1. Chuẩn bị bài Quang Trung đại phá quân Thanh
Câu hỏi 1 (trang 17 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Hãy kể tên một số nhân vật lịch sử mà em biết. Em thích nhất nhân vật nào? Vì sao?
Trả lời:
Trong hành trình qua lịch sử, em đã gặp gỡ với những hình ảnh lịch sử vĩ đại, từ Hùng Vương kiên cường đến Hai Bà Trưng nghị lực bất khuất, và từ Lý Nam Đế tài trí đến Ngô Quyền gan dạ.
Nhưng trong số những nhân vật tượng trưng đó, em đặc biệt hâm mộ Ngô Quyền. Ông không chỉ là biểu tượng của lòng dũng cảm và quyết đoán, mà còn là người hùng mà lịch sử ghi nhớ với chiến thắng lịch sử trên sông Bạch Đằng. Cuộc đối đầu tại đây không chỉ là một trang sử đầy sức mạnh, mà còn là biểu hiện của trí tuệ và chiến lược. Trước mặt quân Nam Hán mạnh mẽ, Ngô Quyền đã sử dụng sự thông minh và tinh ranh, biến một con sông nhỏ thành vũ khí không thể đánh bại. Chiến thắng này không chỉ mang lại tự do cho dân tộc, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của quyết tâm và lòng yêu nước.
Những đóng góp và chiến công của Ngô Quyền đã khắc sâu tên tuổi ông vào trang sử của Việt Nam, là nguồn động viên không ngừng cho các thế hệ trẻ. Em ngưỡng mộ ông không chỉ vì chiến công lịch sử mà còn vì tinh thần không bao giờ chịu khuất phục trước gian khó, là nguồn động viên mạnh mẽ khi em phải đối mặt với những thử thách trong cuộc sống. Ngô Quyền không chỉ là người hùng của quá khứ, mà còn là nguồn động viên mãnh liệt cho tương lai, là biểu hiện của lòng trung hiếu và lòng yêu nước không ngừng cháy bỏng.
Câu hỏi 2 (trang 17 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Chia sẻ những hiểu biết của em về người anh hùng Quang Trung – Nguyễn Huệ.
Trả lời:
Quang Trung - Nguyễn Huệ, hình ảnh của một anh hùng vĩ đại, không chỉ là người lãnh đạo của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn, mà còn là biểu tượng của lòng dũng cảm và sự quyết đoán. Trong trang sử Việt Nam, tên tuổi ông không chỉ là một dấu ấn lịch sử mà còn là nguồn cảm hứng không ngừng cho mỗi người con đất Việt ngày nay.
Quang Trung - Nguyễn Huệ, người với chiếc áo vải bạch tạng, đã chứng minh rằng lòng quyết tâm và sức mạnh ý chí có thể đánh bại bất kỳ thử thách nào. Cuộc hành trình của ông trở nên huyền thoại không chỉ với chiến thắng lịch sử tại Ngọc Hồi mà còn với tinh thần không ngừng chiến đấu, không ngừng hy sinh vì quê hương.
Những chiến công vang dội và lẫy lừng của Quang Trung - Nguyễn Huệ không chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà còn là nguồn động viên mạnh mẽ cho ngày nay. Ông đã chứng minh rằng sức mạnh của dân tộc nằm trong lòng yêu nước và lòng quyết đoán của từng người con Việt. Hình ảnh anh hùng này không chỉ là di sản quý báu trong lịch sử, mà còn là nguồn động viên vững chắc cho tương lai, khiến cho lòng tự hào và lòng yêu nước không ngừng trỗi dậy trong trái tim của mỗi người Việt Nam.
2. Trả lời câu hỏi
1. Theo dõi: Thời điểm diễn ra các sự kiện và thái độ, phản ứng của Bắc Bình Vương.
Sự kiện xảy ra trong bối cảnh Quân Thanh đang tiến quân tới Thăng Long. Bắc Bình Vương đã phản ứng mạnh mẽ với tin tức này, bày tỏ sự giận dữ. Ngay lập tức, ông tổ chức cuộc họp gặp các tướng sĩ để thảo luận và quyết định về việc tự mình dẫn đầu quân đội và chuẩn bị cho cuộc chiến tới.
