1. Trước khi đọc bài "Bầy chim chìa vôi"
Hãy chia sẻ một trải nghiệm đẹp của tuổi thơ em. Ghi lại một số từ ngữ diễn tả cảm xúc của em khi nghĩ về trải nghiệm đó.
- Một số từ ngữ diễn tả cảm xúc về trải nghiệm đó: háo hức, hồi hộp xen lẫn niềm vui.
2. Đọc văn bản
Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:
1. Theo dõi: Nội dung cuộc trò chuyện của hai anh em Mên và Mon lúc nửa đêm.
- Nội dung cuộc trò chuyện của hai anh em Mên và Mon lúc nửa đêm là: trời mưa to, nước sông dâng cao ngập bãi sông, hai anh em Mên và Mon lo lắng cho những chú chim chìa vôi non sẽ bị chết đuối.
2. Theo dõi: Chi tiết nào được lặp lại trong những lời nói của nhân vật Mon?
3. Theo dõi: Thói quen làm tổ và đẻ trứng của bầy chim chìa vôi ở bãi sông quê Mên và Mon.
- Thói quen làm tổ và đẻ trứng của bầy chim chìa vôi ở bãi sông quê là: vào mùa cạn, những đám rong héo dần làm thành một lớp đệm trên cát, những con chim chìa vôi bay ra bãi cát đẻ trứng.
4. Dự đoán: Bầy chim chìa vôi non có bay được vào bờ không?
- Dự đoán: Bầy chim non có bay được vào bờ.
- Cử chỉ, lời nói của nhân vật Mên: dứt khoát, người lớn.
6. Hình dung: Khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh.
- Khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh: khi ánh bình minh rọi sáng những hạt mưa trên mặt sông thì một cảnh tượng như huyền thoại hiện ra, từ mặt nước những cánh chim bé bỏng và ướt át đột ngột bứt khỏi dòng nước khổng lồ bay lên.
7. Đối chiếu: Cuộc “cất cánh” của bầy chim chìa vôi non ở đây có đúng như dự đoán của em không?
8. Theo dõi: Cảm xúc của hai nhân vật Mên và Mon khi quan sát bầy chim chìa vôi non bay lên.
- Cảm xúc của hai nhân vật Mên và Mon khi quan sát bầy chim chìa vôi non bay lên: tất cả vụt im lặng, hai đứa đứng không nhúc nhích, xúc động đến phát khóc khi thấy bầy chim non bay lên và hạ cánh an toàn bên một lùm dứa dại bờ sông.
>> Tham khảo: Phân tích đặc điểm nhân vật Mon trong Bầy chim chìa vôi chọn lọc hay nhất
3. Sau khi đọc
3.1 Nội dung chính
Bài văn đã nói lên tình cảm thương yêu vạn vật của 2 đứa trẻ. Chúng quan tâm, lo lắng cho số phận của những chú chim chìa vôi ở bãi cát giữa sông. Hạnh phúc khi thấy bầy chim non an toàn bay vào bờ.
3.2 Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc
Câu 1 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1):
Truyện “Bầy chim chìa vôi”
Đề tài: Tình yêu thiên nhiên, yêu loài vật
Ngôi kể: Ngôi thứ 3
Câu 2 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1):
+ Khoảng hai giờ sáng Mon tỉnh giấc. Nó xoay mình sang phía anh nó, thì thào gọi:
+ Thằng Mên hỏi lại, giọng nó ráo hoảnh như đã thức
- Lời nhân vật:
+ Anh Mên ơi, anh Mên!
+ Gì đấy? Mày không ngủ à?
Câu 3 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1):
- Chi tiết: Mon ngập ngừng – Thế cái bãi cát giữ sông đã ngập chưa? - Ừ nhỉ. – Giọng thằng Mên chợt thảng thốt. – Có lẽ sắp ngập mất bãi cát rồi. Em sợ những con chim chìa vôi non bị chết đuối mất. – Tao cũng sợ.
Câu 4 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1):
- Trong cuộc trò chuyện ở phần (2), Mon nói với anh về: tổ chim, về việc thả con cá bống bố bắt được, rủ anh mang tổ chim vào bờ.
=> Nhân vật Mon là cậu bé giàu lòng yêu thương động vật: thả cá bống, lo lắng cho đàn chim chìa vôi non trong mùa mưa.
Câu 5 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1):
- Một số chi tiết miêu tả nhân vật Mên ở phần (3):
+ Giọng tỏ vẻ rất người lớn: chứ gì nữa; kéo đò về bến chứ, không thì chết…
+ Cử chỉ, hành động: tao kéo, mày đẩy; quấn dây buộc đò vào người, gò lưng kéo.
=> Mên là người anh quyết đoán, hiểu biết và quan tâm đến em.
Câu 6 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1):
- Khi đọc đoạn văn miêu tả khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh, em có ấn tượng nhất với chi tiết: cảm xúc của hai nhân vật khi bầy chim non thực hiện xong chuyến bay đầu tiên, quan trọng trong cuộc đời của chúng. Vì qua chi tiết này chúng ta thấy được tâm hồn trẻ thơ nhạy cảm, trong sáng, giàu tình yêu thương của 2 đứa trẻ dành cho những chú chú chim chìa vôi bé nhỏ.
Câu 7 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1):
- Trong đoạn kết của truyện, Mên và Mon khóc vì xúc động, vì 2 anh em đã thấy bầy chim non hoàn thành chuyến bay đầu tiên trong cuộc đời chúng an toàn. Tất cả đàn chim đã an toàn, không con nào bị đuối nước.
