1. Soạn bài "Tôi đi học" môn Ngữ văn lớp 8 - sách Cánh Diều (phần câu hỏi giữa bài)
Câu 1: Những hình ảnh nào gợi nỗi nhớ cho nhân vật "tôi"?
Trả lời:
- Những hình ảnh này gợi lại trong tôi những ký ức đáng nhớ: thời tiết cuối mùa thu, cảnh lá đang rụng đầy đường phố và bầu trời tràn đầy những đám mây bạc phản chiếu ánh sáng.
Câu 2: Tranh minh họa liên quan đến nội dung của văn bản như thế nào?
Trả lời:
- Tranh minh họa mô tả cảnh nhân vật tôi được mẹ dẫn đi trên con đường làng quen thuộc để đến trường. Bối cảnh này diễn ra vào cuối mùa thu, với rất nhiều lá rụng trải đều khắp nơi,...
Câu 3: Chú ý sự thay đổi trong cảm nhận về cảnh vật của nhân vật “tôi”.
Trả lời:
Buổi sáng đầy sương thu với gió lạnh làm cho con đường quen thuộc, mà mọi khi mẹ thường dẫn tôi đi, trở nên khác biệt so với ngày thường. Điều đáng chú ý là nhân vật "tôi" cảm nhận sự thay đổi trong tâm hồn của mình.
Câu 4: Phần (2) kể về chuyện gì?
Trả lời:
- Phần (2) mô tả sự ngượng ngùng, rụt rè, cùng với tâm trạng lo sợ của nhân vật "tôi" và đồng bọn trước sự dặn dò của ông đốc trường Mỹ Lý về năm học mới và việc đưa chúng tôi vào lớp học.
Câu 5: Chú ý các hình ảnh so sánh.
Trả lời:
- Hình ảnh so sánh:
+ Họ như chim con đứng trên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngùng e sợ.
+ Họ thèm vụng và ước ao thầm được như những học trò cũ, biết lớp, biết thầy để khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ.
+ Hết co lên một chân, các cậu lại duỗi mạnh như đá một quả ban tưởng tượng.
Câu 6: Tâm trạng nhân vật “tôi” thế nào khi được gọi tên?
Trả lời:
- Tâm trạng của nhân vật "tôi" đột ngột thay đổi, trở nên lúng túng và cảm giác như "trái tim dừng lại," họ đã quên mẹ đứng đằng sau mình.
Câu 7: Chú ý hình ảnh và lời nói của ông đốc.
Trả lời:
Hình ảnh ông đốc hiện lên trước mắt chúng tôi với đôi mắt hiền từ và đầy cảm xúc.
Lời nói của ông đốc được thể hiện qua sự ân cần và nhẹ nhàng, đặc biệt là khi ông căn dặn các em học sinh.
Câu 8: Tại sao các bạn nhỏ lại khóc?
Trả lời:
Các em nhỏ bật khóc khi phải xếp hàng vào lớp, điều này đồng nghĩa với việc họ phải rời xa sự bao bọc, vòng tay của người thân để bắt đầu buổi học đầu tiên.
Câu 9: Sự thay đổi tâm trạng của nhân vật “tôi” thể hiện trong phần (3) như thế nào?
Trả lời:
- Sự thay đổ âm trạng của nhân vật “tôi” thể hiện trong phần (3):
Cảm xúc hồi hộp và bỡ ngỡ đập vào lòng tôi khi chú bé bước vào lớp học, cảm nhận một mùi hương lạ bao trùm lớp học.
Đôi mắt tôi tròn trĩnh, lúc lạ lúc hay khi nhìn các tấm hình treo trên tường.
Tôi không cảm thấy xa lạ khi ngồi cạnh một người bạn mới, người mà tôi chưa từng quen biết trước đây.
Tôi tập trung sát vào bàn và chăm chỉ theo dõi thầy giáo viết và đánh vần.
2. Soạn bài "Tôi đi học" môn Ngữ văn lớp 8 - sách Cánh Diều (phần câu hỏi cuối bài)
Câu 1: Theo em, cốt truyện Tôi đi học thuộc dạng nào dưới đây? Chọn phương án trả lời đúng:
A. Kể lại sự việc khác thường, kì lạ
B. Kể lại sự việc giản dị, đời thường mà giàu chất thơ
C. Kể lại sự việc có nội dung trào phúng, châm biếm, hài hước
D. Kể lại sự việc có nội dung giàu tính triết lí
Trả lời:
Đáp án B. Kể lại sự việc giản dị, đời thường mà giàu chất thơ
Câu 2: Cảnh vật trong truyện được nhìn qua con mắt của ai và được nhớ lại theo trình từ nào? Nêu một số chi tiết nổi bật của cảnh vật trong phần (1).
