1. Mục tiêu cần đạt
1.1. Về mức độ/yêu cầu đạt được
- Học sinh cần có khả năng nhận biết các đặc điểm quan trọng trong văn bản thông tin để giải thích một hiện tượng tự nhiên.
- Học sinh cần hiểu cách trình bày và phân tích ý tưởng cũng như thông tin trong văn bản.
1.2. Về năng lực
a. Năng lực chung
- Học sinh cần phát triển khả năng giao tiếp và hợp tác trong làm việc nhóm, cũng như trình bày sản phẩm của nhóm mình.
- Học sinh cần thúc đẩy khả năng tự chủ và tự học thông qua việc đọc và hoàn thiện bài học ở nhà.
- Học sinh cần phát triển khả năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo để tạo ra văn bản chủ động.
b. Năng lực đặc thù
- Học sinh cần có khả năng thu thập thông tin liên quan đến văn bản "Lũ lụt là gì? – Nguyên nhân và tác hại."
- Học sinh cần có khả năng nhận biết các yếu tố hình thức và nội dung trong văn bản.
1.3. Về phẩm chất
- Giúp học sinh rèn luyện tính trung thực và trách nhiệm trong việc tiếp nhận và chuyển đạt thông tin liên quan đến các sự kiện.
2. Chuẩn bị soạn bài
Yêu cầu (trang 70 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1):
- Trước khi thảo luận về văn bản "Lũ lụt là gì? – Nguyên nhân và tác hại," học sinh cần tiến hành việc đọc trước văn bản và tìm hiểu sâu hơn về hiện tượng lũ lụt thông qua tài liệu từ sách báo và trên Internet.
- Hãy chia sẻ kinh nghiệm của mình liên quan đến việc chứng kiến cảnh lũ lụt. Sau đó, hãy trình bày những kiến thức mà bạn đã thu thập về nguyên nhân và tác hại của lũ lụt.
Trả lời:
Một số thông tin về hiện tượng lũ lụt: Lũ lụt gây ra sự ô nhiễm nghiêm trọng cho nguồn nước tại những vùng bị ảnh hưởng. Khi thảm họa này xảy ra, mức nước lũ dâng cao tràn ngập đất liền và đưa theo bùn đất, chất thải công nghiệp và chất thải sinh hoạt trong dòng nước lũ. Sau khi tràn vào đất liền, nước lũ có khả năng trộn lẫn với nước sông, hoặc thậm chí nước sinh hoạt và các nguồn nước khác. Ngoài ra, lũ lụt còn gây ra sự lan truyền của các loại bệnh truyền nhiễm cho con người. Do ô nhiễm nước nghiêm trọng, người dân trong các vùng bị ảnh hưởng thường phải đối mặt với sự thiếu hụt nguồn nước sinh hoạt, hoặc nước sinh hoạt đã bị nhiễm độc trong khi lũ lụt kéo đến, tạo điều kiện thuận lợi cho sự lây lan nhanh chóng của các bệnh truyền nhiễm. Trong số các dạng lũ lụt, lũ quét thường gây ra số lượng thương vong cao nhất, gây mất mạng nhiều người và cuốn trôi nhiều tài sản như hoa màu, nhà cửa, gia súc và phá hủy cơ sở vật chất cũng như gây trở ngại cho giao thông đường bộ.
Tôi đã có cơ hội chứng kiến cảnh lũ lụt một lần khi tôi trở về quê hương. Vào ngày đó, bầu trời trở nên rất u ám, đám mây đen kịt che phủ toàn bộ không gian, tiếng sét đánh vang và gió giật mạnh. Sau cơn mưa, cây cối gãy đổ, cột điện bị hỏng, và người dân gặp khó khăn trong việc di chuyển do đường đi bị ngập nước, gây thất thoát trong mùa màng.
Nguyên nhân của lũ lụt thường liên quan đến sự dâng cao của mực nước biển, khiến cho nước từ biển tràn vào những vùng ven biển.
Tác hại của lũ lụt rất lớn, gây thiệt hại và phá hủy hoặc làm sụp đổ hoàn toàn các công trình giao thông như cầu, cống, đường tàu, hệ thống thoát nước, nhà cửa, và khiến nhiều người và động vật bị đuối nước hoặc bị thương do tai nạn trong lúc ngập nước.
3. Soạn bài Lũ lụt là gì ? Nguyên nhân và tác hại ngắn gọn, đầy đủ nhất
* Nội dung chính: Văn bản tập trung vào cung cấp các thông tin cơ bản về hiện tượng lũ lụt, bao gồm định nghĩa, nguyên nhân gây ra lũ lụt, tác hại của lũ lụt đối với cuộc sống của con người.
* Trả lời câu hỏi giữa bài:
Câu 1 (trang 70 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Nội dung sao bản đã trình bày đủ ý chính của tiêu đề văn bản chưa?
Trả lời:
- Nội dung sao bản mới chỉ thảo luận về định nghĩa lũ lụt và tác hại của nó, tuy nhiên, chưa đề cập đầy đủ về nguyên nhân gây ra lũ lụt như tiêu đề của bài.
Câu 2 (trang 70 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Trong phần "Lũ lụt là gì?" thông tin được trình bày ra sao?
Trả lời:
- Trong phần "Lũ lụt là gì?", thông tin được trình bày bằng cách phân loại và phân tách khái niệm "lũ lụt" thành hai thành phần "lũ" và "lụt". Sau đó, thông tin được tổng hợp để đưa ra một khái niệm tổng quan về lũ lụt.
Câu 3 (trang 70 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Có những loại lũ nào?
