trong hệ thống pháp luật nước ta. Đây là cơ sở pháp lý cho công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm nhằm bảo vệ quyền con người, quyền cơ bản của công dân; bảo vệ chế độ, bảo vệ các quyền, lợi ích của Nhà nước, của công dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Tuy nhiên, trước tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, so với yêu cầu cải cách tư pháp và đấu tranh phòng chống tội phạm thì quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp còn có thiếu sót, còn một số vụ việc oan, sai xâm phạm quyền con người...

Nhằm góp phần tuyên truyền, phổ biến rộng rãi pháp luật hình sự, tố tụng hình sự, pháp luật về phòng chống oan, sai bảo đảm bồi thường cho người bị thiệt hại trong nhân dân, cán bộ, công chức và viên chức, Trung tâm Sách Pháp luật phối hợp cùng Nhà Xuất bản Thế giới cho xuất bản quyển sách: "Quy trình giải quyết các vụ án hình sự - 420 câu  hỏi đáp về bộ luật hình sự & bộ luật tố tụng hình sự Các biện pháp phòng chống oan, sai bảo đảm bồi thường cho người bị thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự" do tác giả Nguyễn Phương hệ thống.

Cuốn sách được biên soạn với cấu trúc như sau:

Phần 1. Quy trình giải quyết vụ án hình sự

Phần 2. Hỏi đáp pháp luật về án hình sự

Phần 3. Hỏi đáp pháp luật về tố tụng hình sự

Phần 4. Văn bản pháp luật về công tác phòng chống oan sai bảo đảm bồi thường cho người bị thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự

Dưới đây là chia sẻ của Luật Minh Khuê về các bước cơ bản tiến hành khi giải quyết vụ án hình sự theo quy định của Bộ Luật Tố tụng Hình sự 2015:

1. Khởi tố vụ án hình sự

Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn đầu của tố tụng hình sự, trong đó các cơ quan có thẩm quyền xác định có hay không có dấu hiệu tội phạm để ra quyết định khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự. Giai đoạn này được bắt đầu từ khi các cơ quan có thẩm quyền nhận được tin báo hoặc tố giác về tội phạm và kết thúc khi ra quyết định khởi tố vụ án hình sự.

Căn cứ khởi tố vụ án Hình sự:

"1. Tố giác của cá nhân;

2. Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân;

3. Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng;

4. Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước;

5. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm;

6. Người phạm tội tự thú."

(Căn cứ pháp lý: Điều 143 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015)

2. Điều tra vụ án hình sự

Trong giai đoạn này các cơ quan điều tra áp dụng mọi biện pháp do luật tố tụng hình sự quy định để xác định tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội làm cơ sở cho việc xét xử của Tòa án.

Nhiệm vụ của giai đoạn điều tra là: xác định tội phạm và người thực hiện tội phạm; xác định thiệt hại do tội phạm gây ra; xác định nguyên nhân và điều kiện phạm tội, yêu cầu cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng biện pháp khắc phục và ngăn ngừa.

Thẩm quyền điều tra vụ án hình sự:

“1. Cơ quan điều tra của Công an nhân dân điều tra tất cả các tội phạm, trừ những tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân và Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

2. Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân điều tra các tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự.

3. Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự trung ương điều tra tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội phạm về tham nhũng, chức vụ quy định tại Chương XXIII và Chương XXIV của Bộ luật hình sự xảy ra trong hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ, công chức thuộc Cơ quan điều tra, Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án, người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp.

4. Cơ quan điều tra có thẩm quyền điều tra những vụ án hình sự mà tội phạm xảy ra trên địa phận của mình. Trường hợp tội phạm được thực hiện tại nhiều nơi khác nhau hoặc không xác định được địa điểm xảy ra tội phạm thì việc điều tra thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra nơi phát hiện tội phạm, nơi bị can cư trú hoặc bị bắt.”

Căn cứ pháp lý: Điều 163 Bộ Luật Tố tụng Hình sự 2015

Các hoạt động điều tra vụ án hình sự bao gồm:

- Khởi tố và hỏi cung bị can

- Lấy lời khai người làm chứng, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến vụ án, đối chất và nhận dạng.

- Khám xét, thu giữ, tạm giữ tài liệu, đồ vật

- Khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, xem xét dấu vết trên thân thể, thực nghiệm điều tra

- Giám định và định giá tài sản

Khi kết thúc điều tra cơ quan điều tra làm bản kết luận điều tra và đề nghị truy tố nếu có đủ chứng cứ, hoặc đình chỉ điều tra nếu có một trong các căn cứ quy định tại Bộ luật tố tụng hình sự hay đã hết thời hạn điều tra mà không chứng minh được bị can là người thực hiện tội phạm.

3. Truy tố vụ án hình sự

Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn truy tố (Điều 236 Bộ luật tố tụng hình sự 2015):

- Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; yêu cầu Cơ quan điều tra truy nã bị can.

- Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu liên quan đến vụ án trong trường hợp cần thiết.

- Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra nhằm kiểm tra, bổ sung tài liệu, chứng cứ để quyết định việc truy tố hoặc khi Tòa án yêu cầu điều tra bổ sung mà xét thấy không cần thiết phải trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra.

