Sách Quyền an sinh xã hội và đảm bảo thực hiện trong pháp luật Việt Nam

1. Giới thiệu tác giả

Cuốn sách "Quyền an sinh xã hội và đảm bảo thực hiện trong pháp luật Việt Nam" do PGS.TS. Lê Thị Hoài Thu (chủ biên).

2. Giới thiệu hình ảnh sách

Quyền an sinh xã hội và đảm bảo thực hiện trong pháp luật Việt Nam

Tác giả: PGS.TS. Lê Thị Hoài Thu (chủ biên)

Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội

3. Tổng quan nội dung sách

Quyền An sinh xã hội và đảm bảo thực hiện quyền này trên thực tế luôn là mối quan tâm của cả nhân loại. Cho tới nay, tất cả các quốc gia trên thế giới đều thừa nhận việc được hưởng dịch vụ an sinh xã hội là một trong những quyền cơ bản của con người ở mọi thời đại và mọi chế độ xã hội. Việc thực hiên an sinh xã hội không bị giới hạn bởi bất kỳ rào cản chính trị hay địa lý nào nhằm hướng tới một thế giới hòa bình, ổn định và phát triển. Vì vậy, an sinh xã hội ngày càng trở nên quan trọng đối với mỗi quốc gia và đối với các tổ chức quốc tế.

Liên hợp quốc chính thức ghi nhận an sinh xã hội trong tuyên ngôn Nhân quyền của Liên hợp quốc vào năm 1948 (tại Điều 3 của Tuyên ngôn). Tổ chức lao động quốc tế (ILO) với tư cách là cơ quan chuyên môn của Liên hợp quốc cũng đã ban hành một số công ước, khuyến nghị về an sinh xã hội, mà quan trọng nhất là Công ước 102 – Công ước về tiêu chuẩn tối thiểu về an sinh xã hội trong đó xác định 9 dạng trợ cấp cơ bản: đó là chế độ chăm sóc y tế, ốm đau, thất nghiệp, tuổi già, tai nạn lao động, trợ cấp gia đình, mất sức lao động, thai sản và tử tuất.

Ở Việt Nam, ngay từ những ngày đầu lập nước, an sinh xã hội đã luôn là mối quan tâm lớn của Đảng và Nhà nước ta. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế cũng như hoàn cảnh chiến tranh, ở thời kỳ đầu an sinh xã hội chỉ được thực hiện ở một mức độ nhất định với những chế độ cơ bản. Càng ngày, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, hệ thống an sinh xã hội ngày càng được mở rộng và phát triển.

Ngày nay, an sinh xã hội đã hình thành một hệ thống rộng lớn, gồm nhiều nội dung do nhiều văn bản pháp luật quan trọng, có tầm hiệu lực cao điều chỉnh, tạo thành một mạng lưới pháp lý bảo vệ, bảo đảm đời sống của người dân trong xã hội, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an toàn xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế thị trường. Quyền an sinh xã hội ở nước ta ngày càng được nâng lên đáng kể, được thể hiện trên nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội như: Quyền được bảo vệ thu nhập; Quyền được bảo vệ và chăm sóc sức khỏe; Quyền được trợ giúp trong các hoàn cảnh khó khăn; Quyền được tiếp cận các dịch vụ cơ bản; Quyền an sinh xã hội đối với một số đối tượng đặc biệt…Đảm bảo quyền an sinh xã hội trong đời sống xã hội ở các nước nói chung và ở Việt Nam nói riêng luôn là vấn đề mang tính thời sự cần được nghiên cứu ở các góc độ và mức độ khác nhau. Đây chính là lý do để nhóm tác giả tập trung nghiên cứu và viết cuốn sách chuyên khảo này. Cuốn sách này sẽ là nguồn tài liệu quý giá cho những ai muốn tìm hiểu, nghiên cứu về an sinh xã hội, đặc biệt là trên phương diện quyền con người.

Cuốn sách "Quyền an sinh xã hội và đảm bảo thực hiện trong pháp luật Việt Nam" được biên soạn gồm 09 chương như sau:

Chương I: Khái quát về quyền an sinh xã hội.

Chương II: Quyền an sinh xã hội trong quy định pháp luật quốc tế.