Trả lời:
Cảnh vật trong truyện được thể hiện qua góc nhìn của nhân vật "tôi" và được tái hiện theo thứ tự thời gian:
Bắt đầu từ hiện tại, tôi hồi tưởng về quá khứ, cảm nhận tiết trời cuối thu với lá đổ nhiều và bầu trời trải đầy đám mây bạc.
Hồi ức của tôi đưa tôi trở về con đường dài và hẹp mà tôi thường đi cùng mẹ đến trường.
Tôi cảm nhận một cảm giác hồi hộp khi nhìn thấy ngôi trường trong ngày khai giảng.
Đặc biệt, tôi đặc biệt hồi hộp khi ngồi vào chỗ của mình trong tiết học đầu tiên.
Một số chi tiết nổi bật về cảnh vật trong phần (1):
Trong tiết trời cuối thu, lá trên đường rụng nhiều, và bầu trời trên đầu tràn ngập những đám mây bạc.
Một buổi sáng đầy sương mù và gió lạnh, tôi đi dọc con đường làng dài và hẹp.
Trên đường, tôi thấy một số cậu bé cùng tuổi tôi, mặc áo quần tươm tất, vui vẻ gọi tên nhau và trao đổi sách vở một cách tự nhiên, điều mà tôi rất mong muốn.
Câu 3: Phân tích sự thay đổi tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên tới lớp. Chỉ ra tác dụng của một số câu văn miêu tả và hình ảnh so sánh trong việc khắc họa tâm trạng nhân vật.
Trả lời:
Sự thay đổi tâm trạng của nhân vật "tôi" trong ngày đầu tiên tới lớp:
Tâm trạng của nhân vật "tôi" trên con đường tới trường rất đặc biệt. Tôi cảm thấy trang trọng và đứng đắn, trong lòng tưng bừng rộn rã khi được mẹ yêu thương âu yếm nắm tay dẫn đi trên con đường làng quen thuộc, con đường dài và hẹp. Bên cạnh sự bâng khuâng, tôi tự hào khi thấy mình đã lớn lên và trưởng thành hơn.
Khi đến sân trường, tâm trạng của tôi trở nên hồi hộp, bỡ ngỡ và ngạc nhiên. Tôi cảm nhận ngôi trường của mình vừa xinh xắn vừa oai nghiêm. Đứng giữa sân trường rộng lớn, tôi tràn ngập cảm giác lo sợ và lạ lẫm. Giống như nhiều học sinh khác, tôi bỡ ngỡ đứng bên cạnh người thân, chỉ dám nhìn một nửa và di chuyển từng bước nhẹ nhàng.
Khi tiếng trống trường vang lên, tôi cảm thấy mình bơ vơ, vụng về và đầy lúng túng. Khi nghe ông đốc đọc tên từng người, tôi trải qua một cảm xúc hồi hộp đến mức cảm thấy như "quả tim ngừng đập."
Bước vào lớp học, tôi cảm thấy hồi hộp và bỡ ngỡ. Mọi tấm hình treo trên tường đều mang vẻ lạ lạ và thú vị.
Sử dụng câu văn miêu tả và hình ảnh so sánh đã giúp thể hiện rõ nét tâm trạng của nhân vật một cách sâu sắc và xúc động. Các cung bậc cảm xúc của nhân vật trong sự kiện quan trọng này được lột tả một cách chi tiết và sống động.
Câu 4: Truyện ngắn Tôi đi học là một truyện ngắn giàu chất trữ tình. Theo em, điều gì tạo nên đặc điểm ấy (về nội dung, hình thức, ngôn ngữ)?
Trả lời:
- Về nội dung, truyện được kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật "tôi," với việc tập trung vào những cảm xúc và biến đổi tâm trạng khác nhau của nhân vật. Đồng thời, tác giả xây dựng các mối quan hệ và tình cảm trong câu chuyện, nhấn mạnh vào những điểm bình dị, thân thương, và đẹp đẽ. Trong đó:
Người thầy xuất hiện với cặp mắt hiền từ và đầy cảm động, tạo nên một ấn tượng đáng nhớ.
Những người bạn từ thời thơ ấu mang trong mình những kí ức khó quên, và cùng đối diện với những người bạn mới mà cuộc đời đưa đến.
Người mẹ thể hiện tình yêu thương vô bờ bến đối với con, điều này được thể hiện qua cách tác giả mô tả tinh tế và dạt dào cảm xúc của chính mình.
- Về hình thức và ngôn ngữ, truyện sử dụng câu văn giàu cảm xúc với giọng điệu nhẹ nhàng. Sử dụng các hình ảnh so sánh độc đáo như "như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng," "như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi," và "như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ." Điều này giúp tái hiện khung cảnh thiên nhiên một cách sống động và cùng lúc thể hiện cảm xúc bỡ ngỡ, rụt rè của nhân vật "tôi" trong ngày tựu trường. Sử dụng từ láy trong việc miêu tả khung cảnh thiên nhiên cũng tạo ra sự tái hiện chân thực và thấu đáo của cảm xúc của nhân vật trong những khoảnh khắc quan trọng này.