- Quyết định khởi tố, quyết định thay đổi, quyết định bổ sung quyết định khởi tố vụ án, bị can trong trường hợp phát hiện còn có hành vi phạm tội, người phạm tội khác trong vụ án chưa được khởi tố, điều tra.

- Quyết định trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra để yêu cầu điều tra bổ sung.

- Quyết định tách, nhập vụ án; chuyển vụ án để truy tố theo thẩm quyền, áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

- Quyết định gia hạn, không gia hạn thời hạn truy tố, thời hạn áp dụng các biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế.

- Quyết định truy tố.

-  Quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ vụ án; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ vụ án đối với bị can; quyết định phục hồi vụ án, quyết định phục hồi vụ án đối với bị can.

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác để quyết định việc truy tố theo quy định của Bộ luật này.

4. Xét xử sơ thẩm án hình sự

Giai đoạn xét xử sơ thẩm được bắt đầu từ khi Tòa án nhận được hồ sơ vụ án do Viện kiểm sát chuyển sang (Điều 276 Bộ luật Tố tụng Hình sự).

Trình tự xét xử tại phiên tòa bao gồm:

- Khai mạc

- Xét hỏi

- Tranh luận trước tòa

- Nghị án và tuyên án.

Quá trình xét xử được thực hiện theo nguyên tắc xét xử trực tiếp bằng lời nói và liên tục, chỉ xét xử những bị cáo, những hành vi theo tội danh mà viện kiểm sát truy tố và Tòa án đã có quyết định đưa ra xét xử.

Khi kết thúc hội đồng xét xử ra bản án hoặc các quyết định

5. Xét xử phúc thẩm án hình sự

Phúc thẩm là việc Tòa án cấp trên trực tiếp xét xử lại những bản án hoặc quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo kháng nghị. (Điều 330 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015)

Người có quyền kháng cáo bao gồm

“1. Bị cáo, bị hại, người đại diện của họ có quyền kháng cáo bản án hoặc quyết định sơ thẩm.

2. Người bào chữa có quyền kháng cáo để bảo vệ lợi ích của người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà mình bào chữa.

3. Nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại.

4. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ.

5. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự là người dưới 18 tuổi hoặc người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của người mà mình bảo vệ.

6. Người được Tòa án tuyên không có tội có quyền kháng cáo về các căn cứ mà bản án sơ thẩm đã xác định là họ không có tội.”

(Điều 331 Bộ luật Tố tụng Hình sự)

Quyền kháng nghị thuộc về Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp và cấp trên của Tòa án sơ thẩm.(Điều 336 Bô luật Tố tụng Hình sự 2015)

Khi xét xử Hội đồng xét xử chỉ xử lại những phần bị kháng cáo, kháng nghị trong bản án của tòa sơ thẩm, nhưng trên cơ sở xem xét toàn bộ vụ án.

Tòa phúc thẩm có thể ra một trong các quyết định sau: bác kháng cáo, kháng nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm, sửa án sơ thẩm; hủy án sơ thẩm để điều tra hoặc xét xử lại; hủy án sơ thẩm và đình chỉ vụ án.

6. Thi hành bản án và quyết định của Tòa án

Là hoạt động các cơ quan công an, kiểm sát, tòa án, các cơ quan nhà nước khác và tổ chức xã hội được nhà nước trao quyền nhẳm bảo đảm cho bản án và quyết định có hiệu lực của Tòa án được thi hành một cách chính xác, kịp thời.

Chỉ có những bản án và quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật mới được đưa ra thi hành, trừ trường hợp bản án tuyên một người là không phạm tội hoặc tuyên một hình phạt bằng hoặc thấp hơn thời hạn họ bị tạm giam.

Việc thi hành các loại hình phạt phải tuân thủ đúng các quy định của pháp luật.

Trong quá trình cải tạo, để động viên giáo dục người phạm tội luật tố tụng hình sự quy định việc giảm thời hạn và miễn chấp hành hình phạt đối với họ.

7. Xét lại các bản án và quyết định có hiệu lực pháp luật của tòa án theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm

Để bảo đảm tính khách quan trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, trong trường hợp các bản án và quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiện ra sai lầm về pháp luật thì được xử lại theo trình tự giám đốc thẩm (điều 370 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015)

Phát hiện ra các tình tiết mới làm thay đổi tính chất của vụ án thì được xét xử lại theo trình tự tái thẩm.(điều 397 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015).

4. Đánh giá bạn đọc

Tác giả đã hệ thống các quy định pháp luật về tố tụng hình sự khá toàn diện và trình bày dưới dạng hỏi - đáp, giúp bạn đọc dễ dàng nhận diện và tiếp cận vấn đề pháp lý đang tìm kiếm. Điều này sẽ giúp bạn đọc tiết kiệm thời gian hơn.

Cuốn sách có giá trị tham khảo đối với mọi đối tượng, đặc biệt đối với sinh viên đang theo học chuyên ngành luật, giảng viên, người làm công tác thực tiễn về tố tụng hình sự.

5. Kết luận

Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé!