Tác hại của hiện tượng thủy triều đỏ là gì? Nguyên nhân và cách khắc phục

1. Hiện tượng thủy triều đỏ là gì?

Thủy triều đỏ còn được nhiều người gọi là tảo nở hoa, bởi đây chính là hiện tượng mà tảo sinh sản với số lượng lớn trong nước. Khi tảo ở cửa sông, biển hoặc nước ngọt tích tụ nhiều sẽ khiến mặt nước đục hoặc chuyển sang màu hồng, tím, đỏ, đen hoặc xanh. Vì thế mới có những cái tên như: thủy triều đen, thủy triều xanh...

Tùy vào từng loại tảo khác nhau mà thủy triều đỏ có thể sinh sản ra những độc tố nhiều hay ít, chúng làm suy giảm oxy và gây ra hàng loạt tác hại, phải kể đến chúng khiến các loài sinh vật biển, các loài cá,...chết hàng loạt.

2. Nguyên nhân dẫn đến thủy triều đỏ

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thủy triều đỏ, nhưng về cơ bản do một số yếu tố sau:

• Hàm lượng oxy trong nước bị giảm nhanh chóng. Hiện tượng này có thể xảy ra bất cứ lúc nào nếu chúng gặp phải một điều kiện thuận lợi như nhiệt độ tăng cao đột ngột. Hay sự trao đổi nước kém, điều kiện dinh dưỡng trong môi trường tăng đột biến.
• Yếu tố khác như lượng bụi giàu sắt đến từ các vùng sa mạc rộng lớn. Ví dụ như sa mạc Sahara được cho là một trong những nguyên nhân gây ra thủy triều đỏ. Một số lần nó xảy ra ở Thái Bình Dương có liên quan đến biến đổi khí hậu quy mô lớn, như El Nino.
• Do các loài tảo có độc tố và cả những loài không có độc tố khi chúng nở hoa.
• Sự xuất hiện của thủy triều đỏ ở một số điểm dường như hoàn toàn tự nhiên, do sự chuyển động của các dòng hải lưu nhất định. Tuy nhiên, hiện tượng này cũng có thể do phú dưỡng hóa nguồn nước (thải quá nhiều vào nước chất dinh dưỡng như nitrat hay phốt phát từ hoạt động nông nghiệp hay hiện tượng nước trồi) dòng nước lạnh đặc và nhiều dinh dưỡng di chuyển từ phía sâu lên bề mặt đại dương, thay thế dòng nước nóng hơn.

Gần đây, thuật ngữ "Thủy triều đỏ" đang dần được loại bỏ trong giới nghiên cứu bởi thủy triều đỏ không nhất thiết phải có màu đỏ và trong rất nhiều trường hợp không hề có sự đổi màu nào xảy ra cả. Đặc biệt, chúng không liên quan đến hoạt động của thủy triều.

3. Tác hại của thủy triều đỏ

 3.1 Đối với sinh vật biển

Riêng đối với các loại sinh vật biển, chúng chịu ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng từ hiện tượng thủy triều đỏ gây ra. Cụ thể như sau:

• Tại các khu nuôi trồng thủy sản, khiến tôm, cá,...chết hàng loạt, thậm chí phá vỡ hệ sinh thái, không khí xung quanh cũng khó thở hơn nhiều.
• Đối với trường hợp tảo không độc nở hoa và chết đi, quá trình phân hủy sẽ hút cạn khí oxy có trong nước biển. Đó cũng là lý do khiến các động vật trong biển chết hàng loạt.
• Sự tích tụ của lượng tảo biển quá lớn ở trong nước sẽ tạo thành những màng nhầy ở trên mang cá, đây cũng là hiện tượng ảnh hưởng lớn tới quá trình hấp thụ khí oxy trong nước.

