1. Giới thiệu tác giả
Cuốn sách "Tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến nội dung và giá trị" do TS. Lê Thị Hằng biên soạn.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến nội dung và giá trị
Tác giả: TS. Lê Thị Hằng
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật
3. Tổng quan nội dung sách
Tư tưởng lập hiến là nội dung quan trọng có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn trong kho tàng lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh về pháp quyền. Tư tưởng ấy đã trở thành đề tài nghiên cứu của nhiều học giả trong và ngoài nước. Cuốn sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến nội dung và giá trị” của TS. Lê Thị Hằng giúp bạn đọc có cái nhìn sâu sắc toàn diện về tư tưởng lập hiến Hồ Chí Minh.
Nội dung cuốn sách được kết cấu gồm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng lập hiến Hồ Chí Minh
Chương 2. Nội dung tư tưởng lập hiến Hồ Chí Minh
Chương 3. Giá trị tư tưởng lập hiến Hồ Chí Minh
Mở đầu cuốn sách, tác giả trình bày cơ sở, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng lập hiến Hồ Chí Minh. Việc nghiên cứu, tìm tòi, vận dụng và kế thừa các quan điểm, trào lưu tư tưởng lập hiến trên thế giới, tư tưởng của các nhà cách mạng tiền bối ở Việt Nam là tiền đề hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến. Với tấm lòng yêu nước nồng nàn, bản lĩnh chính trị, trí tuệ thiên bẩm, tư chất ham học hỏi, nhạy bén với cái mới - những phẩm chất cá nhân đó là thành tố không thể thiếu góp phần hình thành tư tưởng lập hiến của Người. Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến được chia làm bốn giai đoạn với hai thời kỳ: trước năm 1945 (thời kỳ tiếp xúc, học hỏi tư tưởng lập hiến tiến bộ trên thế giới để Hồ Chí Minh hình thành những quan điểm cơ bản nhất về vấn đề lập hiến); từ sau năm 1945 đến năm 1969 (tư tưởng lập hiến Hồ Chí Minh được hiện thực hóa trong quá trình chỉ đạo xây dựng Hiến pháp).
Phần tiếp theo, tác giả đề cập đến nội dung tư tưởng lập hiến Hồ Chí Minh. Người đã sớm nhận thức được vai trò của lập hiến trong việc khẳng định chủ quyền dân tộc, xây dựng thể chế chính trị quốc gia, đảm bảo quyền con người của nhân dân Việt Nam. Vì vậy, ngay sau khi Cách mạng tháng 8 thành công, Hồ Chí Minh đã đưa nhiệm vụ “xây dựng bản Hiến pháp dân chủ” là một trong sáu nhiệm vụ cấp bách của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến là một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc. Người khẳng định nhân dân là chủ thể của quyền lập hiến. Để quyền lập hiến thực sự thuộc về nhân dân thì phải thể hiện qua quyền bỏ phiếu thông qua Hiến pháp bằng hình thức trưng cầu dân ý. Hồ Chí Minh đã lựa chọn “mô hình hiến pháp dân chủ” trong đó nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước. Người chủ trương xây dựng cơ cấu tổ chức quyền lực nhà nước theo hướng tập quyền xã hội chủ nghĩa dựa trên nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Người nêu quan điểm tiến bộ về những vấn đề cốt lõi của một bản hiến pháp, ghi nhận các quyền tự nhiên, cơ bản, chính đáng của con người.
Những phân tích, đánh giá của tác giả được trình bày ở phần cuối sách giúp bạn đọc nhận thức sâu sắc hơn giá trị trong tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến. Có thể nói tư tưởng của Người là sự kết tinh các giá trị tư tưởng lập hiến dân tộc và nhân loại, góp phần bổ sung, phát triển lý luận về lập hiến trong điều kiện Việt Nam. Tư tưởng ấy đã khởi xướng, đặt nền móng cho tư tưởng lập hiến Việt Nam hiện đại và vẫn còn nguyên giá trị trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
4. Đánh giá bạn đọc
Trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến, trong gần 35 năm đổi mới, nền lập hiến Việt Nam đã đạt được thành tựu hết sức to lớn. Hiến pháp năm 2013 là kết quả của sự kế thừa, vận dụng và phát triển các quan điểm về lập hiến của Hồ Chí Minh trong điều kiện hiện nay. Tuy vậy, lý luận và thực tiễn xây dựng hiến pháp ở Việt Nam hiện nay đang còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, giải quyết.
Cuốn sách còn giúp bạn đọc có cái nhìn sâu sắc, toàn diện về tư tưởng lập hiến Hồ Chí Minh. Hiến pháp 2013 là kết quả của sự kế thừa, vận dụng và phát triển các quan điểm về lập hiến của Hồ Chí Minh trong điều kiện hiện nay.
Sách là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu và bạn đọc quan tâm vấn đề lập hiến trong tư tưởng của Hồ Chí Minh.
5. Kết luận
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh về lập hiến nội dung và giá trị".