Chương III: Quyền an sinh xã hội trong pháp luật Việt Nam.

Chương IV: Thực trạng đảm bảo quyền an sinh xã hội trong việc bảo vệ thu nhập thông qua bảo hiểm xã hội ở Việt Nam.

Chương V: Thực trạng đảm bảo quyền an sinh xã hội trong việc bảo vệ và chăm sóc sức khỏe thông qua bảo hiểm y tế.

Chương VI: Thực trạng đảm bảo quyền an sinh xã hội trong trợ giúp xã hội khi gặp phải hoàn cảnh khó khăn.

Chương VII: Thực trạng đảm bảo quyền an sinh xã hội trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Chương VIII: Thực trạng đảm bảo quyền an sinh xã hội đối với một số đối tượng đặc biệt.

Chương IX: Một số biện pháp nhằm đảm bảo quyền an sinh xã hội trong pháp luật Việt Nam.

4. Đánh giá bạn đọc

Quyền được hưởng an sinh xã hội là một trong những quyền kinh tế, xã hội cơ bản của con người và đã được ghi nhận trong Tuyên ngôn toàn thế giới về Nhân quyền năm 1948 và một số văn kiện quốc tế quan trọng khác. Ở Việt Nam, quyền được hưởng an sinh xã hội đã được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013, song việc đảm bảo quyền này trên thực tế hiện đang gặp một số khó khăn. Cuốn sách không chỉ có giá trị về mặt khoa học pháp lý mà còn có giá trị thực tiễn trong công tác xây dựng pháp luật và triển khai thực hiện các chính sách an sinh xã hội trong thực tiễn một cách hiệu quả.

Cuốn sách là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích, toàn diện đối với bạn đọc quan tâm, nghiên cứu về vấn đề an sinh xã hội đối với việc đảm bảo quyền con người.

5. Kết luận

Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách “Quyền an sinh xã hội và đảm bảo thực hiện trong pháp luật Việt Nam".

Luật Minh Khuê chia sẻ dưới đây đặc tính của các chương trình an sinh xã hội để bạn đọc tham khảo:

Quyền được hưởng an sinh xã hội bao gồm quyền tiếp cận và duy trì những lợi ích, bằng tiền mặt hoặc bằng hiện vật, dựa trên sự bình đẳng, không có sự phân biệt đối xử nào, để bảo vệ con người khỏi các hoàn cảnh:

(a) thiếu thu nhập từ việc làm do bệnh tật, khuyết tật, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, tuổi già, hoặc cái chết của một thành viên trong gia đình;

(b) không có khả năng chi trả cho các dịch vụ chăm sóc sức khỏe;

(c) không đủ khả năng hỗ trợ gia đình, đặc biệt là đối với trẻ em và những người lớn sống phụ thuộc. Mọi người đều có quyền được hưởng an sinh xã hội mà không có bất kỳ sự phân biệt nào dựa trên các yếu tố như thành phần, chủng tộc, tôn giáo, màu da, v.v…

An sinh xã hội là chương trình xã hội có thể được điều chỉnh khi áp dụng sao cho phù hợp với điều kiện thực tế. Tuy nhiên, trong mọi bối cảnh, các chương trình an sinh xã hội đều cần đảm bảo các yếu tố sau:

Thứ nhất, tính sẵn có, thể hiện ở việc hệ thống an sinh xã hội phải có một hoặc nhiều cơ chế cung cấp những trợ cấp cho người rơi vào những trường hợp rủi ro xã hội và rủi ro khác. Hệ thống an sinh xã hội cần được thành lập theo pháp luật quốc gia và quản lý bởi cơ quan công quyền. Hệ thống này cần mang tính bền vững để đảm bảo việc thực hiện quyền được hưởng an sinh xã hội đối với thế hệ hiện tại và tương lai.

Thứ hai, tính bao quát, thể hiện ở việc hệ thống an sinh xã hội phải bao gồm các dịch vụ chính sau: (a) Chăm sóc sức khỏe; (b) Ốm đau; (c) Người cao tuổi; (d) Thất nghiệp; (e) Tai nạn nghề nghiệp; (f) Hỗ trợ gia đình và trẻ em; (g) Nghỉ thai sản; (h) Khuyết tật; (i) Trợ cấp cho các nạn nhân và trẻ mồ côi.

