1. Giới thiệu tác giả
Sách Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về tiền ảo trong bối cảnh hội nhập và phát triển do TS. Nguyễn Minh Oanh biên soạn.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Sách Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về tiền ảo trong bối cảnh hội nhập và phát triển
Tác giả: TS. Nguyễn Minh Oanh
Nhà xuất bản Tư pháp
3. Tổng quan nội dung sách
Trong những năm gần đây, với sự phát triển bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhiều thành tựu khoa học mới đã ra đời trong đó có tiền ảo. Trên thế giới, có rất nhiều loại tiền mã hoá, tiền kỹ thuật số được tạo ra và đưa vào lưu thông như Bitcoin, Ethereum, Litecoin, Maker, Bitcoin cash, Zcash, Onecoin, Swisscoin… Ở Việt Nam, việc giao dịch bằng đồng tiền ảo cũng đã, đang diễn ra phổ biến và không ngừng gia tăng. Theo thống kê của các website nổi tiếng trên thế giới, số lượng người Việt Nam quan tâm đến tiền ảo chiếm tỷ lệ khá cao.
Tuy nhiên, là một sản phấm mới, cùng với sự phát triển nhanh chóng và biến động không ngừng, mà về mặt pháp lý, việc sở hữu, giao dịch đối với tiền ảo ở Việt Nam còn bỏ ngỏ và chưa được điều chỉnh. Việc thiếu quản lý và chưa rõ ràng trong luật pháp đã làm cho thông tin về tiền ảo trở nên “mơ hồ”, để xảy ra tình trạng tồn tại những quan điếm khác nhau về tiền ảo và tạo ra các “lỗ hổng” cho việc thực hiện những hành vi bất hợp pháp. Điều này mang lại những bất an và rủi ro lớn cho nhà đầu tư và người sử dụng tiền ảo, làm thất thoát thuế, gây ảnh hưởng xấu cho sự phát triển kinh tế – xã hội.
Bên cạnh đó, các công trình học thuật nghiên cứu về tiền ảo cũng chưa nhiều bởi sự xuất hiện mới mẻ của đồng tiền này trên thực tế so với các hiện tượng xã hội khác. Điều này đã tạo ra nhiều thách thức đối với các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý cũng như công tác xây dựng pháp luật. Nhiều câu hỏi được đặt ra như tiền ảo có phải là tiền hay không? Những loại tiền ảo nào được công nhận? Tiền ảo có được bảo hộ như tiền thật không? Cơ chế quản lý, lưu giữ và lưu thông tiền ảo có giống như tiền thật không?… Và các câu hỏi này vẫn chưa có lời giải đáp thực sự.
Với mong muốn được tìm hiểu và nghiên cứu sâu hơn về tiền ảo, vẽ nên một “bức tranh” toàn cảnh về tiền ảo ở Việt Nam và trên thế giới, để từ đó cung cấp cho người sử dụng, các nhà đầu tư tiền ảo những thông tin cần thiết nhằm giúp họ có cách hiểu chính xác hơn, có những lựa chọn tốt hơn khi thực hiện các giao dịch liên quan đến tiền ảo, Nhà xuất bản Tư pháp xuất bản cuốn: “Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về tiền ảo trong bối cảnh hội nhập và phát triển”. Qua cuốn sách, tập thế tác giả cũng kỳ vọng đưa ra được những kiến nghị, đề xuất có giá trị nhằm góp phần xây dựng và hoàn thiện pháp luật Việt Nam điều chỉnh về tiền ảo, tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc, thúc đẩy khoa học, công nghệ phát triển cũng như bảo đảm an toàn cho những chủ thể tham gia vào các quan hệ có liên quan đến tiền ảo.
Chương I. Tổng quan về tiền ảo.
1. Khái niệm tiền ảo
2. Đặc điểm của tiền ảo
3. Phân loại tiền ảo
4. Phân biệt tiền ảo với tiền điện tử và các loại tài sản trong Bộ luật dân sự Việt Nam
5. Ưu điểm và nhược điểm của tiền ảo
6. Cơ chế "sở hữu", lưu thông đối với tiền ảo
Chương II. Thực trạng pháp luật và thực tiễn về tiền ảo ở Việt Nam
1. Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam liên quan đến tiền ảo
2. Thực tiễn các hoạt động liên quan đến tiền ảo tại Việt Nam
Chương III. Thực trạng pháp luật một số nước về tiền ảo và kinh nghiệm cho Việt Nam.