2. Theo dõi: Những công việc Quang Trung đã tiến hành và thời điểm nhà vua hạ lệnh xuất quân.
Những công việc tuyệt vời của Quang Trung không chỉ dừng lại ở việc tế cáo trời đất và thần linh, mà còn thể hiện qua sự tài năng và sự quyết đoán của ông trong việc định hình tương lai của đất nước:
Quang Trung - Nguyễn Huệ, người anh hùng của dân tộc, không chỉ cho đắp đàn ở trên núi Bân, mà còn đã tế cáo trời đất và các thần sông, thần núi, thể hiện lòng kính sợ và tôn trọng đối với thiên nhiên và vị thần linh bảo hộ quê hương. Hành động này không chỉ là biểu hiện của lòng tin tưởng và sự sùng bái mà còn là cách để ông liên kết tinh thần cả nước, tạo nên một đồng lòng, một ý chí mạnh mẽ.
Ngoài ra, Quang Trung còn thực hiện các biện pháp chính trị thông minh và quyết đoán. Ông chế ra áo cồn mũ miện, lên ngôi hoàng đế, và quyết định đổi niên hiệu từ Thái Đức (niên hiệu của vua Tây Sơn Nguyễn Nhạc) sang Quang Trung, mở ra một trang mới trong lịch sử đất nước. Sự thay đổi này không chỉ là biểu hiện của quyền lực mà còn là tín hiệu cho sự đổi mới và phát triển.
Cuối cùng, vào ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân (1788), nhà vua Quang Trung đã hạ lệnh xuất quân. Đây không chỉ là một quyết định lịch sử mà còn là bước đi quyết đoán, chứng minh sự dũng cảm và sẵn lòng đối diện với thách thức của ông trước mắt. Quang Trung đã khẳng định vị thế và uy quyền của mình, mở ra một trang mới trong cuộc chiến và đưa đất nước tiến xa hơn trên con đường độc lập và phồn thịnh. Những hành động này đã vinh danh ông trong lòng người dân, làm cho tên tuổi Quang Trung không chỉ là một cái tên lịch sử mà còn là biểu tượng của lòng trung hiếu và lòng yêu nước không ngừng cháy bỏng.
3. Theo dõi: Nội dung lời dụ quân lính của vua Quang Trung.
Trong bức tranh lịch sử, việc khẳng định chủ quyền đất nước là một nhiệm vụ thầm kín nhưng vô cùng quan trọng của dân tộc. Quang Trung - Nguyễn Huệ không chỉ là người lãnh đạo của quân đội, mà còn là biểu tượng của lòng dũng cảm và lòng yêu nước không ngừng cháy bỏng.
Trước hành động xâm lược vô nghĩa của quân Thanh, Quang Trung không chỉ lên án và tố cáo, mà còn nhắc nhở về truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc. Hành động này không chỉ là việc gợi nhớ về những trang sử đau thương, mà còn là cách để kêu gọi quân sĩ đồng lòng, hiệp lực chống giặc. Đây không chỉ là một cuộc chiến của quân đội, mà còn là cuộc chiến của tinh thần và lòng đoàn kết của toàn dân.
Trong bức tranh này, việc đề ra kỉ luật nghiêm minh không chỉ là cách để bảo vệ quốc gia khỏi sự đe dọa bên ngoài, mà còn là biểu hiện của sự công bằng và trật tự trong xã hội. Những nguyên tắc và quy tắc này không chỉ làm cho quân đội mạnh mẽ, mà còn làm cho cả cộng đồng trở nên đoàn kết và vững mạnh. Đây không chỉ là việc đòi hỏi sự tuân thủ từ phía quân sĩ, mà còn là cơ hội để mỗi người dân chứng minh lòng trung hiếu và lòng yêu nước qua hành động và trách nhiệm của mình. Những nguyên tắc này không chỉ định hình con người, mà còn định hình tương lai của quốc gia, làm cho niềm tin và niềm tự hào về đất nước không ngừng bền vững trong lòng mỗi người dân.
4. Theo dõi: Lời của vua Quang Trung nói với các tướng lĩnh.
Lời của Quang Trung, dành cho Sở và Lân, phát ra trong bối cảnh anh ta cùng đoàn quân chiến đấu tới Thăng Long để đánh đuổi kẻ thù xâm lược. Trên đường đi, họ tình cờ đến núi Tam Điệp, nơi Sở và Lân đã đem thân thể của mình để cống hiến cho sự nghiệp của Quang Trung. Anh ta bày tỏ tôn trọng và biết ơn, nói rằng họ đã đạt đến vị trí tướng soái và thực hiện cam kết của mình. Quang Trung lưu ý rằng những gì họ đã hứa với Văn Tuyết đã thành sự thật.
