Soạn bài Lặng lẽ Sa Pa ngắn gọn, đầy đủ nhất Ngữ văn lớp 9

1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm "Lặng lẽ Sa Pa"

Tác giả: 

Nguyễn Thành Long (1925 - 1991) là một nhà văn nổi tiếng của Việt Nam, quê gốc tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Ông đã dành phần lớn cuộc đời mình cho việc viết văn, đặc biệt là trong bối cảnh kháng chiến chống Pháp, khi ông cống hiến tài năng văn học của mình để thể hiện tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước. Nguyễn Thành Long nổi tiếng với những tác phẩm truyện ngắn và bút ký. Một số tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm:

- "Ta và chúng nó" (tập truyện ngắn, 1950)

- "Bát cơm Cụ Hồ" (tập bút ký, 1952)

- "Gió bấc gió nồm" (tập bút ký, 1956)

- "Hướng điền" (tập truyện ngắn, 1957)

- "Tiếng gọi" (truyện, 1960)

- "Chuyện nhà chuyện xưởng" (tập truyện ngắn, 1962)

- "Trong gió bão" (truyện vừa, 1963)

- "Gang ra" (tập bút ký, 1964)

Nguyễn Thành Long đã nhận được nhiều giải thưởng và tôn vinh trong sự nghiệp văn học của mình. Năm 1953, ông được trao giải thưởng Phạm Văn Đồng do Chi hội văn nghệ liên khu V trao tặng cho tập bút ký "Bát cơm Cụ Hồ" (1952). Đáng chú ý, vào ngày 25 tháng 7 năm 2008, ông được Nhà nước Việt Nam truy tặng Huân chương Lao động hạng Nhì, để tôn vinh sự đóng góp xuất sắc của ông đối với văn học và đất nước.

Tác phẩm: 

Hoàn cảnh sáng tác:

Truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa" được viết dựa trên trải nghiệm của tác giả trong chuyến đi lên Lào Cai vào mùa hè năm 1970. Xuất hiện sau đó trong tập truyện "Giữa trong xanh" năm 1972.

Bố cục:

- Phần 1: Từ đầu đến “Thế nào bác cũng thích vẽ hắn”: Giới thiệu về anh thanh niên qua lời kể của bác lái xe.

- Phần 2: Tiếp theo đến “có vật gì như thế”: Cuộc gặp gỡ và trò chuyện giữa anh thanh niên, cô kỹ sư và ông họa sĩ.

- Phần 3: Còn lại: Cuộc chia tay của ba nhân vật.

 Tóm tắt:

Trong núi Yên Sơn, một anh chàng trẻ làm công tác đo lường thời tiết gặp gỡ một ông họa sĩ và cô kỹ sư. Anh chàng không chỉ làm công việc của mình mà còn tự giác với nhiệm vụ của mình, dù khắc nghiệt và cô đơn. Trong lúc trò chuyện, ông họa sĩ cảm phục bởi tâm hồn chân thành và cao quý của anh, muốn vẽ chân dung anh. Tuy nhiên, anh từ chối và giới thiệu ông họa sĩ về những người lao động khác anh cho là xứng đáng hơn. Khi chia tay, anh thanh niên tặng họ một quả trứng, một biểu hiện sự khiêm tốn và lòng biết ơn của người lao động Việt Nam. Chuyến đi của anh để lại ấn tượng sâu sắc về lòng trung hiếu và sự âm thầm của những người lao động Việt Nam, là những người luôn dành trọn trái tim và sức lực để đóng góp cho đất nước mình.

2. Đọc hiểu văn bản "Lặng lẽ Sa Pa"

Nhân vật anh thanh niên: 

Anh thanh niên là một người trẻ tuổi, chỉ mới hai mươi bảy tuổi. Ngày qua ngày, anh phải đối mặt với công việc khá phức tạp, đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận và chính xác cao. Anh có nghề công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu. Cuộc sống của anh đơn độc và cô đơn, sống một mình trên đỉnh Yên Sơn, cao hai nghìn sáu trăm mét, nơi chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo. Mặc dù như vậy, anh thanh niên vẫn tỏ ra rạng ngời, với tầm vóc nhỏ bé nhưng vô cùng rạng ngời.

