Nội dung chính
- Các câu tục ngữ và ca dao về thiên nhiên và lao động sản xuất thường chứa đựng những tri thức thực tế và kinh nghiệm lâu đời của cộng đồng. Những kinh nghiệm này không thể phủ nhận giá trị của sự quan sát và trải nghiệm thực tế của nhân dân, nhưng cũng cần kết hợp với kiến thức khoa học và công nghệ hiện đại để đạt được sự tiến bộ và phát triển bền vững trong sản xuất và quản lý tài nguyên thiên nhiên. Sự kết hợp giữa truyền thống và sự hiện đại hóa có thể tạo ra một cơ sở vững chắc cho sự tiến bộ trong các lĩnh vực sản xuất và quản lý tài nguyên.
- Câu tục ngữ về con người và xã hội thường chứa đựng những triết lý quý báu về cuộc sống, tôn vinh những phẩm chất tốt đẹp và đưa ra những lời khuyên sâu sắc về lối sống đáng trân trọng. Những câu tục ngữ này không chỉ là những lời nhắc nhở mà còn là hướng dẫn cho con người về cách tư duy, cách hành xử và cách sống đúng đắn. Tục ngữ về con người, xã hội nhằm chú ý tôn vinh giá trị con người, đưa ra nhận xét, lời khuyên về những phẩm chất và lối sống mà con người cần phải có.
Chuẩn bị
(trang 12, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Đọc trước văn bản Tục ngữ về thiên nhiên, lao động và con người, xã hội (2); tìm hiểu thêm về những câu tục ngữ có đề tài và nội dung tương tự.
Phương pháp giải:
Đọc trước văn bản và sưu tầm thêm các câu tục ngữ có đề tài tương tự.
Lời giải chi tiết:
Những câu tục ngữ có đề tài và nội dung tương tự:
* Cơn đằng đông vừa trông vừa chạy.
Cơn đằng tây vừa cày vừa ăn
* Ếch kêu uôm uôm, ao chuôm đầy nước.
* Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa
* Gió nam đưa xuân sang hè.
* Mưa tháng Ba hoa đất
Mưa tháng Tư hư đất
* Vùng mây thì gió, đỏ mây thì mưa.
* Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống
* Trăng quầng đại hạn, trăng tán thì mưa.
* Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng
Đọc hiểu
Câu 1 (trang 12, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Đề tài các câu tục ngữ ở đây có gì giống với các câu tục ngữ đã học ở trước?
Phương pháp giải:
Đọc lại văn bản trang 8 để khái quát đề tài.
Lời giải chi tiết:
Các câu tục ngữ trong bài này và các câu tục ngữ đã học trước đó đều nói về đề tài thiên nhiên, lao động và con người. Câu tục ngữ trong bài này và những câu tục ngữ đã được truyền đạt trước đó đều mang thông điệp sâu sắc về mối liên kết giữa thiên nhiên, lao động và con người, đó là:
- Tôn vinh sự kết nối với thiên nhiên
- Gắn kết với lao động và sự nỗ lực
- Tôn vinh phẩm chất con người
Câu hỏi cuối bài 1
Câu 1 (trang 12, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Có thể chia các câu tục ngữ trong văn bản làm mấy nhóm? Đó là những nhóm nào?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản SGK.
Lời giải chi tiết:
Có thể chia các câu tục ngữ trong văn bản làm 3 nhóm:
- Tục ngữ về thiên nhiên: 1, 3
- Tục ngữ về lao động: 2, 4
- Tục ngữ về con người, xã hội: 5, 6, 7, 8.
Câu hỏi cuối bài 2
Câu 2 (trang 12, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Nêu cách hiểu của em về các câu tục ngữ trên.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản SGK.
Lời giải chi tiết:
1. Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ.
Những dấu hiệu tự nhiên như màu trời ráng mỡ gà có thể là dấu hiệu tiên đoán cho việc mưa bão lớn sắp đến. Một số người tin rằng mây màu đỏ, cam hoặc vàng đậm trong bình minh hoặc hoàng hôn có thể là dấu hiệu của thời tiết xấu sắp tới, thường đi kèm với mưa, gió mạnh, hoặc bão.
2. Nhất thì, nhì thục.
Thời vụ là yếu tố cực kỳ quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Thời vụ đề cập đến việc lựa chọn thời gian phù hợp để thực hiện các hoạt động nông nghiệp như gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch và xử lý đất đai.
3. Mống đông vồng tây, chẳng mưa dây cũng bão giật.
Một kinh nghiệm dự đoán thời tiết. Nếu trời có cầu vồng ở phía đông hoặc ở phía tây là sắp có mưa to gió lớn.
4. Tôm đi chạng vạng, cá đi rạng đông.
Những quy luật này có thể phản ánh kinh nghiệm lâu đời của người dân trong việc bắt tôm và cá, dựa trên quan sát về hành vi và hoạt động của loài này trong tự nhiên. Nếu muốn bắt tôm thì phải đi buổi gần chập tối, còn bắt cá thì đi lúc bình minh rạng đông.
5. Đói cho sạch, rách cho thơm.