5. Dự đoán: Theo em, kết quả trận đánh giữa quân Tây Sơn và quân Thanh sẽ như thế nào? Dựa vào đâu em dự đoán như vậy?
Kết quả của trận đánh là Quân Thanh chịu một thất bại đáng kể. Điều này có thể làm cho dự đoán của em trở nên chính xác.
6. Đối chiếu: Em có đoán đúng kết quả trận đánh không?
Theo cái nhìn của em, kết quả của trận đánh không chỉ là một chiến thắng đơn thuần, mà còn là biểu hiện của tinh thần và lòng đoàn kết của nghìn trùng dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Quang Trung. Những yếu tố sau đây đã làm cho em tin tưởng rằng nghĩa quân Tây Sơn dưới sự dẫn dắt của Quang Trung sẽ đánh bại quân Thanh:
Thứ nhất, là phương hướng hành động của Quang Trung. Ông không chỉ dẫn dắt quân đội bằng chiến thuật và kỹ năng quân sự xuất sắc, mà còn thông qua lòng đoàn kết và lòng yêu nước cháy bỏng. Sự quyết đoán trong hành động của Quang Trung đã tạo ra một lực lượng đồng lòng, đồng lòng hướng về một mục tiêu chung: bảo vệ đất nước và tự do cho dân tộc.
Thứ hai, là lời nói đầy sức thuyết phục của Quang Trung với binh lính. Ông biết cách khích lệ tinh thần và nâng cao lòng tự hào của quân sĩ thông qua những bài nói đầy sức lôi cuốn. Bằng cách này, ông đã truyền đạt niềm tin và ý chí cho quân đội, làm cho họ tin rằng chiến thắng không chỉ là khả năng, mà còn là sự chắc chắn.
Dựa vào những gì Quang Trung đã thể hiện trong lời nói và hành động, em tin rằng nghìa quân Tây Sơn sẽ gặt hái được chiến thắng trước quân Thanh. Sự tập trung, lòng đoàn kết và lòng yêu nước không ngừng cháy bỏng của họ sẽ làm nên lịch sử và chứng minh rằng sức mạnh của lòng dũng cảm và lòng đoàn kết dân tộc không có giới hạn.
7. Theo dõi: Những chi tiết miêu tả hành động, thái độ của Tôn Sĩ Nghị.
Trong bức tranh tĩnh lặng của thành Thăng Long, Tôn Sĩ Nghị không chỉ là người đứng trên lầu đài cao, mà còn là biểu hiện của sự hồi hộp và căng thẳng. Trái ngược với không khí yên bình xung quanh, ông không ngừng lươn lẹo trong căn phòng đậm chất lịch sử của mình, không để lọt mất bất kỳ thông tin quan trọng nào.
Sự lo lắng đã biến Tôn Sĩ Nghị thành một hình ảnh quen thuộc trong cuộc chiến tranh. Ông không chỉ lo sợ mất mát quý báu của mình, mà còn lo cho số phận của thành Thăng Long và những người lính dũng cảm của mình. Sự chuẩn bị vội vã của ông, khi ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc giáp, thể hiện sự quyết đoán và sự tinh thần lãnh đạo mạnh mẽ. Bằng cách dẫn dắt bọn lính và kị mã của mình chuồn trước qua cầu phao, ông đã chứng minh rằng sự sẵn lòng và sự sắp xếp khéo léo là chìa khóa để vượt qua mọi thách thức.
Tôn Sĩ Nghị, trong tâm hồn ông, không chỉ là một quan lãnh đạo, mà còn là người bảo vệ tận tâm của đất nước. Sự lo sợ không làm cho ông chùn bước, mà ngược lại, là động lực để ông và đội quân của mình đối mặt với nguy hiểm một cách dũng cảm và quyết đoán, chứng tỏ lòng trung hiếu và lòng yêu nước không ngừng trỗi dậy trong trái tim của mỗi người lính và người lãnh đạo.