Nơi ở của anh thanh niên:

Nơi ở của anh thanh niên là một góc nhỏ gọn và sạch sẽ, với một chiếc giường con, một bàn học và một giá sách. Anh sống đơn giản và chất phác, dành thời gian nuôi gà, trồng rau, đọc sách và tự học. Không có điều kiện xa xôi và xa hoa, anh thanh niên tự mình tạo dựng một môi trường học tập và sống thoải mái, với sự tiết kiệm và tối ưu hóa tài nguyên.

Công việc và suy nghĩ về công việc:

Công việc hàng ngày của anh thanh niên đòi hỏi sự chính xác và trách nhiệm cao. Anh phải thực hiện nhiệm vụ đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, và dự báo thời tiết hàng ngày. Mặc dù công việc có thể vất vả và khó khăn, anh thanh niên yêu thích nghề của mình và luôn thực hiện nó với tâm huyết.

Anh thanh niên có tư duy rất sâu sắc về công việc. Anh luôn suy nghĩ về ý nghĩa của công việc và vị trí của mình trong xã hội. Anh thấu hiểu rằng khi làm việc, anh làm việc với tình thần đồng hành với công việc. Anh luôn nhớ về nguồn gốc và mục tiêu của công việc, và đối diện với nó với tinh thần tự trọng và trách nhiệm. Anh cũng biết trân trọng và kính trọng những người lao động khác, nhìn nhận giá trị của công lao của họ và tôn trọng họ.

Điều này cho thấy anh thanh niên không chỉ là một người lao động đầy tâm huyết mà còn là một người có ý thức xã hội cao, biết trân trọng giá trị của lao động và đóng góp của bản thân vào sự phát triển xã hội.

Các nhân vật khác: 

a. Ông hoạ sĩ:

- Trước khi về hưu, ông hoạ sĩ đã dành cả cuộc đời mình cho nghệ thuật. Điều này thể hiện qua việc ông tự mình thực tế, chứ không chỉ ngồi trong phòng vẽ. Anh ta yêu mến anh thanh niên và không ngần ngại dùng giấy và bút ngay lập tức để vẽ bức tranh của anh.

- Ông hoạ sĩ già cảm thấy xúc động mạnh khi nhìn thấy vẻ tươi tắn của anh thanh niên và trái tim hào hứng của anh. Ông hoạ sĩ thậm chí cảm thấy mình mệt mỏi trước sự nhiệt huyết và nỗ lực của anh. Sau khi trò chuyện với anh, ông quyết định vẽ chân dung của anh, thấy rằng nghệ thuật thật sự không bao giờ trống rỗng. Ông hiểu rằng việc vẽ là một công việc đầy khó khăn và đầy nỗ lực.

- Ông hoạ sĩ là một hình ảnh của sự biết ơn và trân trọng đối với những người lao động, và ông thể hiện điều này thông qua việc muốn vẽ chân dung của anh thanh niên.

b. Cô kỹ sư:

- Cô kỹ sư có một tính cách dễ gần, hồn nhiên và lãng mạn. Cô quên mất e lệ và chạy đến nhận bó hoa mà anh thanh niên cắt.

- Cô kỹ sư chăm chú lắng nghe câu chuyện của anh thanh niên và thể hiện sự yêu mến đối với cả ông hoạ sĩ. Dù cố tình để lại chiếc khăn tay, cô nhưng bị anh từ chối ngây ngô. Sau cuộc gặp gỡ, cô trở nên tự tin hơn về quyết định của mình.

- Cô là một người trẻ trung, giàu nhiệt huyết nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm trong cuộc sống thực tế.

c. Một số nhân vật khác:

- Ông kỹ sư này là một người tỉ mỉ và tận tâm với công việc của mình. Ông tự tay thụ phấn cho cây su hào và nghiên cứu ra giống cây su hào chất lượng, thể hiện sự đam mê và sự tự chủ trong công việc.

- Nhân vật này thường xuyên chạy ra quan sát trời sét, liên tục trong suốt 11 năm. Mặc cho những nguy hiểm và cảm giác không chắc chắn về hạnh phúc cá nhân, nhà nghiên cứu sét vẫn mặc kệ và tập trung vào niềm đam mê của mình. Đây là một hình ảnh của sự kiên nhẫn và đam mê không ngừng.

