Không phải lúc nào trẻ em sinh ra đểu có thể xác định được cha, mẹ của trẻ. Vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan mà cha hoặc mẹ của trẻ có thể không xác định được hoặc xác định không chính xác. Ví dụ như trẻ bị bỏ rơi, trẻ bị thất lạc, bị cơ sở y tế trao nhầm khi sinh ra chẳng hạn hoặc thậm chí cha, mẹ của trẻ cố tình không muốn nhận con hoặc con không muốn nhận cha, mẹ vì những lý do về tình cảm, hoàn cảnh gia đình hoặc lý do cá nhân khác.

Câu hỏi: Tôi năm nay 30 tuổi, tôi là trẻ mồ cô từ năm 3 tuổi được bố mẹ nuôi nhận nuôi. Nay, tôi đã tìm lại được bố mẹ đẻ của mình. Tôi muốn làm thủ tục nhận lại cha mẹ đẻ để phụng dưỡng và chăm lo cho cha mẹ. Mong luật sư tư vấn giúp tôi về thủ tục nhận lại cha mẹ.

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn câu hỏi của bạn. Sau đây thay mặt Luật Minh Khuê, tôi xin giải đáp vấn đề như sau:

1. Bản chất của quan hệ định cha, mẹ, con theo pháp luật.

Dưới góc độ pháp lý khái niệm cha mẹ con luôn gắn liền với những sự kiện pháp lý nhất định. Quan hệ giữa cha mẹ và con về mặt pháp lý chỉ được phát sinh khi được sự chứng nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Tức là về mặt sinh học- xã hội có thể đạt tồn tại một quan hệ cha mẹ và con với tư cách là cha đẻ, mẹ đẻ và con đẻ.

Dưới góc độ pháp lý tư cách là cha mẹ đẻ con đẻ chỉ được chính thức thừa nhận thông qua những thủ tục pháp lý nhất định vì mối quan hệ này có xuất phát điểm là sự kiện sinh đẻ nhằm bảo đảm tính huyết hệ tự nhiên giữa hai thế hệ sinh ra kế tiếp nhau.

Cha đẻ, mẹ đẻ trong mối quan hệ với con là người trực tiếp sinh ra người con, có quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật. Con đẻ trong mối quan hệ với cha mẹ là người được cha mẹ sinh ra có quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Khái niệm con được xác định trong một số trường hợp đặc biệt:

-Con trong giá thú là con có cha mẹ đăng kí kết hôn hợp pháp

-Con ngoài giá thú là con có cha mẹ không đăng kí kết hôn hợp pháp

>> Xem thêm:  Sống chung với nhau như vợ chồng trước ngày 3/1/1987 thì có quyền với tài sản chung không ?

2. Xác định, cha, mẹ con theo quy định của pháp luật

Trong việc xác định cha mẹ con luôn nảy sinh các mối quan hệ giữa các chủ thể với nhau: giữa chủ thể và cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong đó các bên chủ thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình nhằm được những lợi ích và mục đích nhất định. Trước tiên đây là những quan hệ xã hội tồn tại một cách tất yếu, khách quan. Những mối quan hệ này được các quy phạm pháp luật nội dung và các quy phạm luật Hình thức điều chỉnh. Trong quá trình xác định cha mẹ con các bên chủ thể cũng như cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải căn cứ vào pháp luật nội dung tức là căn cứ vào các quy phạm pháp luật hôn nhân và gia đình để xem xét có hay không có tư cách làm cha, mẹ, con.

Như vậy với tư cách là quan hệ pháp luật: xác định cha mẹ con là các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình tìm kiếm, nhận diện tư cách làm cha, mẹ, con về mặt huyết thống của các chủ thể được các quy phạm pháp luật điều chỉnh.

Từ đây chúng ta có thể hiểu xác định cha, mẹ con theo thủ tục tư pháp là việc giải quyết vụ án dân sự, vị việc dân sự của chủ thể có yêu cầu do cơ quan có thẩm quyền là Tòa án giải quyết.