8. Theo dõi: Hành động, thái độ của vua Lê Chiêu Thống khi nghe tin quân Tây Sơn kéo vào thành.
Vua Lê, khi nghe tin có tình hình biến động, đã tổ chức ngay một cuộc hành động kịp thời. Ông kèm theo Lê Quýnh và Trịnh Hiến đưa thái hậu ra ngoài để đảm bảo an toàn.
Họ đã phải cướp một chiếc thuyền đi đánh cá khi cầu phao bị đứt. Trên ngày mồng 6, họ bất ngờ đến núi Tam Tằng để tìm nơi trú ẩn.
Vua Lê đã đưa thái hậu đến đồn Hòa Lạc, nơi họ nhận được sự giúp đỡ từ một người thổ hào.
Khi vua Lê nghe tin quân Tây Sơn đang đuổi theo, ông đã tức thì tìm lối tắt để rời đi, và họ đến kịp một nơi nghỉ ngơi gần cửa ải của Tôn Sĩ Nghị.
3. Luyện tập về Quang Trung đại phá quân Thanh
Nội dung chính: Văn bản tôn vinh hình ảnh của người anh hùng Nguyễn Huệ, người có sự kết hợp tuyệt vời giữa tài năng quân sự và văn thơ, và đã lãnh đạo chiến dịch thành công chống lại quân Thanh với quân lực lên đến 20 vạn người. Nguyễn Huệ đã biến hình cảnh thất bại và nhục nhã do các vị quan vua bán nước gây ra thành một chiến công vĩ đại và kháng cự quyết liệt chống lại kẻ xâm lược và kẻ cướp nước.
Câu 1 (trang 23 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Đoạn trích có thể chia thành mấy phần? Nêu nội dung chính của từng phần.
Trả lời:
Phần 1 của cuộc chiến đấu diễn ra từ đầu cho đến ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân (1788) đánh dấu sự xâm lược của quân Thanh vào lãnh thổ nước ta. Đây không chỉ là một cuộc xâm lược thông thường, mà còn là biểu hiện của lòng gan dạ và lòng yêu nước không ngừng cháy bỏng của dân tộc Việt Nam. Thời điểm này chứng kiến sự dũng cảm và quyết đoán của người lính và lãnh đạo Việt Nam, đối diện với nguy cơ đe dọa quốc gia.
Phần 2 của cuộc chiến là một câu chuyện đầy ấn tượng về chiến thắng thần tốc của đạo quân Việt Nam dưới sự dẫn dắt tài ba và trí lược của vua Quang Trung. Trong những trận đánh này, lòng đoàn kết và lòng yêu nước của người lính và nhân dân đã biến thành động lực mạnh mẽ, giúp họ vượt qua mọi thử thách và nguy hiểm. Sự dẫn dắt của vua Quang Trung không chỉ là sự chỉ huy tài ba mà còn là biểu hiện của lòng trung hiếu và lòng yêu nước không ngừng trỗi dậy, khẳng định sức mạnh của quốc gia.
Phần 3 của cuộc chiến chứa đựng hình ảnh thảm hại của quân Thanh khi họ gặp phải thất bại đáng kinh ngạc và sự thất thường của vua Lê Chiêu Thống. Cuộc chiến này không chỉ là cuộc đấu tranh giữa hai quân đội mà còn là cuộc thi đấu giữa lòng dũng cảm và lòng tham vọng. Quân Thanh đã trải qua một thất bại đắng ngắt, còn những người lính và lãnh đạo Việt Nam đã chứng minh rằng lòng trung hiếu và lòng yêu nước có thể vượt qua mọi khó khăn và chống lại mọi địch thủ. Cuộc chiến này là biểu hiện của sức mạnh, lòng đoàn kết và lòng kiên nhẫn của dân tộc Việt Nam, là bài học lịch sử cho thế hệ mai sau về lòng yêu nước và lòng trung hiếu không ngừng cháy bỏng.
Câu 2 (trang 23 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Em hãy liệt kê những nhân vật và sự kiện lịch sử được tác giả đề cập trong văn bản.
Trả lời:
Danh sách những nhân vật lịch sử quan trọng bao gồm Vua Quang Trung, Ngô Văn Sở, Nguyễn Văn Tuyết, Nguyễn Thiếp, Hám Hồ Hầu, Trưng Nữ Vương, Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, Trần Hưng Đạo, Lê Thái Tổ, Ngô Thì Nhậm, Sầm Nghi Đống, Tôn Sĩ Nghị, Lê Chiêu Thống,...
