1. Soạn bài Mùa xuân nho nhỏ chọn lọc (Mẫu 1)

1.1 Soạn văn Mùa xuân nho nhỏ chi tiết

I. Tác giả

- Thanh Hải (1930-1980) quê ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.

- Ông hoạt động văn nghệ trong suốt những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ và là một trong số những cây bút có công xây dựng nền văn học cách mạng ở miền Nam thời kỳ đầu.

II. Tác phẩm

1. Hoàn cảnh sáng tác

Bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ" được viết không bao lâu trước khi nhà thơ qua đời, thể hiện niềm yêu mến cuộc sống, đất nước và ước nguyện của tác giả.

2. Thể thơ

Bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ" thuộc thể thơ năm chữ

3. Bố cục

Gồm 4 phần

  • Phần 1: Khổ thơ đầu: Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời.
  • Phần 2: Tiếp theo đến "cứ đi lên phía trước": Hình ảnh mùa xuân đất nước.
  • Phần 3: Tiếp theo đến "Dù là khi tóc bạc": Những suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước thiên niên đất nước.
  • Phần 4: Khổ cuối: Lời ca ngợi quê hương, đất nước qua điệu ca Huế.

4. Nhan đề

- Nhiều nhà thơ đã viết về mùa xuân với những sắc thái khác nhau: mùa xuân chín (Hàn Mạc Tử), mùa xuân xanh (Nguyễn Bính), xuân ý, xuân lòng (Tố Hữu).

- Trong bài thơ này, ý nguyện của tác giả là muốn làm một mùa xuân nhưng chỉ là một mùa xuân nho nhỏ - đóng góp công sức bé nhỏ của mình làm đẹp thêm mùa xuân đất nước.

III. Đọc - hiểu văn bản

1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên

- Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp trong tưởng tượng của tác giả:

  • Các hình ảnh đặc trưng của mùa xuân: hoa tím, sông xanh, bầu trời cao rộng
  • Âm thanh tiếng chim chiền chiện
  • Giọt long lanh: Hình ảnh ẩn dụ chuyển đổi cảm giác độc đáo

→ Tác giả say đắm trong mùa xuân của thiên nhiên đất trời với tâm thế đón nhận trân trọng.

2. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước

  • Hình ảnh lộc xuân trên "nương nạ": cuộc sống lao động xây dựng đất nước của lực lượng sản xuất.
  • Hình ảnh người cầm súng: niềm tin vào ngày mai hòa bình.
  • Từ láy "hối hả" và "xôn xao": thể hiện nhịp sống lao động khẩn trương vội vã nhưng nhộn nhịp, vui vẻ kết hợp hài hòa với nhau.
  • Đất nước được so sánh với những hình ảnh đẹp đẽ, kì vĩ.
  • Nhắc nhở mọi người nhớ về những ngày tháng gian khổ trong chiến đấu, cách mạng
  • Phụ từ "cứ" kết hợp với động từ "đi lên" thể hiện quyết tâm cao độ, hiên ngang tiến lên phía trước dù khó khăn gian khổ.

→ Sự lạc quan tin tưởng của nhà thơ ca ngợi sức sống, sự vươn lên mạnh mẽ của đất nước, dân tộc cho dù đất nước trải qua nhiều khó khăn, gian khổ.

3. Mong ước được cống hiến của nhân vật trữ tình

  • Điệp ngữ "ta" kết hợp với các hình ảnh "con chim hót, một nhành hoa, nhập vào hòa ca": hòa nhập giữa cái riêng và cái chung.
  • Hình ảnh ẩn dụ "mùa xuân nho nhỏ": thể hiện khát vọng được cống hiến và sống ý nghĩa được thể hiện một cách thiết tha.
  • Điệp ngữ "dù" kết hợp với "tuổi hai mươi" - còn trẻ, "kho tóc bạc" - già dặn: khát vọng được cống hiến trọn đời.
  • Khát vọng sống với tình yêu quê hương, đất nước: xin được hát câu Nam ai, Nam bình để đón mùa xuân, ca ngợi mảnh đất Huế mộng mơ.

