1. Nội lực là gì?

Về định nghĩa của nội lực, hiểu theo một cách cơ bản thì nội lực chính là những lực sinh ra bên trong Trái Đất. Nội lực sẽ có tác động nén ép vào các lớp đá, làm cho chúng sẽ uốn nếp, đứt gãy hoặc đẩy vật chất nóng chảy ở dưới sâu ngoài mặt đất thành hiện tượng núi lửa hoặc động đất.

Nguyên nhân sinh ra nội lực: Nội lực được sinh ra chủ yếu là bởi vì các nguồn năng lượng ở trong lòng Trái Đất cụ thể như các nguồn năng lượng sau đây: Năng lượng của sự phân hủy chất phóng xạ; sự chuyển dịch của các dòng vật theo quy luật của trọng lực; năng lượng các phản ứng hóa học; …

2. Ngoại lực là gì?

Đưa ra một khái niệm đơn giản thì ta có thể hiểu cơ bản rằng ngoại lực là lực có nguồn gốc ở bên ngoài, trên bề mặt Trái Đất. Có thể thấy, Trái Đất của chúng ta là một hành tinh đẹp đẽ trong hệ mặt trời và hiện tại trong hệ mặt trời Trái Đất là hành tinh duy nhất tồn tại một lượng nước khá lớn trên bề mặt của hành tinh. Vì vậy, lực sẽ là bất kỳ ảnh hưởng nào cũng sẽ làm cho một vật thể chịu sự thay đổi hoặc nó có thể sẽ làm ảnh hưởng đến chuyển động, hướng của vật thể hay cấu trúc hình học của vật thể đó.

Nói chung, chúng ta thấy rằng, xu hướng tác động của ngoại lực đó là làm cho các dạng địa hình trên bề mặt Trái Đất sẽ bị biến đổi. Ngoại lực sẽ phá vỡ, san bằng địa hình do nội lực tạo nên, đồng thời thì ngoại lực cũng tạo ra những dạng địa hình mới.

Tác nhân ngoại lực chính là các yếu tố khí hậu cụ thể như: Nhiệt độ, gió, mưa, bão, tuyết, … ; các dạng nước cụ thể như: nước chảy, nước ngầm, băng hà, sóng biển, …; sinh vật cụ thể như động, thực vật và con người. Ngoại lực sẽ tác động đến địa hình bề mặt Trái Đất thông qua các quá trình ngoại lực diễn ra, việc ngoại lực tác động đến địa hình bề mặt Trái Đất trên thực tế bao gồm các quá trình sau như: Phong hóa, bóc mòn, vận chuyển và bồi tụ.

3. Các nguồn năng lượng sinh ra ngoại lực là gì?

Nguồn năng lượng sản sinh ra ngoại lực chủ yếu chính là nguồn năng lượng của bức xạ mặt trời. Bức xạ mặt trời thường được gọi là tài nguyên mặt trời hay ánh sáng mặt trời, bức xạ mặt trời cũng chính là một thuật ngữ chung để nhằm mục đích chỉ bức xạ điện từ do mặt trời phát ra.

Bức xạ mặt trời cũng có thể được thu nhận và bức xạ mặt trời cũng sẽ có thể biến thành các dạng năng lượng hữu ích, cụ thể chúng ta cũng sẽ có thể kể đến như nhiệt và điện, sử dụng nhiều công nghệ khác nhau. Tuy nhiên, tính khả thi về mặt kỹ thuật và hoạt động kinh tế của các công nghệ này tại một địa điểm cụ thể thì sẽ cần phải phụ thuộc vào nguồn năng lượng mặt trời sẵn có. Bức xạ mặt trời được coi là nguồn năng lượng chính cho các quá trình phong hóa, bóc mòn, vận chuyển, bồi tụ, … được diễn ra trên Trái Đất. Bên cạnh đó thì bức xạ mặt trời chiếu sáng và sưởi ấm cho các hành tinh trong hệ hành tinh trong hệ mặt trời, bao gồm địa cầu sống của chúng ta.

Chúng ta nói rằng, nguồn năng lượng chủ yếu sinh ra ngoại lực là nguồn năng lượng của bức xạ mặt trời bởi vì chúng ta nhận thấy dưới tác động của bức xạ mặt trời thì đá trên bề mặt thạch quyển cũng sẽ từ đó mà có thể bị phá hủy, và năng lượng của các tác nhân ngoại lực cụ thể có thể kể đến như là nước chảy, gió thổi, băng tuyết, mưa, bão, … trực tiếp hay gián tiếp đều sẽ có liên quan đến bức xạ mặt trời. Cũng chính bởi vì nguyên nhân đó mà ta nói nguồn năng lượng chủ yếu sinh ra ngoại lực là nguồn năng lượng của bức xạ mặt trời.