Các sự kiện lịch sử quan trọng:
- Tháng 11/1788: Quân Thanh xâm lược nước ta.
- Ngày 25 tháng Chạp năm 1788, Bắc Bình Vương lên ngôi hoàng đế và lấy niên hiệu là Quang Trung.
- Tối 30 tháng Chạp, Quang Trung và đội quân của ông lên đường, hẹn gặp vào ngày mồng 7 năm mới và tiến vào thành Thăng Long để mở tiệc ăn mừng.
- Nửa đêm ngày mồng 3 tháng Giêng năm Kỷ Dậu 1789, vua Quang Trung đến làng Hà Hồi và bắt đầu vây kín làng.
- Mờ sáng ngày mồng 5 tháng Giêng, Quang Trung tiến sát đến đền Ngọc Hồi.
Tất cả những sự kiện này đã dẫn đến chiến thắng của quân đội Việt Nam và đánh bại quân Thanh.
Câu 3 (trang 23 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Tìm những chi tiết tiêu biểu miêu tả thái độ, lời nói và hành động của Bắc Bình Vương khi nghe tin báo quân Thanh xâm lược nước ta. Những chi tiết đó cho thấy đặc điểm tính cách gì của nhân vật?
Trả lời:
Trước khi nghe tin báo về việc quân Thanh xâm lược nước ta, Bắc Bình Vương đã thể hiện một thái độ và hành động quyết đoán và mạnh mẽ, làm chứng tỏ sự nhạy bén và sáng suốt trong lãnh đạo:
- Tiếp nhận tin báo và họp các tướng sĩ: Ngay khi nghe tin xâm lược, Bắc Bình Vương không chần chừ, ngay lập tức tổ chức họp mặt với các tướng sĩ. Sự quyết đoán trong việc triệu tập họp nhanh chóng thể hiện sự nhạy bén và nhận thức rõ nguy cơ của tình hình.
- Tế cáo trời đất và lên ngôi hoàng đế: Bắc Bình Vương không chỉ dựa vào sức mạnh vũ lực, mà còn tìm sự hỗ trợ từ hòa bình và tín ngưỡng. Sự tế cáo trời đất cùng việc lên ngôi hoàng đế chứng tỏ lòng trung hiếu và lòng tin vào quyền lực thần thánh.
- Gặp Nguyễn Thiếp để hỏi cơ mưu: Thái độ này không chỉ là biểu hiện của sự lãnh đạo sáng suốt mà còn là dấu hiệu của việc tìm kiếm sự khôn ngoan và kinh nghiệm từ những người tư vấn.
- Tuyển mộ quân lính và lên kế hoạch: Sự quyết đoán của Bắc Bình Vương không chỉ dừng ở việc triệu tập quân lính, mà còn bao gồm việc duyệt binh và phủ dụ quân sĩ. Hành động này không chỉ chứng tỏ sự hăng say trong việc bảo vệ đất nước mà còn là biểu hiện của sự tự tin và quyết tâm đánh giặc.
Những chi tiết này thể hiện Bắc Bình Vương là một nhà lãnh đạo thông minh, quyết đoán và sáng suốt. Sự nhạy bén trong nhận thức tình hình và lòng yêu nước không ngừng cháy bỏng đã giúp ông và đội quân của mình đối mặt và đánh bại kẻ địch, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc.
Câu 4 (trang 23 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Nêu cảm nhận của em về nhân vật vua Quang Trung được khắc họa trong đoạn trích, qua đó nhận xét cảm hứng của tác giả với vị anh hùng dân tộc này.
Trả lời:
Vua Quang Trung là một con người mạnh mẽ, quyết đoán, và có những phẩm chất vượt trội:
- Ông có trí tuệ sáng suốt và nhạy bén, đặc biệt là trong việc nhận định tình hình địch và ta.
- Tầm nhìn xa trông rộng của ông cho thấy sự lãnh đạo xuất sắc.
- Ông cũng là một tướng thao lược hơn người, có khả năng điều hành chiến trận một cách thông minh.