 

1.2 Soạn văn Mùa xuân nho nhỏ ngắn gọn

I. Trả lời câu hỏi

Câu 1. Đọc nhiều lần bài thơ và tìm hiểu mạch cảm xúc trong bài (gợi ý: từ cảm xúc về thiên nhiên, đất nước dẫn đến suy nghĩ, ước nguyện của tác giả). Từ việc nhận ra mạch cảm xúc, hãy nêu bố cục cùa bài thơ.

Mạch cảm xúc của bài thơ: được dẫn đắt từ cảm xúc trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, mùa xuân đất nước, tác giả thể hiện khát vọng được dâng dâng hiến "mùa xuân nho nhỏ" của mình vào mùa xuân lớn của cuộc đời chung.

Câu 2. Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước đã được miêu tả như thế nào qua những hình ảnh, màu sắc, âm thanh trong hai khổ thơ đầu?

  • Hình ảnh lộc xuân trên "nương mạ": cuộc sống lao động xây dựng đất nước của lực lượng sản xuất.
  • Hình ảnh người cầm súng: niềm tin vào ngày mai hòa bình.
  • Từ láy "hối hả" và "xôn xao": thể hiện nhịp sống lao động khẩ trương vội vã nhưng nhộn nhịp, vui vẻ kết hợp hài hòa với nhau.
  • Đất nước được so sánh với những hình ảnh đẹp đẽ, kì vĩ.
  • Nhắc nhở mọi người nhớ về những năm tháng ngày gian khổ trong chiến đấu, cách mạng
  • Phụ từ "cứ" kết hợp với động từ "đi lên" thể hiện quyết tâm cao độ, hiên ngang tiến lên phía trước dù khó khăn gian khổ.

→ Cảm xúc của nhà thơ: sự lạc quan tin tưởng của nhà thơ ca ngợi sức sống, sự vươn lên mạnh mẽ của đất nước, dân tộc cho dù trước mắt trải qua nhiều khó khăn, gian khổ.

Câu 3. Phân tích đoạn thơ "Ta làm con chim hót...Dù là khi tóc bạc" (chú ý những hình ảnh biểu tượng, từ ngữ và cách diễn đạt rất gợi cảm thể hiện một ước nguyện chân thành của tác giả). Đoạn thơ ấy gợi cho em những cảm nghĩ gì về ý nghĩa cuộc sống của mỗi con người.

  • Điệp ngữ "ta" kết hợp với các hình ảnh "con chim hót, một nhành hoa, nhập vào hòa ca": hòa nhập giữa cái riêng và cái chung.
  • Hình ảnh ẩn dụ "mùa xuân nho nhỏ" : thể hiện khát vọng được cống hiến và sống ý nghĩa được thể hiện một cách thiết tha.
  • Điệp ngữ "dù" kết hợp với "tuổi hai mươi" - còn trẻ, "khi tóc bạc" - già dặn: khát vọng được cống hiến trọn đời.

Câu 4. Bài thơ có nhạc điệu trong sáng, thiết tha, gợi cảm, gần gũi với dân ca. Những yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần, điệp ngữ...đã được sử dụng như thế nào để tạo được nhạc điệu ấy?

  • Thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, thiết tha, gần với dân ca, gieo vần liền tạo sự liền mạch cho cảm xúc.
  • Sự hài hòa giữa hình ảnh tự nhiên, giản dị với hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng. Ngôn ngữ thơ trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với các ẩn dụ, điệp ngữ.
  • Cấu trúc bài thơ chặt chẽ, dựa trên sự phát triển của hình ảnh mùa xuân.

Câu 5. Em hiểu thế nào về nhan đề "Mùa xuân nho nhỏ?" Hãy nêu chủ đề của bài thơ

  • Nhan đề: là một sáng tạo độc đáo. Khác với Mùa xuân chín (Hàn Mạc Tử), Mùa xuân xanh (Nguyễn Bính). Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải không chỉ là mùa xuân đất trời mà còn là mùa xuân đời người, nhỏ bé với khát khao cống hiến.
  • Chủ đề bài thơ: thể hiện niềm rung cảm trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước và khát vọng cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.

