Sự tác động giữa cung và giá cả hàng hoá trên thị trường được thể hiện thế nào?

1. Khái quát về tác động giữa cung và giá cả hàng hóa trên thị trường

Trên thị trường, sự tác động giữa cung và giá cả hàng hóa được thể hiện là giá cả của hàng hóa tăng thì cung cũng sẽ tăng. Một số nguyên do lý giải cho sự tác động này có thể kể như sau:

Trên thị trường, giá cả của từng hàng hóa có thể cao hoặc thấp hơn giá trị hàng hóa không chỉ do tác động của cạnh tranh, mà còn do tác động của quan hệ cung - cầu. Quan hệ cung - cầu là mối quan hệ tác động lẫn nhau giữa người bán với người mua hay giữa những người sản xuất với những người tiêu dùng diễn ra trên thị trường để xác định giá cả và số lượng hàng hóa, dịch vụ.

Trên thị trường, quan hệ cung - cầu tác động khá phức tạp theo những chiều hướng và mức độ khác nhau như sau:

- Quan hệ cung - cầu tác động lẫn nhau: khi cầu tăng lên sản xuất kinh doanh mở rộng, lượng cung hàng hóa tăng lên và ngược lại khi cầu giảm xuống sản xuất kinh doanh thu hẹp, lượng cung hàng hóa giảm xuống.

- Quan hệ cung - cầu ảnh hưởng đến giá cả thị trường: Khi cung lớn hơn cầu, hoặc cung nhỏ hơn cầu đều ảnh hưởng đến giá cả thị trường. Trường hợp cung lớn hơn cầu thì giá cả thị trường thường thấp hơn giá trị hàng hóa trong sản xuất. Còn trường hợp cung nhỏ hơn cầu, giá cả thị trường thường cao hơn giá trị hàng hóa trong sản xuất. Chỉ khi cung bằng câu thì giá cả thị trường mới bằng giá trị hàng hóa trong sản xuất.

- Giá cả thị trường ảnh hưởng đến cung cầu. Về phía cung, khi giá cả tăng lên, các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, lượng cung tăng lên và ngược lại, khi giá cả giảm xuống, các doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, lượng cung giảm xuống. Về phía cầu, khi giá cả giảm xuống, thì nói chung cầu có xu hướng tăng lên và ngược lại.

Do đó, có thể khẳng định rằng sự tác động giữa cung và giá cả của hàng hóa trên thị trường là tỷ lệ thuận, giá cả tăng thì cung tăng.

2. Sự tác động của quan hệ cung - cầu với giá cả hàng hóa

Cung của một sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ là tổng số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà nhà cung cấp đưa ra trên thị trường ở các mức giá khác nhau. Mức cung của thị trường sẽ tương ứng vào giá cả, khả năng sản xuất và chi phí sản xuất. Ngoài ra, cung của thị trường còn phụ thuộc vào các yếu tố như: giá của các yếu tố đầu vào, chính sách thuế, công nghệ, số lượng nhà sản xuất, kỳ vọng của nhà sản xuất đối với thị trường.

Còn cầu được hiểu là tổng khối lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người tiêu dùng cần mua tương ứng với giá cả và thu nhập. Cầu sẽ khác với nhu cầu. Trong khi nhu cầu là sự mong muốn và cần thiết của khách hàng đối với hàng hóa thì cầu còn phải đáp ứng thêm cả yếu tố về khả năng chi trả của khách hàng. Cầu của hàng hóa sẽ phụ thuộc vào giá cả của hàng hóa, dịch vụ, thu nhập của khách hàng cũng như những kỳ vọng với sản phẩm.

Bên cạnh đó, việc cân bằng thị trường là một trạng thái mà trong đó cả giá cả và sản lượng giao dịch trên thị trường có khả năng tự ổn định, không chịu những áp lực buộc phải thay đổi. Trạng thái này tạo ra được sự hài lòng của cả người bán và người mua. Tại mức giá cân bằng thì sản lượng hàng hóa mà những người bán sẵn lòng cung cấp sẽ trùng hoặc bằng với sản lượng mà những người mua sẵn lòng mua chúng. Một thị trường có nhiều biến động, nhiều cạnh tranh thì có nhiều người mua, có nhiều người bán, đồng thời không có sự can thiệp của Nhà nước thì giá cả thị trường có xu hướng hội tụ về mức giá cân bằng - là mức giá được xác định khi lượng cầu bằng chính lượng cung.