Thứ ba, tính thích đáng, thể hiện ở việc trợ cấp xã hội, bằng tiền mặt hay bằng hiện vật, đều phải thích đáng về số lượng và thời gian nhằm đảm bảo các cá nhân có thể thụ hưởng đầy đủ các quyền liên quan đến việc bảo vệ và hỗ trợ gia đình, quyền có mức sống thích đáng và khả năng tiếp cận thích đáng với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Thứ tư, tính có thể tiếp cận được, thể hiện ở việc các chương trình an sinh xã hội phải có thể trang trải được; hợp lý, tương ứng và minh bạch; có sự tham gia quản lý từ các cá nhân hưởng lợi từ chương trình; đảm bảo quyền tiếp cận thông tin đối với các cá nhân và tổ chức.

Liên quan đến nghĩa vụ của các quốc gia trong việc bảo đảm quyền này, theo ICESCR, cũng như các quyền con người khác, quốc gia có nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ và thực thi nhằm từng bước hướng tới thực hiện đầy đủ quyền được hưởng An sinh xã hội, cụ thể là:

- Nghĩa vụ tôn trọng: thể hiện ở việc các quốc gia không can thiệp tuỳ tiện, bất hợp lý, một cách trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc thụ hưởng các quyền được hưởng an sinh xã hội của con người. 

- Nghĩa vụ bảo vệ, thể hiện ở việc các quốc gia phải có biện pháp ngăn chặn và trừng phạt những vi phạm quyền được hưởng an sinh xã hội do bất kỳ chủ thể nào gây ra (cá nhân, nhóm, doanh nghiệp, các cơ quan, viên chức nhà nước...), ví dụ như việc cản trở sự tiếp cận bình đẳng hoặc áp dụng các điều kiện thụ hưởng bất hợp lý với người dân trong các chương trình an sinh xã hội. Đối với các chương trình an sinh xã hội được điều hành và kiểm soát bởi các bên thứ ba, các quốc gia cũng có trách nhiệm đảm bảo rằng các chủ thể tư nhân không vi phạm các nguyên tắc về sự bình đẳng, phù hợp, chi phí phải chăng, và có thể tiếp cận quyền an sinh xã hội bằng cách thiết lập một hệ thống quy định pháp luật và cơ chế giám sát hiệu quả, cùng với những chế tài pháp lý thích đáng với những hành động vi phạm.

- Nghĩa vụ thực thi. Theo Điều 2 ICESCR, các quốc gia thành viên phải có các biện pháp hiệu quả, và định kỳ sửa đổi những biện pháp này khi cần thiết, để thực hiện đầy đủ quyền của tất cả mọi người trong lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, trong đó có các quyền về an sinh xã hội, trong phạm vi tối đa các nguồn lực sẵn có của nước mình mà không có bất kỳ phân biệt đối xử nào. Đặc biệt, các quốc gia có nghĩa vụ tạo điều kiện trợ giúp các cá nhân và cộng đồng trong việc thụ hưởng quyền an sinh xã hội. Nghĩa vụ tức là điều mà quốc gia bắt buộc phải làm theo tiêu chuẩn và định mức được cộng đồng quốc tế chấp nhận - khác với hành động nhân đạo là việc mà quốc gia có thể làm hoặc làm theo cách thức và mức độ chủ quan của mình. Để thực hiện nghĩa vụ này, các quốc gia phải áp dụng tất cả các biện pháp phù hợp, bao gồm các biện pháp pháp lý, các chiến lược, chính sách và chương trình để bảo đảm thực hiện các quyền an sinh xã hội và đồng thời có cơ chế đảm bảo rằng pháp luật, chiến lược và chính sách hiện hành luôn được xem xét đánh giá về mức độ tương thích với các yêu cầu đặt ra đối với việc thực hiện quyền được hưởng an sinh xã hội theo tinh thần của luật nhân quyền quốc tế, hướng tới việc xây dựng hệ thống an sinh xã hội hợp lý và có thể tiếp cận được đối với tất cả mọi người và điều chỉnh các rủi ro xã hội.

....