1. Định giá quyền sở hữu trí tuệ

Vic bo hshu trí tucho phép doanh nghip có được quyền shu đối vi các tài sn vô hình và khai thác tối đa tiềm năng ca nhng tài sn này. Tóm li, bo hshu trí tulàm cho các tài sn vô hình “trnên hu hình hơn” bng cách biến các tài sn đó thành tài sn độc quyền có giá trmà có thể trao đổi trên thtrường.

Nếu các ý tưởng đổi mi, kiểu dáng sáng to và nhãn hiu có sc hấp dẫn ln ca doanh nghip bn không được bo hpháp lý bng các quyền shu trí tuthì chúng có thể bdoanh nghip khác sdng mt cách hp pháp và miễn phí. Tuy nhiên, khi được bo hbi các quyền shu trí tu, chúng smang li nhng giá trcthể cho doanh nghip vì các đối tượng này đã trthành các quyền tài sn - do đó, không thể bthương mi hóa hoc sdng mà không có scho phép ca bn.

Ngày càng có nhiều nhà đầu tư, nhà môi gii chng khoán, nhà tư vấn tài chính hiểu rõ thc trng này và bt đầu định giá cao cho các tài sn trí tu. Các doanh nghip trên toàn thế gii cũng ngày càng nhn thc được giá trca tài sn trí tu, và đôi khi còn đưa loi tài sn này vào trong bng cân đối kế toán ca doanh nghip. Nhiều doanh nghip, kể cdoanh nghip va và nh, đã bt đầu thc hin các cuc kiểm toán công nghvà shu trí tuthường xuyên. Trong nhiều trường hp, doanh nghip nhn thấy rng trên thc tế tài sn trí tucó giá trln hơn rất nhiều so vi tài sn vt chất. Điều này thường xy ra vi các doanh nghip hot động trong các lĩnh vc có tính sáng to và trí tucao hoc các doanh nghip có thương hiu nổi tiếng.

2. Phương pháp định giá quyền sở hữu trí tuệ.

Có một số phương pháp tiến hành định giá tài sản trí tuệ. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng và một số phương pháp có tính áp dụng cao hơn các phương pháp khác trong các trường hợp và vụ việc cụ thể. Hiện nay, các phương pháp sau được sử dụng một cách rộng rãi.

- Phương pháp dựa vào thu nhập

Đây là phương pháp định giá tài sản trí tuệ được sử dụng một cách phổ biến nhất. Có nhiều dạng khác nhau của phương pháp dựa vào thu nhập và đôi khi, các biến thể được gọi là các phương pháp riêng biệt. Về cơ bản, phương pháp này tập trung vào nguồn thu nhập ước tính mà chủ thể quyền sở hữu trí tuệ mong muốn nhận được trong thời gian hiệu lực của quyền sở hữu trí tuệ, vì vậy, phương pháp này sử dụng khấu hao nguồn tiền mặt để tạo ra giá trị hiện tại cho nguồn thu nhập tương lai. Có thể ước tính được nguồn thu nhập khi nhìn vào số tiền mà doanh nghiệp thu được từ phí li-xăng nếu doanh nghiệp li-xăng một quyền sở hữu trí tuệ cụ thể. Nhược điểm cơ bản của phương pháp này là sự phức tạp của nó. Biến thể chính của phương pháp này là Giảm trừ phí li-xăng. Trong biến thể này, mức phí sẽ được tính nhằm ước tính nguồn tiền mặt/lợi nhuận dự kiến hoặc vốn hóa lợi nhuận/nguồn tiền mặt trung bình. Tỷ lệ phí có thể được xác định bằng cách sử dụng các tỷ lệ hiện có trong các loại hợp đồng (li-xăng) tương tự hoặc các dữ liệu hiện có từ bảng phí chuẩn.

- Phương pháp dựa vào chi phí

Phương pháp này được sử dụng để ước tính các lợi ích trong tương lai của tài sản trí tuệ bằng cách tính số tiền cần để thay thế tài sản trí tuệ được đề cập. Phương pháp này cũng có thể được áp dụng với các biến thể:

+ Chi phí tái sản xuất. Nếu hồ sơ được giữ tốt, các chi phí tái sản xuất có thể được tính bằng cách tổng gộp, theo giá hiện hành, số tiền được sử dụng để phát triển tài sản trí tuệ được đề cập (phương pháp này còn được biết đến là xu hướng giá gốc). Nếu hồ sơ không được lưu giữ tốt, chi phí tái sản xuất có thể được ước tính bằng cách cộng gộp tiền công và chi phí cần thiết để tạo ra tài sản tương tự.

+ Chi phí thay thế. Số tiền cần để có được tài sản trí tuệ có cùng tính năng. Việc khấu trừ chi phí của tài sản trí tuệ có liên quan phải được thực hiện trong khi tính chi phí thay thế/tái sản xuất trước khi đưa ra giá/giá trị cuối cùng.

Phương pháp dựa vào chi phí là rất hữu ích khi xem xét các quyền sở hữu trí tuệ có trong các tài sản vô hình như phần mềm máy tính, bàn vẽ kỹ thuật, kiểu dáng bao bì và mạng lưới phân phối. Phương pháp này thường được sử dụng làm phương pháp bổ sung cho phương pháp dựa vào thu nhập. Nhược điểm chính của phương pháp này là cơ hội dẫn đến kết quả nhầm lẫn cao. Sở dĩ như vậy là do trong hầu hết các trường hợp, chi phí liên quan đến việc phát triển một thứ gì đó không nhất thiết liên quan một cách trực tiếp đến giá trị của nó. Điều này là đặc biệt đúng trong hoạt động nghiên cứu và triển khai.

- Phương pháp dựa vào thị trường

Phương pháp này dựa vào việc bên thứ ba sẵn sàng chi để mua hoặc thuê tài sản trí tuệ. Phương pháp này cũng có thể được sử dụng bổ sung cho phương pháp dựa vào thu nhập. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số doanh nghiệp coi đây là phương pháp tốt nhất vì tính đơn giản và khả năng sử dụng thông tin thị trường. Điểm yếu của phương pháp này là không cung cấp được thông tin về cách xử lý các đặc điểm riêng biệt của các giao dịch cụ thể. Giống như các phương pháp định giá khác, phương pháp dựa vào thị trường cũng có các biến thể, bao gồm:

+ Phương pháp so sánh doanh thu

Những người sử dụng biến thể này dựa vào việc định giá một tài sản trí tuệ tương tự trên thị trường. Nhược điểm chính của phương pháp này là do mỗi giao dịch tài sản trí tuệ là duy nhất nên hầu như không thể gặp một thỏa thuận tương tự để có thể làm căn cứ cho việc định giá mới.

+ Sử dụng mức phí chuẩn

Phương pháp này sử dụng mức phí chuyển giao quyền sở hữu công nghiệp chuẩn được thiết lập. Một số ngành công nghiệp thiết lập và sử dụng mức phí chuyển giao quyền sở hữu công nghiệp một cách tự nguyện trong vài năm.

- Các phương pháp tùy chọn dựa vào giá cả

Các phương pháp này thường được sử dụng trong việc xác định giá trị thị trường của quyền lựa chọn mua cổ phiếu của doanh nghiệp. Những người định giá tài sản trí tuệ (đặc biệt là sáng chế) trong lĩnh vực công nghệ và công nghiệp dược phẩm sử dụng các phương pháp này ngày càng nhiều

Nội dung được biên tập từ nội dung bài giảng của các giảng viên cục SHTT (Nguồn: Noip.gov.vn)