1. Số IMO là gì?

Số IMO (IMO ship identification number) là mã số nhận dạng tàu biên của IMO (Tổ chức Hàng hải quốc tế) gồm 3 chữ IMG kèm theo con số có 7 chữ số, nhằm chống lừa đảo hàng hải, nâng cao an ninh, an toàn hàng hải, phòng chống ô nhiễm biển. Mỗi tàu có một mã số để nhận dạng trong cả đời một con tàu dù tàu có đổi chủ, thay tên, thay cờ tàu. Mã số này phải ghi trong giấy tờ, chứng chỉ của tàu, sơn (kẻ) trên thân tàu (hay trên thượng tầng), trên các thiết bị cứu sinh. Những tàu sau đây không mang số nhận dạng: tàu không có động cơ, tàu đánh cá, thuyền buồm (yacht), thuyền du lịch (giải trí), ụ nổi (floating dock), tàu cánh ngầm, tàu đệm khí, tàu chiến, làu gỗ, tàu công tác đặc biệt (tàu cứu hộ, tàu hải đăng - light ship), sà lan chở đất.

Số IMO là số được Tổ chức Hàng hải quốc tế ban hành, đây là một thuật ngữ bao gồm hai ý nghĩa riêng biệt. Ý nghĩa đầu tiên là số nhận dạng tàu IMO, là số được ký hiệu trên tàu có chức năng nhận dạng tàu. Ý nghĩa thứ hai, đây là số nhận dạng công ty IMO và chủ sở hữu đã đăng ký, được sử dụng để nhận dạng công ty hoặc chủ sở hữu đăng ký quản lý tàu đối với tàu có trọng tải ít nhất 100 gt (gt là tổng dung tích hay dung tích toàn phần, là thước đo phi tuyến tính của thể tích tổng thể bên trong của tàu).

Số IMO được ban hành để cải thiện vấn đề an toàn hàng hải, giảm gian lận và ô nhiễm, theo Công ước quốc tế về an toàn sinh mạng trên biển (SOLAS).

Số tàu IMO là bắt buộc, đối với các bên ký kết SOLAS, đối với tàu chở khách và hàng hóa trên một kích thước nhất định kể từ năm 1996 và tự nguyện áp dụng cho nhiều loại tàu khác kể từ năm 2017. Số hiệu tàu IMO sẽ không thay đổi khi chủ tàu, quốc gia đăng ký hoặc tên thay đổi, không giống như số tàu chính thức được sử dụng ở một số quốc gia, ví dụ như Vương quốc Anh. Giấy chứng nhận của tàu cũng có ghi số IMO. Kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2004, các tàu chở khách cũng phải mang dấu hiệu trên bề mặt ngang có thể nhìn thấy từ trên không. 

 

2. Nghị quyết về số IMO (1987 - 2017)

Năm 1987, IMO đã thông qua Nghị quyết A.600(15) để tạo ra chương trình số nhận dạng tàu IMO nhằm mục đích tăng cường an toàn hàng hải, ngăn ngừa ô nhiễm và ngăn ngừa gian lận hàng hải bằng cách gán cho mỗi tàu một số nhận dạng duy nhất và vĩnh viễn. Đăng kiểm của Lloyd đã giới thiệu các số cố định cho tất cả các tàu trong đăng bạ được công bố vào năm 1963, và những số này được sửa đổi thành các số có 7 chữ số vào năm 1969. Chính dãy số này đã được sử dụng làm cơ sở cho số tàu IMO vào năm 1987.

Số IMO vô cùng cần thiết do tên tàu hoặc các chi tiết khác thường xuyên thay đổi. Ví dụ, tàu có số IMO là "IMO 9176187" được đóng tại Nhật Bản, đã trải qua các tên Asia Melody, Cornelie Oldendorff, Maxima, Jaydee M, Evangelia, Shinsung Dream và Orange Dream, đã hoạt động trong khu vực Panama, Liberia, Quần đảo Marshall, Hàn Quốc và Sierra Leone, với nhiều chủ sở hữu/ nhà khai thác khác nhau, và đã có cảng nhà là Majuro, Freetown và Cheju... nhưng số IMO của nó vẫn không thay đổi trong suốt thời gian qua. 

Nghị quyết ban đầu áp dụng cho tàu chở hàng có trọng lượng ít nhất là 300 gt và tàu chở khách có trọng lượng tối thiểu 100 gt. Nghị quyết này đã bị hủy bỏ vào năm 2013, được thay thế bằng Nghị quyết A.1078(28), cho phép áp dụng số IMO với các tàu từ 100 gt trở lên, bao gồm cả tàu cá. Tuy nhiên nó lại bị thu hồi vào năm 2017 và được thay thế bằng nghị quyết A.1117(30), cho phép áp dụng đối với tàu từ 100 gt trở lên, "bao gồm cả tàu cá kết cấu vỏ thép và phi thép, tàu chở khách dưới 100 gt, tàu chở khách tốc độ cao và các giàn khoan di động ngoài khơi và tất cả các tàu đánh cá nội địa có động cơ dưới 100 gt với kích thước tổng chiều dài 12m, được phép hoạt động bên ngoài vùng biển theo quyền tài phán quốc gia của Quốc gia treo cờ (quốc gia chủ sở hữu tàu)". Lưu ý rằng các nghị quyết của IMO là thực hiện trên cơ sở tự nguyện.