Giá cả của hàng hóa và dịch vụ trên thị trường là yếu tố trực tiếp có sự ảnh hưởng tới lượng cung của hàng hóa và dịch vụ đó. Giá trị cung của hàng hóa sẽ tỷ lệ thuận với giá cả. Khi giá cả cao thì lượng cung sẽ lớn và ngược lại, giá thấp thì cung cũng giảm. Giá cả của hàng hóa là nhân tố tác động trực tiếp và tỷ lệ nghịch với lượng cầu. Giá cả hàng hóa càng cao thì lượng cầu về hàng hóa đó sẽ càng thấp và ngược lại, giá cả hàng hóa càng thấp thì lượng cầu sẽ tăng cao. Lý giải cho hiện tượng giá cả tỷ lệ thuận với cung và tỷ lệ nghịch với cầu là do các nhà sản xuất đang chạy theo cuộc đua lợi nhuận siêu ngạch, bên cạnh đó có không ít người tiêu dùng luôn có xu thế mua những mặt hàng mới lạ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu càng ngày càng cao của mình.

Mối quan hệ giữa cung - cầu và giá cả hàng hóa được xác định là mối quan hệ mật thiết, quyết định và chi phối lẫn nhau. Tức là, đây là mối quan hệ có tác động từ hai phía. Hai đối tượng này sẽ tác động qua lại lẫn nhau trong thị trường. Cụ thể như sau:

Sự tác động của cung - cầu đến giá cả của hàng hóa trên thị trường:

- Trường hợp cung lớn hơn cầu thì giá cả hàng hóa cũng giảm do là nhu cầu của người mua mặt hàng đó giảm đi, để bán được hàng thì người bán phải giảm giá ở mức tốt nhất để có khách hàng.

- Trường hợp cung nhỏ hơn cầu thì giá cả hàng hóa tăng cao do nhu cầu người mua mặt hàng đó tăng đột biến mà cơ sở sản xuất không đáp ứng kịp khiến cho người bán không có hàng, hàng hóa khan hiếm khiến giá cao hơn.

- Còn cung bằng cầu thì giá cả hàng hóa lại ổn định.

Sự tác động của giá cả hàng hóa đến quan hệ cung - cầu trên thị trường:

- Khi giá cả tăng thì cho thấy nhu cầu của người dân tăng và các cơ sở sản xuất hàng hóa sẽ gia tăng sản xuất để đáp ứng nhu cầu;

- Khi giá cả giảm thì cho thấy nhu cầu người mua giảm và các cơ sở sản xuất cũng hạn chế việc sản xuất hàng hóa.

3. Một số ví dụ về cung cầu ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa trên thị trường

Theo nội dung đã phân tích nêu trên thì có thể thấy mối quan hệ cung - cầu có sự ảnh hưởng lớn đến giá cả hàng hóa trên thị trường. Tùy vào từng trường hợp mà mối quan hệ cung - cầu sẽ có những tác động khác nhau đến giá trị hàng hóa, dịch vụ. Có thể kể đến một số ví dụ có liên quan như sau:

Ví dụ 1: Giá trị của cung nhỏ hơn ( < ) giá trị của cầu

Trong khoảng thời gian, khi đại dịch Covid-19 hoành hành thì nhu cầu của người dân về khẩu trang và các sản phẩm y tế đã tăng vọt đến mức chóng mặt. Tuy nhiên, những cơ sở sản xuất, kinh doanh lại không đáp ứng được đầy đủ nguồn cung cấp hàng hóa. Vấn đề này cho thấy lượng cung của hàng hóa nhỏ hơn so với lượng cầu và gái cả của những mặt hàng này (khẩu trang, y tế) sẽ tăng vọt. 

Ví dụ 2: Giá trị của cung lớn hơn ( >) giá trị của cầu

Cũng ngay trong đợt dịch bệnh Covid-19 vừa qua, cụ thể trong năm 2021, người dân Việt Nam đã có những chiến dịch giải cứu vô cùng ý nghĩa đối với hoa quả, rau củ quả cho những người dân chuyên canh xuất khẩu. Nguyên nhân của điều này là do dịch bệnh nên nhân dân canh tác không xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài được khiến cho nhiều mặt hàng hóa như rau củ quả phải "quay xe" về lại nước để bán cho người dân. Tuy nhiên, số lượng của những mặt hàng này lại quá lớn khiến cho người dân không thể tiêu thụ hết ngay được. Điều này đã cho thấy lượng cung của hàng hóa đang lớn hơn lượng cầu của thị trường nên dẫn đến kết quả là giá cả của hàng hóa bị giảm sút.

Ngoài ra, quý khách có thể tham khảo thêm về bài viết của Luật Minh: Ví dụ về giá cả ảnh hưởng đến cung cầu?

Mọi vướng mắc chưa rõ hoặc có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách vui lòng liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại 24/7, gọi ngay tới số: 1900.6162 hoặc gửi email trực tiếp tại: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.