>> Tham khảo: Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải (Tác giả + Tác phẩm) Ngữ Văn 9

 

2. Soạn bài Mùa xuân nho nhỏ hay nhất (Mẫu 2)

Câu 1. Đọc nhiều lần bài thơ và tìm hiểu mạch cảm xúc trong bài thơ (gợi ý: từ cảm xúc về thiên nhiên, đất nước dẫn đến suy nghĩ, ước nguyện của tác giả). Từ việc nhận ra mạch cảm xúc, hãy nêu bố cục bài thơ.

Bố cục bài thơ gồm 4 khổ

  • Khổ 1 (đoạn 1): Mùa xuân của thiên nhiên, đất trời
  • Khổ 2 (đoạn 2, đoạn 3): Mùa xuân của đất nước
  • Khổ 3 (đoạn 4, đoạn 5): Lời nguyện ước chân thành, tha thiết của nhà thơ.
  • Khổ 4 (đoạn 6): Lời ca ngợi quê hương đất nước qua điệu dân ca xứ Huế.

Câu 2. Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước đã được miêu tả như thế nào qua những hình ảnh, màu sắc, âm thanh trong hai khổ thơ đầu? Cảm xúc của tác giả trước vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân đất nước như thế nào?

  • Hình ảnh:
    • Dòng sông xanh
    • Bông hoa tím biếc
    • Tiếng chim chiền chiện
    • Những giọt long lanh rơi
  • "giọt long lanh" có thể là giọt sương nhưng cũng có thể là giọt âm thanh. "giọt long lanh" mang hơi mát của mưa, của thời gian và của tiếng chim. Nó thật gần gũi thật đáng nâng niu.
  • Không khí mùa xuân rộn ràng náo nức, tác giả nhắc đến người cầm súng và người ra đồng, họ là hai lực lượng tiêu biểu của đất nước: Chiến đấu và sản xuất.

Câu 3. Phân tích đoạn thơ 

Ta làm con chim hót

......

Dù là khi tóc bạc

  • "Ta làm": khẳng định sự tự nguyện mang niềm vui đến cho cuộc đời
  • "Ta làm con chim hót", "làm cành hoa", "một nốt trầm": tác giả khao khát hóa thân thành những thứ bình dị để làm đẹp cho cuộc đời.
  • Đại từ "ta" vừa chỉ sốt ít mang sắc thái trang trọng, kiêu hãnh, vừa chỉ ố nhiều: vừa diễn tả niềm riêng và cái chung
  • "Dù là tuổi hai mươi", "Dù là khi tóc bạc" : sự cống hiến không kể tuổi tác

Câu 4. Bài thơ có nhạc điệu trong sáng, thiết tha, gợi cảm, gần gũi với dân ca. Những yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần, điệp ngữ,...đã được sử dụng như thế nào để tạo được nhạc điệu ấy?

  • Bài thơ là tâm tình của tác giả trước mùa xuân. Tác giả đã nhận ra sự hài hòa của các tầng bậc mùa xuân. Mùa xuân của đất trời, của đất nước, của những người làm nên lịch sử.
  • Sự thay đổi cách xưng hô, sử dụng cấu trúc điệp, lựa chọn từ ngữ chính xác đã làm cho bài thơ vừa mang tính khái quát vừa mang tính tiêng lại vừa chung.

Câu 5. Em hiểu thế nào về nhan đề bài thơ? Nêu chủ đề

  • Đề tài mùa xuân là đề tài phong phú cho các thi nhân. Đã có nhiều bài thơ hay về mùa xuân. Thanh hải đã thành công khi nhận ra "Mùa xuân nho nhỏ" và ước nguyện dâng hiến cho đời của bản thân và của mọi người. Hãy làm tiếng chim, làm sắc hoa, làm nốt nhạc hòa vào bản hòa cao mùa xuân bất tận của đất trời.
  • Tâm sự của nhà thơ trước mùa xuân là lặng lẽ dâng cho đời một mùa xuân nho nhỏ của chính cuộc đời mình, làm một nốt trầm xao xuyến trong bản hòa ca vĩ đại của đất nước.

Vừa rồi Luật Minh Khuê đã trình bày nội dung về Soạn bài Mùa xuân nhỏ nhỏ chi tiết nhất ngữ văn lớp 9? Hy vọng đây sẽ là những thông tin hữu ích đối với quý bạn đọc. Xem thêm: Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải chọn lọc hay nhất. Xin chân thành cảm ơn!