Trên thực tế, tảo biển là mắt xích rất quan trọng trong chuỗi thức ăn dưới đại dương. Hầu hết các đợt tảo biển nở hoa là có lợi, bởi vì chúng sẽ cung cấp số lượng lớn thức ăn cho các loài động vật. Nhưng mặt khác, khi sự cân bằng của tự nhiên bị phá vỡ, lượng tảo biển sinh sôi quá mạnh mẽ sẽ gây ra những tác động tiêu cực tới hệ sinh thái.

 3.2 Đối với con người

• Thủy triều đỏ cũng có khả năng gây hại cho sức khỏe con người, nếu ăn sinh vật bị nhiễm độc tố. Ví dụ như Karenia breavis - một loại tảo thường gặp ở vịnh Mexico. Khi nở hoa có thể gây dị ứng mắt và ảnh hưởng đường hô hấp của con người (ho, hắt hơi, chảy nước mắt). Những người bị bệnh hô hấp nặng hay kéo dài (bệnh phổi mãn tính hoặc bệnh hen xuyễn) có thể bị ảnh hưởng nặng.
• Nguy hiểm hơn, nhiều thành phần độc tố trong thủy triều đỏ kết hợp với nhau thành hợp chất cao phân tử. Các hợp chất này đều có khả năng gây tê liệt hệ thần kinh rất mạnh.

 3.3 Tác động về mặt kinh tế - xã hội

Theo các thống kê cho thấy, hiện tượng thủy triều đỏ xuất hiện ngày càng nhiều dẫn đến mức độ thiệt hại do chúng gây ra đến nền kinh tế - xã hội và phát triển du lịch. Do vậy, các biện pháp tiến hành nghiên cứu, kiểm soát tảo độc hại trong các khu vực nuôi trồng thủy sản là hoàn toàn cần thiết để đảm bảo an toàn môi trường nuôi, an toàn hệ sinh thái biển và bảo đảm sản lượng thủy sản không bị ảnh hưởng bởi đợt nở hoa của tảo độc. Nếu không, sản lượng bị suy giảm, các sinh vật biển chết hàng loạt sẽ ảnh hưởng nhiều đến nguồn thu nhập nói riêng, nền kinh tế nói chung.

4. Các biện pháp phòng ngừa

• Đưa ra những tác hại tảo nở hoa, từ đó sẽ lập ra những phương án, kế hoạch để khắc phục hậu quả như: có thể lắng tảo hay dùng các hóa chất sinh học để hạn chế việc tảo nở hoa.
• Thắt chặt nghiêm ngặt và kiểm soát những nguồn chất thải, nhất là những vùng có nuôi trồng thủy hải sản.
• Lập ra bả đồ để liệt kê các chi tiết có khả năng xảy ra hiện tượng thủy triều đỏ.
• Triển khai thường xuyên công việc quản lý môi trường ở ven biển.

5. Các đợt thủy triều đỏ kéo dài bao lâu?

Thủy triều đỏ là hiện tượng có thể kéo dài từ vài tuần hoặc thậm chí lâu hơn một năm. Đây là hiện tượng có thể giảm dần sau đó tái xuất hiện

Vì thủy triều đỏ xảy ra do quá trình tảo nở hoa, mà hiện tượng này phụ thuộc nhiều vào những điều kiện vật chất và sinh học như: ánh sáng mặt trời, các chất dinh dưỡng và độ mặn, cũng như tốc độ và hướng của gió và dòng chảy.

Thủy triều đỏ thường xuất hiện gần bờ, tuy nhiên, nó cũng có thể xảy ra cách bờ từ 10 - 40 dặm (tương đương 16-64km).

6. Thủy triều đỏ đã xuất hiện ở Việt Nam chưa?

Tại Việt Nam, hiện tượng thủy triều đỏ cũng đã xảy ra ở nhiều nơi. Thế nhưng, ở khu vực biển Bình thuận là nơi có tần suất tảo nở hoa nhiều nhất (diễn ra vào tháng 6-7/2014), chính hiện tượng này đã tạo nên những trận bọt biển có màu đỏ vàng ở bãi biển Mũi Né - Hòn Rơm.