Theo quy định tại điều 88 Luật hôn nhân gia đình 2014 xác định cha, mẹ cho con được thực hiện trên các nguyên tắc sau:

+ Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng.

+ Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân.

+ Con sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn và được cha mẹ thừa nhận là con chung của vợ chồng.

3, Tại sao phải xác định cha, mẹ, con theo pháp luật

- Việc xác định cha, mẹ cho con hoặc xác định con của cha, mẹ dĩ nhiên sẽ giúp mối quan hệ này chính thức được pháp luật thừa nhận. Điểu này một mặt sẽ mang lại giá trị tinh thẩn cho những người con mong muốn tìm lại cha mẹ hoặc những người cha, mẹ mong muốn xác định con mình;

>> Xem thêm:  Luật hôn nhân và gia đình là gì ? Đối tượng, phương pháp điều chỉnh của luật hôn nhân gia đình

Ví dụ: Trường hợp thất lạc con cái. Trong thời kỳ chiến tranh, có rất nhiều gia đình vì hoàn cảnh mà phải li tán, thất lạc do bom đạn. Đến nay, rất nhiều gia đình muốn tìm lại con cái, cha mẹ để được đoàn tụ. Khi đó, pháp luật sẽ cho phép việc nhận lại cha, mẹ, con để xoa dịu nỗi đau chia li của họ.

- Bên cạnh đó việc xác định này mang lại cho người cha, mẹ, con những nghĩa vụ đối với nhau, nghĩa vụ của con cái phải chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ. Hoặc Thì đây sẽ là căn cứ để cha mẹ thực hiện các nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con cái của họ.

Ví dụ: Hiện nay, việc có con ngoài giá thú rất phổ biến. Nhiều khi, những người cha, người mẹ vì muốn trốn tránh trách nhiệm nên có thể từ chố việc nhận con cái. Trong hoàn cảnh đó, con cái hoàn toàn có thể làm thủ tục để được nhận cha mẹ. Hoặc ngược lại trong trường hợp, bị con cái ruồng bỏ, cha mẹ cũng có thể yêu cầu Tòa án xác định mối quan hệ huyết thống, để con cái thực hiện các nghĩa vụ chăm sóc, cấp dưỡng cho họ.

- Ngoài ra việc xác định cha, mẹ, con mang lại cho các bên những quyền về tài sản chẳng hạn như quyền thừa kế của con khi cha, mẹ qua đời.

Ví dụ: Nếu trong di chúc không cho con ngoài giá thú quyền thừa kế về tài sản thì theo pháp luật, là con họ vẫn được hưởng thừa kế theo quy định của pháp luật.

4. Thực hiện thủ tục xác định cha, mẹ, con tại cơ quan nào?

Tùy từng trường hợp cụ thể, bạn có thể sẽ thực hiện thủ tục xác định cha, mẹ, con tại UBND hoặc tại Tòa án.

Thông thường, nếu tất cả các bên đểu đồng ý với việc xác định cha, mẹ, con thì bạn chỉ cần làm thủ tục hành chính cho việc đăng ký nhận cha, mẹ, con tại ủy ban nhân dần cấp xã nơi cư trú của cha, mẹ hoặc con. Bạn lưu ý thủ tục này đòi hỏi phải có sự hiện diện đầy đủ của cả hai bên là người nhận và người được nhận cha, mẹ, con. Nếu một trong hai bên là người nước ngoài hoặc công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc cả hai bên là người nước ngoài nhưng thường trú tại Việt Nam thì thẩm quyền giải quyết việc đăng ký nhận cha, mẹ, con là UBND cấp huyện nơi cư trú của các bên là cha, mẹ, con.

Căn cứ theo quy định tại Điều 89 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì:

“1. Người không được nhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó là con mình.