Luật Minh Khuê chia sẻ dưới đây tư tưởng lập hiến của chủ tịch Hồ Chí Minh về một "Hiến pháp dân chủ" để bạn đọc tham khảo:
Tư tưởng lập hiến của Hồ Chí Minh trước hết là: nước phải độc lập, quốc gia phải có chủ quyền là điều kiện tiên quyết để có Hiến pháp và Hiến pháp ra đời là để tuyên bố về mặt pháp lý một nhà nước độc lập, có chủ quyền, là phương tiện để bảo vệ độc lập và chủ quyền của đất nước. Trong những năm tháng bôn ba hải ngoại tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc nhận thức một cách sâu sắc nỗi nhục của cảnh mất nước và giá trị cao quý của một nhà nước độc lập và có chủ quyền. Vì thế, khẩu hiệu lập hiến của Người trước khi có nhà nước kiểu mới sau Cách mạng Tháng 8-1945 là khẩu hiệu lập hiến mang tính chất đấu tranh. Trong bản yêu sách gửi cho Hội Vạn quốc ký tên cùng với Phan Bội Châu và Phan Chu Trinh, Người đề nghị: 'Nếu được độc lập ngay thì nước chúng tôi sắp đặt một nền Hiến pháp'...
Tư tưởng lập hiến thứ hai của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Hiến pháp phải là một 'hiến pháp dân chủ', được thể hiện xuyên suốt trong tất cả các tác phẩm của Người. Trong bản yêu sách của nhân dân An Nam gửi đến Hội nghị Véc-xai vào đầu năm 1919 do Nguyễn Ái Quốc khởi thảo gồm tám điểm, trong đó điểm thứ hai Người đòi phải: 'cải cách nền pháp lý ở Ðông Dương bằng cách cho người dân bản xứ cũng được quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu'(3). Và trong một yêu sách khác gửi cho Hội Vạn quốc ngày 30-8-1926, Người đề nghị: 'Nếu được độc lập ngay thì nước chúng tôi: sắp đặt một nền Hiến pháp về phương diện chính trị và xã hội, theo như những lý tưởng dân quyền'
Hiến pháp dân chủ ra đời từ nhận thức sâu sắc của Nguyễn Ái Quốc về thân phận của người dân sống trong nhà nước quân chủ chuyên chế và trong nhà nước thực dân xâm lược. Ở đó, không có Hiến pháp nên không có Hiến định về quyền con người, quyền công dân, không có các định chế về Hiến pháp, về tổ chức quyền lực nhà nước để ràng buộc và đề cao trách nhiệm của nhà nước trong mối quan hệ với việc thực thi quyền con người, quyền công dân. Ðồng thời, xuất phát từ đạo lý được thừa nhận chung, như một giá trị tiến bộ của nhân loại là: 'Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; Trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc', Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Tuyên ngôn Ðộc lập - nền móng của Hiến pháp năm 1946 đã rút ra kết luận khoa học rằng: 'Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do'(7). Như vậy, quyền con người theo Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là quyền của cá nhân con người như trong Tuyên ngôn Ðộc lập của nước Mỹ mà còn là quyền độc lập, quyền tự quyết của một dân tộc.
Tư tưởng về một 'Hiến pháp dân chủ' được thể hiện xuyên suốt trong toàn bộ Hiến pháp năm 1946. Nét nổi bật nhất xuyên suốt nội dung của 7 chương 70 điều của Hiến pháp năm 1946 là tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân với một chính thể dân chủ rộng rãi, một bộ máy nhà nước mạnh mẽ và sáng suốt đề cao và tôn trọng quyền con người, quyền công dân.
Như vậy, Hiến pháp và dân chủ trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là hai yếu tố không tách rời nhau. 'Hiến pháp dân chủ' phải là một bản Hiến pháp có nội dung và cách thức ban hành dân chủ. Ðồng thời là phương tiện để cho nhân dân được hưởng quyền tự do dân chủ. Ngược lại, dân chủ là điều kiện cần và đủ cho một bản 'hiến pháp dân chủ' ra đời, tồn tại và phát huy giá trị.
'Thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân' bằng sức mạnh 'thần linh pháp quyền' của Hiến pháp cũng là một tư tưởng lập hiến quan trọng của Hồ Chí Minh. Sức mạnh 'thần linh pháp quyền' của Hiến pháp không phải chỉ đến khi Chủ tịch Hồ Chí Minh là Trưởng ban khởi thảo Hiến pháp năm 1946 mới ra đời. Trong bản yêu sách của nhân dân An Nam gửi Hội nghị Véc-xai vào đầu năm 1919 và sau này diễn ca với tựa đề Việt Nam yêu cầu ca bằng lời thơ dễ hiểu, dễ phổ biến, Nguyễn Ái Quốc đã viết: 'Bảy xin Hiến pháp ban hành, trăm điều phải có thần linh pháp quyền'(8). Ðây chính là sức mạnh của Hiến pháp - sức mạnh của tính pháp quyền. Sức mạnh đó trước hết là sức mạnh của tổ chức quyền lực nhà nước bằng Hiến pháp và tuân thủ Hiến pháp. Bởi theo quan niệm của Người: 'Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo'(9). Vì thế, nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước cũng tức là chủ thể tối cao của quyền lập hiến. Thông qua quyền này, nhân dân giao quyền, nhân dân ủy quyền quyền lực nhà nước của mình cho các cơ quan nhà nước. Bằng phương thức đó mà tổ chức quyền lực nhà nước mang sức mạnh của nhân dân; làm cho quyền lực nhà nước được hình thành một cách chính thức, cầm quyền một cách chính đáng và buộc quyền lực nhà nước phải tuân theo Hiến pháp trong tổ chức và hoạt động của mình. Chính vì thế, với tư cách là Trưởng ban khởi thảo Hiến pháp năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương: 'Thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân'(10) bằng quy định thành nguyên tắc và nội dung cơ bản của Hiến pháp, như lời nói đầu của Hiến pháp năm 1946 đã khẳng định.