=> Nội dung của truyện "Lặng lẽ Sa Pa" đã thành công trong việc mô tả và tôn vinh những người lao động bình thường, đặc biệt là anh thanh niên làm công tác khí tượng một mình sống trên đỉnh núi cao. Truyện đã thành công trong việc khắc họa vẻ đẹp của con người lao động và tôn vinh ý nghĩa của những công việc thầm lặng. Từ câu chuyện về anh thanh niên này, chúng ta thấy được sự kiên trì, động viên và trách nhiệm của một người lao động đối với công việc của mình. Bằng sự tỉ mỉ, cẩn thận và chính xác, anh thanh niên đảm bảo rằng thông tin về thời tiết và khí hậu được cung cấp đúng lúc, đặc biệt trong môi trường khắc nghiệt trên đỉnh núi Sa Pa. Và ngoài công việc, truyện cũng tôn vinh tư duy sâu sắc của anh thanh niên về công việc và tầm nhìn xã hội. Anh ta thấu hiểu rằng công việc không chỉ đơn giản là một phần của cuộc sống hàng ngày mà còn là một phần của bản sắc và vai trò của bản thân trong xã hội. Sự tự trọng và trách nhiệm trong công việc của anh thanh niên được thể hiện qua cách anh ta luôn giữ kỷ luật, xem xét giá trị thực sự của công việc của mình và có tư duy cao cả về vai trò của người lao động trong xã hội.

Về mặt nghệ thuật, truyện Lặng lẽ Sa Pa đã thể hiện tình huống truyện một cách hợp lý, với một cách kể chuyện tự nhiên, trữ tình và bình luận. Sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, trữ tình và bình luận đã tạo ra một tác phẩm văn học ấn tượng, giúp người đọc dễ dàng tương tác với những tình tiết và nhân vật trong truyện. Tóm lại, "Lặng lẽ Sa Pa" là một tác phẩm văn học thành công trong việc khắc họa và tôn vinh những người lao động bình thường và trong việc thể hiện ý nghĩa của công việc thầm lặng.

>> Xem thêm: Phân tích truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long hay nhất

3. Trả lời câu hỏi

Câu 1. Nhận xét về cốt truyện và tình huống cơ bản của truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”. Tác phẩm này, theo lời tác giả, là “một bức chân dung”. Đó là bức chân dung ai, hiện lên trong suy nghĩ cái nhìn của nhân vật nào?

Trả lời: 

Cốt truyện của "Lặng lẽ Sa Pa" là một cuộc gặp gỡ tình cờ giữa một nhóm người, bao gồm ông họa sĩ, cô kỹ sư và anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh núi Sa Pa. Mặc dù có cốt truyện đơn giản, nhưng tác phẩm này là một bức chân dung tinh tế và sâu sắc của anh thanh niên, một con người lao động bình thường trong cuộc sống hàng ngày.

Thông qua suy nghĩ và lời giới thiệu của các nhân vật khác nhau như bác lái xe, ông họa sĩ và cô kỹ sư, chúng ta được thấy bức chân dung của anh thanh niên nổi lên rõ ràng. Bác lái xe chỉ ra anh thanh niên là một người trẻ tuổi, nhỏ bé, sống một mình trên đỉnh Yên Sơn, một nơi cao vút, xa lạ. Ông họa sĩ nhấn mạnh vẻ mặt rạng rỡ của anh thanh niên. Thông qua những chi tiết nhỏ như điểm đến ở đỉnh núi, cuộc sống đơn giản, và cách làm việc chăm chỉ, tác phẩm cho chúng ta thấy tính cách và cuộc sống của anh thanh niên.

Các nhân vật khác nhau giới thiệu và bình luận về anh thanh niên một cách khác nhau, nhưng tất cả đều nhấn mạnh đến tầm quan trọng và ý nghĩa của công việc và tâm hồn của anh thanh niên. Bác lái xe, ông họa sĩ và cô kỹ sư đều đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và tầm nhìn xã hội của anh thanh niên trong công việc làm công tác khí tượng trên đỉnh núi.

Tóm lại, "Lặng lẽ Sa Pa" không chỉ là một câu chuyện đơn giản mà còn là một bức chân dung tinh tế của một người lao động bình thường, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về vẻ đẹp của con người và công việc thầm lặng.

Câu 2. Phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện.

Trả lời: 

Qua lời giới thiệu của bác lái xe:

Anh thanh niên chỉ mới 27 tuổi, làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu. Anh sống một mình trên đỉnh Yên Sơn, ở độ cao 2600 mét, nơi chỉ có cây cỏ và mây mù, tạo nên một không gian lạnh lẽo và hẻo lánh. Anh thanh niên trở thành biểu tượng của sự cô đơn giữa thiên nhiên hùng vĩ, qua lời tường thuật chân thành của bác lái xe.