2. Người được nhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó không phải là con mình”.

Nếu việc xác định cha, mẹ, con có xảy ra mâu thuẫn hoặc chỉ xuất phát từ ý chí của một bên và không nhận được sự đồng ý của bên còn lại hoặc một số trường hợp đặt biệt như con nhận cha, mẹ khi cha mẹ đã chết hoặc cha, mẹ nhận con trong trường hợp con đã chết thì thủ tục này sẽ thực hiện tại Tòa án nhân dân cấp quận, huyện theo thủ tục giải quyết vụ án dân sự hoặc giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự.

>> Xem thêm:  Pháp luật quy định về việc nơi giải quyết đơn phương ly hôn, thuận tình ly hôn ?

5. Thủ tục xác định cha, mẹ, con

* Thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con tại UBND xã

Thực chất đây là một quá trình ghi nhận về thủ tục hành chính đối với việc đăng ký nhận cha, mẹ, con. Để thực hiện thủ tục này tại UBND cấp xã bạn thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị 01 bộ hồ sơ xác định cha, mẹ, con bao gồm:

- Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con

Bạn làm Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con theo mẫu

- Các giấy tờ chứng cứ chứng minh quan hệ cha con hoặc mẹ con kèm theo như sau:

- Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan khác có thẩm quyền ở trong nước hoặc nước ngoài xác nhận quan hệ cha con, quan hệ mẹ con (trường hợp này thường là giấy xét nghiệm ADN);

- Nếu không có các văn bản xác nhận của cơ quan y tế như đã đề cập trên bạn có thể cung cấp thư từ, phim ảnh, băng, đĩa, đồ dùng hoặc vật dụng khác chứng minh mối quan hệ cha con, quan hệ mẹ con và văn bản cam đoan của cha, mẹ về việc trẻ em là con chung của hai người và phải có ít nhất hai người thân thích với cha, mẹ làm chứng.

- Các giấy tờ kèm theo để xuất trình bao gồm:

>> Xem thêm:  Chưa đăng ký kết hôn nhưng vợ ngoại tình thì có kiện được không ? Khai sinh cho con khi chưa kết hôn ?

Ngoài các giấy tờ phải nộp tại UBND cho thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con bạn cũng cẩn phải xuất trình một trong các giấy tờ tùy thân sau với cơ quan Nhà nước:

- Hộ chiếu hoặc giấy CMND hoặc thẻ căn cước công dân hoặc các giấy tờ khác có dán ảnh và thông tin cá nhân của các bên do cơ quan có thẩm quyền cấp, còn giá trị sử dụng để chứng minh vẽ nhân thân của người có yêu cầu đăng ký nhận cha, mẹ, con; và

- Các giấy tờ chứng minh về nơi cư trú của các bên để xác định thẩm quyền của cơ quan giải quyết như: Hộ chiếu, chứng minh nhân dân, thẻ căn cước, đăng ký tạm trú tạm vắng, V.V..

Bước 2: Nộp hổ sơ.

Bạn nộp hổ sơ tại UBND cấp xã nơi cư trú của cha, mẹ hoặc con trong trường hợp này. Khi nộp hồ sơ, bạn cẩn xuất trình giấy tờ tùy thân của bạn là giấy CMND hoặc hộ chiếu, thẻ căn cước công dân còn giá trị sử dụng.

Bước 3: Nhận kết quả giải quyết hổ sơ.

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ (hoặc nếu cần phải xác minh thì thời hạn có thể kéo dài thêm nhưng không quá 05 ngày làm việc), nếu thấy việc đăng ký nhận cha, mẹ, con là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật, cán bộ tư pháp - hộ tịch sẽ ghi nội dung thay đổi vào sổ hộ tịch. Bạn (với tư cách là người đăng ký) sẽ cùng cán bộ tư pháp - hộ tịch ký vào sổ hộ tịch. Cán bộ tư pháp - hộ tịch sẽ báo cáo Chủ tịch UBND cấp xã để cấp trích lục cho bạn theo yêu cầu.