Tất cả những phẩm chất này đã làm nên một vị anh hùng dân tộc xuất sắc. Tác giả đã tạo ra một hình ảnh về Vua Quang Trung đầy oai phong và lẫm liệt. Mặ despite bất kể sự trung thành của tác giả với triều đại nhà Lê, việc viết về Vua Quang Trung với tôn trọng và sự ngợi ca như vậy thể hiện tình yêu và tôn trọng đối với tinh thần dân tộc và lịch sử quê hương. Điều này thể hiện tinh thần tôn trọng sự thật lịch sử và là một đặc điểm độc đáo của văn học trung đại Việt Nam. Đây chính là lý do tại sao tác phẩm trở nên thuyết phục và chân thực, phản ánh một tinh thần tôn trọng lịch sử cao cả và xuất sắc của văn học tiểu thuyết lịch sử.
Câu 5 (trang 23 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Nhân vật Lê Chiêu Thống được khắc họa rõ nét qua những chi tiết tiêu biểu nào? Phân tích một chi tiết đặc sắc, thể hiện rõ bản chất của nhân vật Lê Chiêu Thống, qua đó thấy được thái độ của tác giả đối với nhân vật này.
Trả lời:
Nhân vật Lê Chiêu Thống, dù từng là vua, nhưng qua những chi tiết rõ nét, chúng ta thấy được hình ảnh của ông qua những tình huống đầy bi kịch và đau lòng:
- Hình ảnh trong điện và việc tháo chạy: Khi tin có biến, vua Lê không chỉ lo cho bản thân mình mà còn đưa thái hậu và những người đồng minh ra ngoài, chứng tỏ sự lo lắng và trách nhiệm của một người lãnh đạo. Tuy nhiên, khi đối diện với nguy hiểm, ông thể hiện lòng đầy sợ hãi và thục mạng, tháo chạy để cứu lấy tính mạng.
- Hành động thối về lợi ích cá nhân: Lê Chiêu Thống không chỉ tháo chạy để giữ mạng sống, mà còn lấy cả thuyền của dân để vượt sông. Điều này cho thấy ông không quan tâm đến nhân dân mà chỉ tập trung vào việc tự bảo vệ lợi ích và tính mạng của mình.
- Sự đớn hèn và nhục nhã trước quân Thanh: Khi bị đuổi đến cửa ải và gặp Tôn Sĩ Nghị, vua Lê không chỉ lo lắng mà còn trở nên đớn hèn và nhục nhã. Hình ảnh này là biểu hiện của sự yếu đuối và tuyệt vọng trong tình huống khó khăn.
Tác giả tạo ra một hình ảnh đầy lòng xót thương và ngậm ngùi với số phận của Lê Chiêu Thống. Qua những hành động và tư duy của vua Lê, chúng ta cảm nhận được sự thất vọng với việc một người lãnh đạo không thể đứng vững trước khó khăn, và càng thất vọng hơn khi ông chấp nhận sự vong quốc và phải đối diện với số phận bi đạo. Sự nhục nhã và yếu đuối của Lê Chiêu Thống chính là lý do khiến tác giả chú ý đặc biệt và cảm thấy tiếc nuối cho ông, một người từng có quyền lực và vị thế.
Câu 6 (trang 23 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Sự đối lập giữa hai nhân vật Quang Trung và Lê Chiêu Thống, giữa quân Tây Sơn và quân Thanh có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện chủ đề của đoạn trích? Hãy khái quát chủ đề đó.
Trả lời:
Sự đối lập giữa hai nhân vật Quang Trung và Lê Chiêu Thống, cũng như giữa quân Tây Sơn và quân Thanh, chịu ảnh hưởng rất lớn đối với việc thể hiện chủ đề của đoạn trích:
- Vua Quang Trung được miêu tả một cách toàn diện với vẻ đẹp anh hùng, dũng cảm, và tài trị xuất chúng. Anh là một người anh hùng trong áo vải, thể hiện sự oan trái và khao khát giành lại độc lập và tự do cho dân tộc. Ngược lại, vua Lê Chiêu Thống được mô tả như một nhà lãnh đạo hèn nhát, đặt lợi ích cá nhân và gia đình trên hết, và là một kẻ phản động, phản quân dân.
- Quân Tây Sơn được miêu tả như một lực lượng hào hùng, thực hiện những chiến công thần tốc và đánh bại quân Thanh, làm cho họ phải bỏ chạy. Quân Thanh, ngược lại, phải chịu sự sụp đổ và thất bại đầy nhục nhã.