Các tác nhân ngoại lực cụ thể như yếu tố khí hậu (nhiệt độ, gió, mưa, ...), các dòng chảy (nước chảy, nước ngầm, băng hà, sóng biển, …), sinh vật và nhiều tác nhân ngoại lực khác sẽ đều sự chịu tác động trực tiếp hay gián tiếp của bức xạ mặt trời làm thay đổi và phát triển.

>> Tham khảo: Đề thi giữa học kì 2 môn Địa lý lớp 10 có đáp án năm 2022 - 2023

4. Nguồn năng lượng sinh ra nội lực chủ yếu là gì?

Nguồn năng lượng sinh ra nội lực chủ yếu là nguồn năng lượng trong lòng đất. Nội lực được tạo nên năng lượng của các hoạt động hoá học, năng lượng do sự phân huỷ chất phóng xạ, sự dịch chuyển của các chuyển động vật chất theo quy luật trọng lực.

Hoạt động của nội lực liên quan đến thuyết kiến tạo mảng, trong nội sinh có hoạt động của các dạng vật chất nặng và nhẹ, vật chất nặng thì lắng xuống còn vật chất nhẹ thì nâng lên. Khi vật chất nặng bị lắng xuống, thì nơi đó có vùng đất bị thụt xuống; còn khi khu vật chất nhẹ dâng lên thì vùng đất đó được đẩy lên. Và khi dòng vật chất nặng bị lắng xuống thì vùng đất bị thụt xuống khiến cho dòng macma phun trào và tạo nên hiện tượng núi lửa.

5. So sánh nội lực và ngoại lực

Điểm giống nhau giữa nội lực và ngoại lực: Ta nhận thấy rằng, điểm giống nhau của nội lực và ngoại lực chính là cả nội lực và ngoại lực đều là lực tác động lên Trái Đất của chúng ta.
Điểm khác nhau giữa nội lực và ngoại lực:

- Điểm khác nhau đầu tiên giữa nội lực và ngoại lực đó chính là nguồn gốc sinh ra hai lực này. Nội lực thì sẽ được sinh ra từ bên trong Trái Đất, còn ngoại lực thì như tên gọi của nó - sẽ được sinh ra bên ngoài Trái Đất.

- Về nguyên nhân sinh ra nội lực và ngoại lực: Nội lực hay các lực bên trong Trái Đất sẽ được sinh ra do một số nguyên nhân như do sự dịch chuyển và sắp xếp lại vật chất cấu tạo Trái Đất hay do sự phân hủy của các chất phóng xạ, … Còn đối với ngoại lực thì ta thấy rằng, nguyên nhân sinh ra chủ yếu do nguồn bức xạ của mặt trời.

- Điểm khác nhau tiếp theo của nội lực và ngoại lực phải kể đến đó là kết quả sinh ra nội lực và ngoại lực. Việc sinh ra nội lực thường thì sẽ làm cho bề mặt Trái Đất nhô lên, còn ngoại lực thì sẽ có xu hướng làm cho bề mặt Trái Đất có xu hướng phẳng lại.

- Quá trình tạo ra nội lực là trải qua quá trình vận động. Còn đối với ngoại lực thì thường sẽ phải trải qua bốn quá trình cụ thể đó là bóc mòn, bồi tụ, phong hóa, vận chuyển.

Mặc dù sau khi chúng ta thực hiện việc so sánh nội lực và ngoại lực, chúng ta đã nhận thấy giữa nội lực và ngoại lực có những điểm giống nhau và khác nhau. Tuy nhiên, chúng ta cần phải hiểu rằng nội lực và ngoại lực này luôn có một mối quan hệ rất mật thiết với nhau không thể tách rời. Theo đó, ngoại lực và nội lực là hai lực trái ngược nhau, đồng thời cũng sẽ cùng tác động và tạo ra những dạng địa hình trên bề mặt của Trái Đất.

Giữa nội lực và ngoại lực cũng có một mối liên hệ chặt chẽ, gắn kết và xảy ra song song. Nếu như nội lực mạnh hơn ngoại lực thì bề mặt Trái Đất sẽ có xu hướng trở nên gồ ghề. Còn nếu nội lực bằng ngoại lực, khi đó bề mặt Trái Đất hầu như sẽ không có sự thay đổi. Mặt khác, nếu nội lực yếu hơn ngoại lực thì các dạng địa hình được tạo ra ngày một sẽ trở nên san bằng hơn.

>> Xem thêm: Đề thi học kì 2 môn Địa lý lớp 10 có đáp án năm 2022 - 2023

Trên đây là toàn văn bài viết của Luật Minh Khuê về so sánh nội lực và ngoại lực Địa lý 10. Hi vọng chúng tôi đã cung cấp cho các bạn những thông tin hữu ích. Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn.