1. Soạn bài Đăm Săn đi bắt nữ thần mặt trời
1.1 Tác giả
Dân gian.
1.2 Tác phẩm Đăm Săn đi bắt nữ thần mặt trời
1. Thể loại: Sử thi
Sử thi: là tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ vần, nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hoặc những biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của nhân dân thời cổ đại.
-
Đặc điểm của sử thi
+ Nội dung sử thi rộng lớn, kể về sự kiện trọng đại của quá khứ, miêu tả đời sống văn hoá, lịch sử của cộng đồng, diễn tả quá trình vận động của tộc người đó qua các giai đoạn.
+ Nghệ thuật được sử dụng trong các tác phẩm sử thi là những câu chuyện kể văn xuôi xen lẫn văn vần, sử dụng các yếu tố thành ngữ, tục ngữ, những từ ngữ cổ.
-
Phân loại
+ Sử thi thần thoại: kể về sự hình thành của thế giới, sự ra đời của muôn loài, các dân tộc...
+ Sử thi anh hùng: kể về cuộc đời và sự nghiệp, những chiến công lừng lẫy của người anh hùng.
2. Nguồn gốc đoạn trích
Đăm Săn - Sử thi Ê đê
3. Tóm tắt tác phẩm
Tác phẩm kể về cuộc hành trình với nhiều khó khăn, thử thách để đến nhà Nữ thần Mặt Trời và ngỏ lời với nàng của Đăm Săn. Sau khi đã chiến thắng Mtao Gru và Mtao Mxay giải cứu Hơ Nhị, Hơ Bhi, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu mạnh, tiếng tăm lẫy lừng khắp núi rừng. Nhưng chàng vẫn quyết tâm ra đi chinh phục nữ thần Mặt Trời, muốn bắt nàng về làm vợ lẽ để không còn một tù trưởng nào dám sánh với chàng. Đăm Săn một mình băng rừng vượt suối tìm tới nhà nữ thần Mặt Trời, tuy nhiên chàng đã bị từ chối. Đăm Săn ngang nhiên ra về mặc lời cảnh cáo của Nữ thần Mặt Trời chàng sẽ chết khi mặt trời lên. Cuối cùng trên đường trở về cả người và ngựa đều bị chìm xuống bùn lầy.
4. Bố cục
-
Đoạn 1: Từ đầu đến "bắt đầu động đậy": Đăm Săn tới nhà Đăm Par Kvay và đề nghị cùng đi bắt nữ thần Mặt Trời.
-
Đoạn 2: Tiếp đến "Tôi về đây": Vượt qua nhiều khó khăn gian khổ, cuối cùng Đăm Săn đã tìm được tới nhà của nữ thần Mặt Trời và bày tỏ mong muốn muốn lấy nàng làm vợ.
-
Đoạn 3: Đoạn còn lại: Nữ thần mặt Trời từ chối, Đăm Săn buồn bã trở về ngay lúc mặt trời lên, chàng và ngựa đã bị chìm xuống bùn lầy.
5. Giá trị nội dung và nghệ thuật
+ Giá trị nội dung: ca ngợi tinh thần hiên ngang, bất khuất , sự mạnh mẽ, kiên cường của Đăm Săn.
+ Giá trị nghệ thuật: Biện pháp so sánh, phóng đại, các hình ảnh sự vật gần gũi, quen thuộc. Đề cao tầm vóc lớn lao, cùng khát vọng vô hạn của cộng đồng Ê Đê về một tương lai thịnh vượng.
1.3 Tìm hiểu chi tiết
1. Hành trình đi bắt nữ thần Mặt Trời
* Đăm Săn tới nhà Đăm Par Kvay
- Cảnh đón tiếp Đăm Săn
+ Tôi tớ trải dưới một chiếu trắng, bên trên là chiếu đỏ làm chỗ ngồi.
+ Thuốc sợi cả hòm đồng, thuốc là cả sọt đại, trầu vỏ cả gùi to
+ Đốt một gà mái ấp, giết một gà mái đẻ, giã gạo trắng, nấu cơm mời khách.
+ Ché tuk da lươn
+ Ai lấy nước cứ lấy nước, ai đánh chiêng cứ đánh chiêng, ai cắm cần cứ cắm cần
=> Cảnh tiếp đón long trọng, hoành tráng
* Dự báo về hành trình tới nhà nữ thần Mặt Trời
- Rừng nhiều cọp rắn => đường đi nhiều hiểm trở chông gai
* Lời khuyên của Đăm Par Kvay dành cho Đăm Săn
Tôi cột diêng bằng thừng, tôi trói diêng bằng dây, tôi không cho diêng đi vào đấy đâu, tôi xin cúng cầu phúc cho diêng một lợn, tiễn chân diêng một câu, tôi không cho diêng đi vào rừng thiêng của nhà Trời đâu.
* Thái độ của Đăm Săn
Thái độ kiên quyết, quyết tâm ra đi không sợ bất kỳ hiểm nguy nào.
* Cảnh tượng nhà của Nữ thần mặt trời
+ Có bãi thả trâu bò
+ Có sương mù bao phủ
+ Bờ rào làng Dưới giăng dây đồng, trên giăng dây sắt
+ Cái thang rộng như cầu vồng
+ Cối giã gạo và chày bằng vàng
+ Toà nhà dài, chiêng xếp đầy nhà, tôi tớ trai gái đi lại lườm lượp
=> Khung cảnh lung linh, hoành tráng
* Hình ảnh nữ thần Mặt Trời
+ Mặc váy ánh như sét, loáng như chớp, mái tóc vén bên tai
+ Đi đến đâu liền bừng sáng, đi như diều bay ó liệng
=> Một vẻ đẹp quyền uy của nữ thần
* Nữ thần từ chối Đăm Săn
Nếu nàng đi sẽ dẫn tới nhiều hậu quả, cây cối con người sẽ bị huỷ hoại: lợn dưới gà trên, người Kur, Ê đê sẽ chết hết.
2. Kết cục của Đăm Săn
Đăm Săn chết trong bùn lầy, nhưng vẻ đẹp về chiến công khát vọng của chàng còn mãi, chàng chết trong tư thế hiên ngang của người anh hùng dân tộc, cái chết ấy mang ý nghĩa bi kịch, sự mâu thuẫn giữa khả năng hữu hạn và khả năng vô hạn của người anh hùng. Tuy nhiên hình ảnh người anh hùng Đăm Săn cùng lý tưởng tuyệt đẹp của bộ tộc Ê đê luôn để lại ấn tượng sâu sắc, mãi mãi bất tử.
2. Trả lời câu hỏi trong Sách giáo khoa ngữ văn 10 Tập 1
Câu 1: (Trang 105)
Tìm hiểu và chia sẻ với các bạn những thông tin về một số đặc điểm văn hoá của người Ê đê
+ Nhà cửa: Nhà dài là một kiến trúc độc đáo của người Ê đê, nhà có hình dáng như chiếc thuyền, trên rộng dưới hẹp. Nhà dài có hai phần chính đó là gian khách có tên là gian gah và gian ngủ được gọi là gian ôk. Nhà dài có cầu thang lên xuống gồm bảy bậc, được làm từ một cây gỗ quý,
+ Bến nước: đây là bản sắc văn hoá các buôn làng Ê Đê, việc tìm bến nước phải do người có uy tín đi tìm và phải đạt được những yêu cầu cơ bản như: có nguồn nước dồi dào, có khu đất cao ráo để lập buôn, có khu đất màu mỡ làm nương rẫy...
+ Văn hoá truyền thống mang đậm tính mẫu hệ
+ Cồng chiêng là di sản văn hoá quý báu của người Ê đê, đây là vật thiêng nhất, có giá trị nhất trong mỗi gia đình, dòng họ và mỗi thành viên trong cộng đồng.
Câu 2: (Trang 105)
Tìm hiểu ý nghĩa biểu tượng mặt trời trong một số nền văn hoá
Mặt trời được tôn vinh vì tạo ra sự sống, làm cho cây cối phát triển.
+ Các bộ lạc Châu Mỹ thường ghi vào các câu chuyện truyền qua nhiều thế hệ, trong văn hoá Ai Cập, mặt trời là biểu tượng cho sự bảo vệ.
+ Trong văn hoá Trung Quốc, mặt trời biểu thị cho bên dương, đại diện cho chu kỳ của sự sống.
Câu 3: (Trang 105)
Các chi tiết mô tả Đăm Săn khi tới nhà của Đăm Par Kvay
- Chi tiết miêu tả Đăm Săn
+ Chồm lên hai lần chàng leo hết cầu thang
+ Chàng giậm chân trên sàn sân, hai lần sàn sân làm như vỗ cánh.
+ Trông nghênh nghênh như con rắn trong hàng, ngang như con cọp...
Câu 4: (Trang 105)
Hình dung cảnh tiếp đón Đăm Săn trong nhà Đăm Par Kvay
+ Tôi tớ trải dưới một chiếu trắng, một chiếu đỏ làm chỗ ngồi
+ Thuốc sợi cả hòm đồng..
+ Đốt một gà mái ấp, giết một gà mái đẻ..
Câu 5: (Trang 105)
Tưởng tượng của Đăm Săn khi ở trong Rừng Đen
+ Mặt trời lên cao, ngựa bắt đầu bị dính ở chân
+ Ngựa tiếp tục chạy cho đến khi bị dính ngang đầu gối, nó phải đi một bước một
+ Mặt trời lên quá cây xà dọc, ngựa đã lún đến sát bẹn
+ Mặt trời đứng bóng, nó không bước được nữa
Bài viết trên Luật Minh Khuê đã giúp các bạn soạn bài Đăm Săn đi bắt nữ thần Mặt Trời. Hy vọng đây là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn.