1. Thực trạng pháp luật về tiền ảo của một số nước châu Âu
2. Thực trạng pháp luật về tiền ảo của một số nước châu Mỹ
3. thực trạng pháp luật về tiền ảo của một số nước châu Á
Chương IV. Kiến nghị xây dựng và hoàn thiện chính sách, khung pháp lý về tiền ảo tại Việt Nam
Dưới đây là trích đoạn nội dung tác giả trình bày trong cuốn sách để bạn đọc tham khảo:
1. Khái niệm tiền ảo
Cùng với quá trình hình thành và phát triển của đồng tiền ảo, các quan điểm về tiền ảo cũng xuất hiện và ngày càng được hoàn thiện. Trên thế giới, khái niệm tiền ảo đã được các tổ chức, các nhà khoa học nghiên cứu và đề cập dưới nhiều góc độ. Có thể kể đến một số khái niệm như sau:
Vào năm 2012, Ngân hàng Trung ương châu Âu - European Central Bank (ECB) - định nghĩa: "Tiền ảo (virtual money) là một loại tiền kỹ thuật số (digital money) không được điều chỉnh bởi ngân hàng trung ương; được ban hành và kiểm soát bởi nhà phát triển và được sử dụng và chấp nhận giữa các thành viên của cộng đồng ảo nhất định". Có thể nói, đây là giải thích đầu tiên đã đưa ra một nội hàm tương đối đầy đủ về tiền ảo. Theo nghiên cứu này thì tiền ảo có các đặc tính: (1) là một dạng tiền kỹ thuật tồn tại trong môi trường mạng, sử dụng thông qua công cụ là các thiết bị điện tử; (2) không được điều chỉnh bởi ngân hàng trung ương hay nói các khác, không phải là một loại tiền tệ hợp pháp như tiền giấy, tiền xu hoặc tiền điện tử của một quốc gia; (3) được ban hành và kiểm soát bởi nhà phát triển; và (4) được sử dụng và chấp nhận giữa các thành viên của cộng đồng mạng nhất định.
Trong một nghiên cứu tiếp theo của mình, ECB đã hoàn thiện khái niệm về tiền ảo để phù hợp với bối cảnh và sự phát triển của tiền ảo. Trong nghiên cứu này, ECB cho rằng, "tiền ảo có thể định nghĩa như một đại diện số có giá trị, không phải do ngân hàng trung ương hoặc các tổ chức tái chính phát hành; và có thể được sử dụng để thay thế tiền thật". Có thể thấy, khái niệm tiền ảo của ECB lần này được hoàn thiện thêm so với khái niệm được đưa ra năm 2012 ở một số điểm sau đây:
Thứ nhất, tiền ảo không chỉ được coi là đại diện kỹ thuật số mà cong là đại diện kỹ thuật số có giá trị. Điều này chứng tỏ rằng ECB đã thừa nhận giá trị của tiền ảo khi được mang ra trao đổi hoặc định giá các loại tài sản, hàng hóa khác.
Thứ hai, khái niệm tiền ảo của ECB lần này đã bỏ đi đặc tính "được ban hành và kiểm soát bởi nhà phát triển". Điều này xuất phát từ thực tế, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, nhiều loại tiền ảo ra đời với nhiều cách thức kiểm soát khác nhau. Tiền ảo có thể được kiểm soát dưới dạng tập trung hoặc phi tập trung, tức là có thể do chủ thể phát hành kiểm soát hoặc có thể do chính cộng đồng người sử dụng quyết định.
Thứ ba, điều kiện "được cộng đồng mạng chấp nhận và sử dụng" đã được mở rộng bằng việc cho rằng tiền ảo có thể sử dụng để thay thế tiền thật. Ghi nhận này có thể hiểu rằng, ECB đã nhận thấy việc "lấn sân" từ cộng đồng mạng sang cộng đồng thật và thừa nhận các dạng kỹ thuật số dùng để trao đổi, thanh toán được chấp nhận sử dụng trong cả cộng đồng mạng và cộng đồng thật đều là tiền ảo.