Trả lời:
- Có ba loại lũ chính:
+ Lũ ống: Là hiện tượng lũ có lưu lượng lớn đổ từ vùng cao xuống vùng thấp thông qua các địa hình hẹp như hang động hoặc khe suối.
+ Lũ quét: Là hiện tượng lượng mưa lớn đổ xuống từ vùng cao.
+ Lũ sông: Là hiện tượng xảy ra khi có mưa lớn tại nguồn gốc của sông, làm cho lưu vực sông nước cao và chảy xiết hơn, gây ngập lụt.
Câu 4 (trang 71 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Bức ảnh minh họa thể hiện hiện tượng gì?
Trả lời:
- Bức ảnh minh họa thể hiện hiện tượng ngập lụt tại nơi mọi người sống.
Câu 5 (trang 71 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Thông tin từ các đề mục in đậm khác biệt với các đề mục in đậm nghiêng như thế nào?
Trả lời:
- Các đề mục in đậm là bản tóm tắt nội dung chính của từng phần, trong khi các đề mục in đậm nghiêng giúp giải thích và làm nổi bật những thông tin trong đề mục in đậm.
Câu 6 (trang 72 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Chú ý đến các con số và tác dụng của chúng.
Trả lời:
- Các con số, ví dụ như lũ lụt sông Dương Tử tại Trung Quốc vào năm 1911 đã gây ra 100,000 người thiệt mạng, hoặc lũ lụt đồng bằng sông Hồng năm 1971 đã làm chết 594 người và gây thương vong cho hơn 100,000 người, được sử dụng để làm tăng tính xác thực và thuyết phục, và giúp đọc giả hình dung một cách nhanh chóng.
Câu 7 (trang 72 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Phần nói về tác hại của lũ lụt được trình bày theo cách nào?
Trả lời:
- Phần nói về tác hại của lũ lụt được trình bày bằng cách phân loại các tác hại của lũ lụt thành một số khía cạnh, bao gồm:
+ Thiệt hại về vật chất.
+ Thương vong của con người.
+ Tác động đến môi trường nước.
+ Nguyên nhân gây ra các loại bệnh truyền nhiễm.
+ Ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế cả của địa phương và đất nước.
* Trả lời câu hỏi cuối bài:
Câu 1 (trang 73 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Hãy xác định bố cục của văn bản "Lũ lụt là gì? – Nguyên nhân và tác hại". Dựa vào đâu để xác định bố cục văn bản này? Đánh số thứ tự hoặc kí hiệu cho các phần trong bài hoặc trình bày bố cục ấy theo một sơ đồ.
Trả lời:
- Bố cục của văn bản "Lũ lụt là gì? – Nguyên nhân và tác hại" có thể được xác định dựa vào nội dung của bài viết. Bố cục có thể được thể hiện dưới dạng sơ đồ như sau:
+ Giới thiệu: Trình bày vấn đề lũ lụt và mục đích của bài viết.
+ Phần 1: Định nghĩa lũ lụt.
+ Phần 2: Nguyên nhân gây ra lũ lụt.
+ Phần 3: Tác hại của lũ lụt.
+ Kết luận: Tóm tắt nội dung chính và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu biết về lũ lụt.
Câu 4 (trang 73 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Phân tích cách trình bày nội dung thông tin trong văn bản để thấy tác giả đã giải thích hiện tượng tự nhiên (lũ lụt) rất rõ ràng.
Trả lời:
- Tác giả đã trình bày nội dung thông tin trong văn bản một cách rất rõ ràng bằng cách bóc tách và phân loại các khía cạnh của hiện tượng lũ lụt. Đầu tiên, tác giả đã định nghĩa rõ ràng về lũ lụt. Sau đó, nguyên nhân gây ra lũ lụt và tác hại của nó được giải thích chi tiết và phân loại. Điều này giúp người đọc hiểu được một cách cụ thể và rõ ràng về hiện tượng lũ lụt.
Câu 5 (trang 73 sách giáo trình Ngữ Văn lớp 8, Tập 1): Tìm hiểu thêm từ nhiều nguồn khác nhau và nêu một số thông tin bổ sung (kênh chữ, hoặc kênh hình) về hiện tượng lũ lụt chưa có trong văn bản này.
Trả lời:
- Thêm vào thông tin từ văn bản, có một số thông tin bổ sung về hiện tượng lũ lụt từ các nguồn khác nhau:
+ Một nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới cho biết rủi ro ngập lụt từ biển, sông và mưa lớn đối với dân số toàn cầu. Khoảng 23% dân số thế giới (tương đương 1,81 tỷ người) có nguy cơ phải đối mặt với ngập lụt với mực nước trên 15cm trong trận lũ nghiêm trọng cỡ 100 năm mới xảy ra một lần. Điều này ảnh hưởng nặng nề đặc biệt đến người dân ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.
+ Lũ lụt không chỉ gây ra thiệt hại về người mà còn ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu. Các thảm họa nước (hạn hán, bão và lũ lụt) dự kiến có thể gây thiệt hại 5,6 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế thế giới vào năm 2050, với lũ lụt chiếm khoảng 36% tổng thiệt hại.
Thêm những thông tin này giúp bổ sung kiến thức về tác động của lũ lụt không chỉ ở Việt Nam mà còn ở toàn cầu và cần quan tâm đến.
Bài viết liên quan: Soạn bài Bánh chưng, bánh giày hay và chi tiết nhất Ngữ văn lớp 6
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về soạn bài Lũ lụt là gì ? Nguyên nhân và tác hại ngắn gọn, đầy đủ nhất. Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!