Hậu quả của hiện tượng này khiến các loại xác cá và nhiều loại động vật khác, cả rong biển dạt vào rồi sau đó phân hủy, bốc mùi hôi thối gây nên đến ô nhiễm môi trường trầm trọng. Cư dân ở vùng biển Bình Thuận phản ánh rằng, hiện tượng thủy triều đỏ thường xuyên xuất hiện vào tháng 6 hàng năm.

7. Những sự cố đáng chú ý về thủy triều đỏ

• 1793: Trường hợp đầu tiên được ghi nhận xảy ra ở British Columbia, Canada.
• 1840: Không có trường hợp tử vong của con người đã được quy cho thủy triều đỏ tại Florida, nhưng người dân có thể bị kích ích đường hô hấp (ho, hắt hơi và chảy nước mắt) khi các sinh vật thủy triều đỏ (Karenia brevis) hiện diện dọc theo bờ biển và gió phát tán đi những chất độc lơ lửng trong không khí của chúng vào bầu không khí. Việc bơi lội vẫn an toàn song kích ứng da hay tồi tệ hơn là cháy da có thể xả ra trong khu vực tập trung cao của thủy triều đỏ.
• 1972: Thủy triều đỏ xuất hiện ở New England bởi một loài tảo độc có tên Alexandrium (Gonyaulax) tamarense. Thủy triều đỏ gây ra bởi tảo Gonyaulax là nghiêm trọng bởi vì sinh vật này tạo ra saxioxin và gonyautoxins sẽ tích tụ trong động vật có vỏ và nếu ăn vào có thể dẫn đến ngộ độc gây liệt cơ (PSP) và cuối cùng dẫn đến tử vong.
• 1976: Trường hợp đầu tiên có biểu hiện của ngộ độc liệt cơ là Sabah, Borneo nơi 202 nạn nhân đã được báo cáo có tình trạng trên, 7 người đã tử vong.
• Đợt thủy triều đỏ bùng phát năm 2005 tại bang New England (Mỹ) đã giết chết 30 con lợn biển dọc theo bờ biển bang Florida trong mùa xuân và làm ngành công nghiệp chế biến sò của New England thiệt hại hàng chục triệu đô la Mỹ.
• 2011: Bắc California
• 2011: Vịnh Mexico
• 2013: Tháng một, một đợt thủy triều đỏ xảy ra một lần nữa tại bờ biển Đông thuộc bang Sabah nằm trên đảo Borneo của Malaysia. Hai trường hợp tử vong đã được báo cáo sau khi họ tiêu thụ một dạng động vật có vỏ đã bị nhiễm độc tố từ thủy triều đỏ.
• 2013: Tháng một, một đợt thủy triều đỏ xả ra ở bãi biển Sarasota- chủ yếu tại chuỗi đảo Siesta Key, Florida gây ra hiện tượng cá chết gây ra tác động tiêu cực đối với khách du lịch và gây ra các vấn đề về đường hô hấp cho du khách.
• 2014: Vào tháng 8 một đợt thủy triều khổng lồ xảy ra tại Florida có độ dài 90 dặm (khoảng 145km) và rộng 60 dặm (khoảng 96km)
• 2015: Tháng 6, 12 nhập viện ở Bohol do ngộ độc thủy triều đỏ.
• 2015: Tháng 8, xảy ra ở một số bãi biễn Hà Lan giữa Katwijk và Scheviningen...
• 2015: Tháng 9, thủy triều đỏ xảy ra tại Vịnh Mexico, ảnh hưởng đến Đảo Padre (Đảo Bắc Padre và Đảo Nam Padre) ở Texas

Vừa rồi Luật Minh Khuê đã trình bày nội dung về Tác hại của hiện tượng thủy triều đỏ là gì? Nguyên nhân và cách khắc phục? Hy vọng đây sẽ là những thông tin hữu ích đối với quý bạn đọc. Xin chân thành cảm ơn!