Do đó, từ khái niệm trên của ECB có thể rút ra các đặc tính của tiền ảo: (1) là một đại diện số có giá trị; (2) không phải là tiền pháp định do ngân hàng hoặc các tổ chức phát hành; (3) có thể được sử dụng thay thế tiền thật. Khái niệm này của ECB sau đó đã được đưa vòa trong các văn bản chính thức của Hội đồng châu Âu và Ủy ban châu Âu.
Ở nước ta, Nghị định số 80/2016/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 101/2012/NĐ-CP ngày 22/11//2012 về thanh toán không sử dụng tiền mặt, đã quy định tiền ảo là phương tiện thanh toán không hợp pháp tại Việt Nam. Việc phát hành, sử dụng tiền ảo là tiền tệ, phương tiện thanh toán sẽ bị xử lý theo Nghị định 96/2014/NĐ-CP của Chính phủ ngày 17/10/2014 quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Ngoài ra, theo quy định tại điểm h, khoản 1, Điều 206 Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2017, từ ngày 01/01/2018, hành vi phát hành, cung ứng, sử dụng các phương tiện thanh toán không hợp pháp (bao gồm cả bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác) có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngày 21/7/2017, Ngân hàng Nhà nước có Công văn 5747/NHNN-PC gửi Văn phòng Chính phủ thông báo về việc không công nhận đồng Bitcoin cũng như đồng tiền ảo khác là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Đồng thời cơ quan này có văn bản cấm các tổ chức tín dụng không được phép sử dụng Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác như một loại tiền tệ hoặc phương tiện thanh toán; các tổ chức tín dụng không được sử dụng Bitcoin và các loại tiền tương tự khác như một loại tiền tệ hoặc phương tiện thanh toán khi cung ứng dịch vụ cho khách hàng.
Mặc dù vậy, đến nay ở nước ta vẫn chưa có một khung pháp lý nào hoàn chỉnh chính thức quy định hay điều chỉnh về vấn đề tiền ảo. Trước thực tế đời sống sôi động, việc thiếu công cụ quản lý và không rõ ràng trong chính sách luật pháp đã làm cho vấn đề tiền ảo trở nên mơ hồ, tạo ra các lỗ hổng pháp lý bị tội phạm khai thác, lợi dụng để gây án. Đặc biệt trong thời gian gần đây, tội phạm lừa đảo theo phương thức đa cấp liên quan đến tiền ảo diễn biến rất phức tạp.
4. Đánh giá bạn đọc
Tiền ảo, tiền điện tử (còn gọi là tiền mã hóa) cho đến nay chưa có một khái niệm thống nhất; tại Việt Nam cũng chưa có khái niệm chính thức về đồng tiền này. Theo PGS.TS Phùng Trung Tập (Đại học Luật Hà Nội) thì tiền ảo (virtural currency) là biểu hiện kỹ thuật số của giá trị có thể có trong giao dịch kỹ thuật số và có các chức năng là phương tiện trao đổi; là một đơn vị kế toán, lưu trữ giá trị, nhưng không phải là tiền pháp định tại một quốc gia nào. Tiền ảo không được phát hành, không được bảo đảm của pháp luật của quốc gia nào. Các chức năng của tiền ảo được xác định trên đây chỉ được thực hiện theo ý chí thỏa thuận của các chủ thể trong cộng đồng, những người sử dụng tiền ảo trong giao dịch.
Tác giả đã biên soạn khá chi tiết và toàn diện các vấn đề tiền ảo: từ lý luận (trong nước, nước ngoài) đến vấn đề thực tiễn và từ đó chỉ ra những vướng mắc, đề xuất kiện nghị xây dựng hoàn thiện pháp luật về tiền ảo để tạo hành lang pháp lý để kiểm soát, quản lý và an toàn cho đối tượng khi tham gia các giao dịch liên quan đến tiền ảo trên thực tiễn.
Cuốn sách "Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về tiền ảo trong bối cảnh hội nhập và phát triển" của TS. Nguyễn Minh Oanh sẽ cung cấp thêm cho bạn đọc cách tiếp cận và thông tin chính xác về tiền ảo.
5. Kết luận
Cuốn sách "Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về tiền ảo trong bối cảnh hội nhập và phát triển" của TS. Nguyễn Minh Oanh không chỉ có giá trị tham khảo về mặt khoa học pháp lý mà còn có giá trị thực tiễn đối với bạn đọc khi tìm hiểu các vấn đề về tiền ảo.
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách “Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về tiền ảo trong bối cảnh hội nhập và phát triển".