1. Một con người hết lòng vì nghệ thuật:

Trước khi về hưu, ông họa sĩ đã dành cả cuộc đời mình cho nghệ thuật, điều này thể hiện qua việc ông thực tế đi ngoại ô để phác họa anh thanh niên ngay lập tức.

2. Cảm xúc trước anh thanh niên:

- Ông cảm thấy xúc động mạnh khi thấy một người con trai tầm vóc nhỏ bé lại tỏ ra rạng ngời và hạnh phúc.

- Sự ngạc nhiên của ông tăng lên khi nhìn thấy anh thanh niên hái hoa và tặng cho cô kỹ sư. Sự chân thành và tấm lòng tốt của anh thanh niên khiến ông cảm thấy kinh ngạc.

- Ông thấu hiểu công việc đầy nhọc nhằn của anh thanh niên và cảm thấy tôn trọng với những nỗ lực đó.

3. Sau cuộc trò chuyện:

- Ông bày tỏ ý định vẽ bức chân dung của anh thanh niên, thấy rằng anh đẹp đẽ và đáng quý.

- Ông nhận ra rằng nghệ thuật và hội hoạ thực sự bất lực trước sự phong phú và đa dạng của cuộc sống. Ông hiểu rằng việc vẽ là một công việc đầy khó khăn và gian nan, và ông trân trọng những người lao động như anh thanh niên, người dù trong hoàn cảnh khó khăn vẫn giữ được vẻ đẹp và lòng chân thành.

=> Những cảm xúc, suy tư và quan điểm của ông họa sĩ không chỉ là sự phản ánh của bản thân ông, mà còn là cách làm sáng tỏ và làm sâu đậm hình ảnh của anh thanh niên trong lòng người đọc. Những đánh giá chân thật này không chỉ thể hiện sự trân trọng và tôn trọng của ông đối với anh thanh niên mà còn làm cho độc giả cảm thấy gần gũi và chia sẻ những cảm xúc này. Điều này tạo nên một hình ảnh người thanh niên vừa mạnh mẽ và yếu đuối, vừa sáng sủa và khiêm tốn, điều làm nên hấp dẫn và sức hút của nhân vật trong truyện.

Câu 4: Trong tác phẩm này có sự kết hợp giữa các yếu tố trữ tình, bình luận với tự sự. Em hãy chỉ ra các chi tiết tạo nên chất trữ tình cho tác phẩm và nêu tác dụng.

Trả lời: 

Chất trữ tình đến từ vẻ đẹp của thiên nhiên Sa Pa thơ mộng:

Những rặng đào nở bừng sắc tím, đàn bò lang tản bộ trên thung lũng với chuông nhỏ kêu reo. Nắng ban mai ấm áp lan tỏa, thắp sáng rừng cây. Cây thông cao ngất ngưởng đối diện ánh mặt trời, nhẹ nhàng rụng một vài lá cỏ xanh lè trong ánh nắng ấm. Những đám mây vụt tới như bản nhạc cuồng nhiệt và tiếng xe cộ tiến về xa xôi. Những bông hoa đơn đẹp tỏa sáng giữa mùa hè rực rỡ, nắng đốt cháy mỗi chi tiết, từ bộ màu sắc đa dạng của hoa tới bóng nước trong tổ ong, nở giữa thảo nguyên như ngọn đuốc thắp sáng rừng cây...

Chất trữ tình đến từ vẻ đẹp tâm hồn của con người:

Anh thanh niên hiện thân cho sự đẹp đẽ trong cách sống, với tình yêu dành cho công việc và sự trân trọng đối với thiên nhiên. Bác họa sĩ thể hiện đam mê vô hạn trong nghệ thuật và tình yêu chân thành với cái đẹp. Cô kỹ sư trẻ trung, đam mê và lạc quan, mang đến sự tươi trẻ và mơ mộng.

Những chi tiết tả vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn con người không chỉ làm tăng tính hấp dẫn và trữ tình của câu chuyện mà còn thể hiện sự tương tác chặt chẽ giữa con người và thiên nhiên, và giữa những con người cùng chia sẻ niềm đam mê và lòng trân trọng với vẻ đẹp xung quanh. Chúng làm cho câu chuyện trở nên màu sắc và lôi cuốn giống như một bài thơ tuyệt đẹp.

Công ty Luật Minh Khuê xin gửi tới quý bạn đọc các bài viết sau đây:  Phân tích nhân vật anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa pa hay nhất