Chủ đề của đoạn trích:
- Đoạn trích này phản ánh sự sụp đổ không cưỡng nổi của triều đại Lê - Trịnh và tình hình hỗn loạn của Đàng Ngoài vào cuối thế kỷ XVIII.
- Ngoài ra, nó ca ngợi khí thế sấm sét của phong trào nông dân Tây Sơn và tài trị xuất chúng của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ. Đây là một sự tôn vinh cho những nỗ lực của dân tộc Việt Nam trong việc chiến đấu để đoạt lại độc lập và tự do.
Câu 7 (trang 24 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Ở đoạn trích này, những yếu tố đặc trưng nào của truyện lịch sử đã được tác giả sử dụng? Hãy nhận xét về nghệ thuật kể chuyện lịch sử của tác giả.
Trả lời:
Trong đoạn trích này, tác giả đã thành công trong việc sử dụng những yếu tố đặc trưng của truyện lịch sử để tạo nên một tác phẩm đầy chất lịch sử và sức hút:
- Tái hiện sự kiện và nhân vật lịch sử: Tác giả đã khéo léo tái hiện những sự kiện và nhân vật từ một giai đoạn lịch sử cụ thể, giúp độc giả hiểu sâu hơn về thời kỳ đó và những tác động của nó đối với nhân loại.
- Cốt truyện xây dựng trên sự kiện lịch sử: Cốt truyện của tác phẩm được xây dựng trên các sự kiện lịch sử thực tế, giúp thể hiện chủ đề của tác phẩm một cách rõ ràng và sâu sắc.
- Khắc họa nhân vật nổi tiếng: Tác giả đã đưa vào truyện những nhân vật lịch sử nổi tiếng như vua Quang Trung và Lê Chiêu Thống, giúp tăng thêm sức hút và tính thuyết phục của câu chuyện.
- Ngôn ngữ và nhân vật phù hợp với thời đại: Ngôn ngữ được sử dụng phản ánh chính xác thời kỳ lịch sử được miêu tả, và nhân vật được phát triển một cách chân thực, phản ánh tư duy và hành động của những người sống trong thời đại đó.
- Nghệ thuật kể chuyện: Lối văn trần thuật đặc sắc không chỉ mô tả sự kiện một cách cụ thể mà còn chú trọng vào hành động và lời nói, giúp độc giả cảm nhận sâu sắc tình cảm, tâm trạng và tư duy của nhân vật. Đồng thời, việc miêu tả thế đối lập giữa hai đội quân và lòng trung thành với lịch sử dân tộc tăng thêm chiều sâu cho câu chuyện, khiến cho độc giả cảm thấy thấu hiểu và đồng cảm hơn với các nhân vật và tình hình của họ.
Bài tập (trang 24 sgk Ngữ văn 8 Tập 1) Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) nêu cảm nhận về một chi tiết trong văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất.
Đoạn văn tham khảo
Hồi thứ mười bốn trong tác phẩm "Hoàng Lê nhất thống chí" của nhóm Ngô gia văn phái đã tường thuật khá chi tiết về nhân vật nguyên Huệ. Có thể thấy rằng đoạn trích này đã phản ánh đầy đủ chân dung người anh hùng Nguyễn Huệ, và người đọc đã cảm nhận được sự sáng suốt, oan trái, và tài trị xuất chúng của vua Quang Trung. Quang Trung đã tỏ ra sáng suốt trong việc nhận định tình hình địch và ta, và thông qua lời phủ dụ khi lên đường ở Nghệ An, ông đã chỉ rõ sự khác biệt giữa người phương Bắc và người Việt Nam. Quang Trung cũng đã lên án tội ác của quân Thanh đối với dân tộc Việt Nam, và thông qua những tấm gương anh hùng như Trưng Nữ Vương, Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, ông đã khích lệ tướng sĩ dưới quyền.
Tác giả đã thể hiện sự sáng suốt và tầm nhìn xa trông rộng của Quang Trung, và đồng thời miêu tả sự lẫm liệt trong chiến trận của ông. Vua Quang Trung là một nhân vật xuất chúng, và sự văn võ song toàn của ông đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử và truyền thống dân tộc.
Quý khách có nhu cầu xem thêm bài viết sau: Soạn bài: Ôn tập và kiểm tra phần tiếng việt (Tập 2) - Soạn văn 8 hay, chi tiết nhất