Câu 5: Văn bản Tôi đi học đã nói giúp những suy nghĩ và tình cảm gì của rất nhiều người đọc? Điều đó còn có ý nghĩa với cuộc sống hôm nay như thế nào?
Trả lời:
Văn bản "Tôi đi học" được tạo ra bằng cách dùng ký ức của những ngày thơ ấu, đặc biệt là ngày đầu tiên tôi bước chân vào trường học. Trang văn đong đầy chất thơ và trữ tình, gợi lên những cảm xúc sâu xa. Từ tâm trạng của nhân vật "tôi" trong lần đầu tiên đến trường, chúng ta có thể thấy được tâm trạng của những người đã từng trải qua tuổi thơ dưới mái trường. Nhà văn Thanh Tịnh đã chia sẻ những điều này, và những lời viết của ông đã làm cho người đọc cảm nhận một cách mạnh mẽ những cảm xúc tương tự, như thể đó chính là trái tim và tâm hồn của họ. Điều này thể hiện sức mạnh kỳ diệu của truyện ngắn trữ tình, và nó vẫn còn giữ giá trị quan trọng trong cuộc sống hiện tại.
Câu 6: Bằng sự trải nghiệm của bản thân, hãy tưởng tượng mình là “người bạn tí hon” hôm ấy ngồi cạnh nhân vật “tôi” trong truyện, em sẽ nói với “tôi” điều gì?
Trả lời: Dựa trên trải nghiệm của mình, hãy tưởng tượng mình là một "người bạn tí hon" ngồi bên cạnh nhân vật "tôi" trong truyện. Trong ngày đó, em có thể nói với "tôi" như sau:
"Chào cậu, ngày đầu tiên đi học thật sự là một ngày đầy cảm xúc đúng không? Tớ tin rằng đó sẽ là một trong những ngày khó quên trong cuộc hành trình học tập của cậu. Hy vọng cậu sẽ trải qua những trải nghiệm thú vị tại ngôi trường này, bên cạnh những người bạn đáng yêu. Đặc biệt là cùng với tớ, người sẽ ngồi sát bên, cùng 'kề vai sát cánh' với cậu suốt năm học này đấy! Chúng ta hãy cùng chăm chỉ học tập và tạo ra những kỷ niệm đáng nhớ tại nơi này nhé!"
3. Tóm tắt văn bản "Tôi đi học" Ngữ văn lớp 8 - sách Cánh Diều
- Tóm tắt văn bản: Tôi vẫn giữ mãi trong tâm trí hình ảnh ngày đầu tiên bước chân vào trường. Đó là một buổi sáng trong mùa thu, khi lá cây đang rụng rời, và không khí trở nên se lạnh. Con đường dẫn đến trường, một con đường mà tôi đã quen thuộc từ lâu, bất ngờ trở nên xa lạ. Trong khoảnh khắc hân hoan mà cũng đầy hồi hộp, tôi chứa đựng những suy tư đơn giản và ngây thơ: "Có lẽ chỉ có những người thành thạo mới có thể cầm nổi bút thước này." Tôi mặc bộ quần áo mới, cảm thấy mình trông trang trọng và đứng đắn hơn, những suy nghĩ nhẹ nhàng trôi qua tâm trí tôi như những đám mây trắng nhẹ nhàng bồng bềnh.
Khi tới trường và nghe tiếng trống chào buổi, tâm trạng của tôi chuyển sang lo lắng và hoảng sợ, lo sợ những thách thức mới mẻ và khó khăn phía trước. Những lời động viên ấm áp từ ông đốc vang lên, động viên tinh thần học sinh. Trong một phút thiêng liêng, tôi đã không kìm nén được nước mắt, nhưng người mẹ đã nhẹ nhàng giúp tôi vào lớp. Tôi nhìn xung quanh, nhìn vào chiếc bàn và ghế, và cảm thấy mọi thứ thật quen thuộc, dù chưa bao giờ gặp gỡ bạn bè ở đây. Cuối cùng, tôi đặt tay lên bàn và bắt đầu đánh vần dòng chữ trên bảng mà thầy giáo viết: "Tôi đi học."
- Nhân vật chính là “tôi”, nhân vật được miêu tả qua:
+ Lời nói, hành động: Xin mẹ được cầm bút thước; Nâng niu sách vở…
+ Tâm trạng: Hồi hộp, bỡ ngỡ trong ngày đầu tiên đi học.
- Ngôn ngữ kể chuyện (trần thuật) kết hợp đan xen giữa tự sự với miêu tả, biểu cảm.
Quý khách có thể tham khảo thêm bài viết liên quan chủ đề như sau: Soạn văn lớp 8 bài Lựa chọn trật tự từ trong câu