Mặc dù không bắt buộc, nhưng kể từ khi số tàu IMO cũng được áp dụng cho các tàu cá vào năm 2013, một số tổ chức quản lý nghề cá khu vực, Liên minh châu Âu và các tổ chức hoặc quốc gia khác đã bắt buộc áp dụng số này đối với tàu đánh cá với kích thước theo quy định. 

 

2. Cấu trúc số IMO

Số IMO được tạo thành từ ba chữ cái "IMO" theo sau là một số có bảy chữ số. Điều này có nghĩa là một số duy nhất với thứ tự gồm 6 chữ số, theo sau là 1 chữ số kiểm tra. Tính toàn vẹn của số IMO có thể được xác minh bằng chữ số kiểm tra của nó. Xác minh bằng cách nhân từng chữ số trong sáu chữ số đầu tiên với hệ số từ 2 đến 7 tương ứng với vị trí của chúng từ phải sang trái. Chữ số ngoài cùng bên phải của tổng này là chữ số kiểm tra.

Ví dụ: IMO 9074729

(9x7) + (0x6) + (7x5) + (4x4) + (7x3) + (2x2) = 139

Vậy số cuối cùng là số 9, là chữ số kiểm tra của số tàu IMO 9074729.

 

4. Vị trí đánh dấu số tàu IMO

Vào tháng 12 năm 2002, Hội nghị Ngoại giao về An ninh Hàng hải đã thông qua một số biện pháp nhằm tăng cường an ninh cho tàu và các cơ sở cảng. Điều này bao gồm sửa đổi Quy định SOLAS XI-1/3 để yêu cầu số tàu IMO phải được đánh dấu vĩnh viễn ở vị trí dễ nhìn thấy trên thân tàu hoặc cấu trúc thượng tầng cũng như bên trong và trên giấy chứng nhận của tàu. Các tàu chở khách cũng phải đánh dấu trên bề mặt nằm ngang có thể nhìn thấy từ trên không. Quy định này có hiệu lực bắt đầu từ ngày 1 tháng 7 năm 2004. 

 

5. Quy định về công ty và chủ sở hữu tàu 

Vào tháng 5 năm 2005, IMO thông qua quy định SOLAS mới về chương trình mã số nhận dạng chủ sở hữu đã đăng ký và công ty, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2009.

Quy định này quy định mỗi chủ tàu và công ty quản lý phải có một số nhận dạng duy nhất. Các sửa đổi khác yêu cầu những con số này phải được thêm vào các chứng chỉ và tài liệu liên quan trong Bộ luật Quản lý An toàn quốc tế (ISPS). Giống như số nhận dạng tàu IMO, số nhận dạng công ty và chủ sở hữu là một số có 7 chữ số với tiền tố IMO. Ví dụ đối với tàu Atlantic Star (IMO 8024026), IMO 5304986 là số của công ty quản lý tàu cũ Pullmantur Cruises Ship Management Ltd và IMO 5364264 là số của công ty Pullmantur Cruises Empress Ltd. 

 

6. Vì sao các tàu cá cần số IMO?

Sản lượng hải sản đánh bắt bất hợp pháp và không tuân theo quy định trên toàn thế giới là 26 triệu tấn cá hàng năm, trị giá lên tới 23,5 tỷ USD. Số IMO là một công cụ thiết yếu trong cuộc chiến chống đánh bắt bất hợp pháp vì nó cải thiện việc theo dõi, kiểm soát, giám sát và thực thi các hoạt động đánh bắt.

Số IMO cho phép các quốc gia quản lý chính xác các tàu thuộc thẩm quyền của họ. Bên cạnh đó nó còn cung cấp thông tin cho chính quyền quốc gia giúp họ giám sát vùng biển hiệu quả hơn. 

Số IMO còn mang lại sự rõ ràng và nhất quán cho các hồ sơ của Tổ chức Quản lý Nghề cá khu vực (RFMO), giúp các chính phủ xác định các tàu có được phép đánh cá trong vùng biển của họ hay không. Chính quyền cảng đảm bảo rằng họ chỉ chấp nhận cá đánh bắt hợp pháp, một yêu cầu trong Thỏa thuận Biện pháp quốc gia có cảng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc. 

 

7. Các tàu không áp dụng số IMO

Các loại tàu dưới đây không có số IMO:

- Tàu không có phương tiện cơ khí.

- Du thuyền du lịch (giải trí)

- Tàu tham gia vào các dịch vụ đặc biệt (ví dụ: tàu đèn, tài SAR).

- Sà lan phễu.

- Tàu cánh ngầm, tàu đệm khí.

- Ụ nổi.

- Tàu chiến và quân đội.

- Tàu gỗ.

Trên đây là toàn bộ bài viết của Luật Minh Khuê về số IMO. Nếu có bất kỳ thắc mắc liên quan đến bài viết hoặc vấn đề pháp luật, xin vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn pháp luật qua số hotline 1900.6162. Xin chân thành cảm ơn!