Điều này thể hiện tầm quan trọng của việc duy trì sự trong sạch và thiện lương trong môi trường khó khăn về vật chất. Khi gặp phải khó khăn về tài nguyên và điều kiện sống, việc duy trì một tinh thần trong sạch và thiện lương vẫn được coi trọng
6. Chết trong hơn sống đục.
Câu nói này thường phản ánh sự quyết đoán của một người khi đứng trước quyết định giữa việc bảo vệ nhân phẩm và danh dự của mình, thậm chí khi đối mặt với nguy cơ mất mát hoặc hi sinh.
7. Có công mài sắt, có ngày nên kim.
Tinh thần cố gắng và kiên trì thường mang lại kết quả tích cực. Tuy công việc có khó khăn đến đâu, nhưng nếu ta dành tâm huyết và nỗ lực vào nó, thì khả năng thành công sẽ cao hơn
8. Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
Khi được hưởng thành quả nào đó, phải nhớ đến người có công xây dựng nên, phải biết ơn người đã giúp mình.
Câu hỏi cuối bài 3
Câu 3 (trang 12, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Những câu tục ngữ trong văn bản có ý nghĩa gì đối với đời sống thực tiễn của con người?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản SGK.
Lời giải chi tiết:
Các câu tục ngữ không chỉ là những lời nguyên tắc truyền thống mà còn là những hướng dẫn, bài học và sự trải nghiệm được kế thừa từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đặc biệt với những người nông dân chân chất, những câu tục ngữ này mang ý nghĩa sâu sắc và vô cùng thực tiễn, được áp dụng vào cuộc sống và công việc hàng ngày.
Những lời dạy của ông cha không chỉ là quy tắc, mà còn là sự thông hiểu về tầm quan trọng của việc tôn trọng thiên nhiên, kiên nhẫn, và công việc chăm chỉ. Chúng không chỉ là kinh nghiệm truyền đạt mà còn là sự chia sẻ tri thức thực tiễn, giúp đỡ mọi người vượt qua khó khăn trong cuộc sống hàng ngày. Những tri thức này không chỉ sống mãi với thời gian mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển và bền vững của nền nông nghiệp và xã hội.
Câu hỏi cuối bài 4
Câu 4 (trang 12, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Theo em, vì sao nói: Tục ngữ là kho tàng trí tuệ của nhân dân?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản SGK.
Lời giải chi tiết:
- Những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động thực sự chứa đựng những tri thức lâu đời và kinh nghiệm quý báu của người xưa trong việc quan sát và ứng dụng kiến thức về thời tiết vào sản xuất nông nghiệp. Chúng là những bài học quan trọng, là trí tuệ tích lũy của người lao động, giúp cha ông ta ngày xưa cũng như chúng ta ngày nay có khả năng dự đoán và ứng phó với thời tiết để tránh thiệt hại và tối ưu hóa năng suất lao động.
- Tục ngữ về con người, xã hội luôn chú ý tôn vinh, đề cao giá trị con người và đưa ra nhận xét, lời khuyên về những phẩm chất, lối sống mà con người cần phải có. Chúng giúp con người hiểu biết về các dấu hiệu tự nhiên, như những thay đổi trong môi trường, gió, mây, hoặc các biểu hiện của động vật để dự đoán thời tiết. Nhờ đó, họ có thể chuẩn bị và áp dụng các biện pháp phòng tránh hoặc điều chỉnh kế hoạch sản xuất nông nghiệp để tối ưu hóa kết quả.
Câu hỏi cuối bài 5
Câu 5 (trang 12, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Hãy nêu một câu tục ngữ mà em thấy có ích đối với cuộc sống của chính mình.
Phương pháp giải:
Liên hệ bản thân để trả lời.
Lời giải chi tiết:
Câu tục ngữ "Có công mài sắt, có ngày nên kim" là một nguồn cảm hứng lớn để bạn vượt qua những thời điểm khó khăn và mất động lực. Câu tục ngữ này thực sự chứa đựng một thông điệp mạnh mẽ về sự kiên trì, nỗ lực và hy vọng vào tương lai.
Mỗi khi bạn cảm thấy chán nản hoặc mất hứng thú, việc nhắc nhở mình về câu tục ngữ này giúp bạn tập trung lại vào công việc và mục tiêu của mình. Nó như một lời nhắc nhở về việc không bỏ cuộc, mà thay vào đó, bạn cần tiếp tục nỗ lực và làm việc chăm chỉ. Nó giúp bạn nhận ra rằng mọi cố gắng và công sức bạn bỏ ra đều sẽ được đền đáp, dù không ngay lập tức nhưng cuối cùng, bạn sẽ đạt được thành công.
Bài học từ câu tục ngữ này là việc kiên trì và không bao giờ từ bỏ, vì kết quả tốt đẹp sẽ đến với những người kiên trì và cố gắng. Đó là nguồn động viên để bạn tiếp tục bước đi và hy vọng vào ngày mai tươi sáng hơn, với niềm tin rằng mọi nỗ lực của bạn sẽ được đền đáp trong tương lai.
Trên đây là bài viết của Luật Minh Khuê, hy vọng bài viết trên đã mang đến thông tin hữu ích cho bạn đọc, Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!