Mức phí hành chính cho việc xác định cha, mẹ, con sẽ căn cứ theo biểu phí hành chính do Hội đồng nhân dân tỉnh nơi đăng ký hộ tịch ban hành theo từng thời kỳ. Biểu phí này thường sẽ được niêm yết tại các ƯBND nên bạn có thể đến tham khảo để biết mức phí cho trường hợp thay đổi họ tên của mình nhé.

Để bạn dễ hình dung hơn, bạn có thể xem thêm sơ đồ tóm lược các bước thực hiện thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ cho con tại Mục

* Xác định cha, mẹ, con thuộc thẩm quyền của Tòa án

>> Xem thêm:  Có được đứng tên cha của con sinh ra khi chưa kết hôn ? Con có được mang họ cha khi chưa kết hôn ?

Như đã để cập ở trên vể thẩm quyền giải quyết đối với thủ tục xác định cha, mẹ, con, trong trường hợp việc xác định cha, mẹ, con có xảy ra mâu thuẫn hoặc một trong các bên đã mất thì bạn sẽ thực hiện việc xác định cha, mẹ, con tại tòa án thông qua thủ tục khởi kiện vụ án dân sự hoặc thủ tục giải quyết việc dân sự để Tòa án giải quyết.

Sau khi đã hoàn thành quá trình xác định cha, mẹ, con tại Tòa án, bạn có thể thực hiện bước tiếp theo là đăng ký nhận cha, mẹ, con theo thủ tục hành chính tại UBND cấp xã nơi bạn cư trú hoặc nơi người được nhận là cha, mẹ, con của bạn cư trú.

Câu hỏi: Tôi và bố của con trai quen nhau, anh là người đã có gia đình. Khi tôi có thai và sinh con anh ta từ chối cấp dưỡng cho con. Vậy thưa luật sư, tôi có được kiện ra Tòa để đòi cấp dưỡng cho cháu không?

Trong trường hợp của bạn, do người cha không muốn nhận con cũng như không muốn thực hiện nghĩa vụ của mình với con nên người mẹ có thể nộp đơn yêu cầu Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh nơi người cha có hộ khẩu thường trú để giải quyết với nội dung xác định cha cho con

Hồ sơ để yêu cầu xác định cha cho con bao gồm:

- Đơn yêu cầu xác đinh cha cho con (có thể xin tại Tòa án);

- Chứng minh thư nhân dân của mẹ (photo có chứng thực);

- Sổ hộ khẩu của mẹ (photo có chứng thực);

- Giấy khai sinh của con (photo có chứng thực);

- Giấy tờ, tài liệu chứng minh quan hệ cha con (có thể là: - Giấy tờ hoặc thư do người bị kiện viết trong đó có thừa nhận đứa bé là con mình; - Xác nhận của công đồng dân cư về việc chung sống như vợ chồng,…).

>> Xem thêm:  Thủ tục nhận cha con mới nhất theo quy định của pháp luật ? Cần những giấy tờ gì để xác nhận cha con ?

Trong trường hợp vụ án được thụ lý giải quyết và đưa ra xét xử, Tòa án có thể yêu cầu trưng cầu giám định AND để xác định quan hệ cha con. Tuy nhiên, để trưng cầu giám định, nguyên đơn là người mẹ phải tạm ứng chi phí giám định. Mặt khác, người cha trong trường hợp này hoàn toàn có quyền từ chối và Tòa án không thể ép buộc. Do vậy, điều này sẽ gây trở ngại lớn cho Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án. Bởi vây, người mẹ cần chủ động thu thập và chuẩn bị những chứng cứ để chứng minh quan hệ cha con để Tòa án có thêm căn cứ giải quyết vụ việc. Chỉ khi cơ quan có thẩm quyền công nhận mối quan hệ cha con thì người mẹ mới có quyền yêu cầu người cha thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con mình.

>> Xem thêm:  Thủ tục đăng ký nhận con và làm giấy khai sinh cho con ? Nhận con ngoài giá thú như thế nào ?

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Giám định ADN là gì?

Trả lời:

Đầu tiên, chúng ta cần phải biết thế nào là ADN. ADN đó là Axit DeoxyriboNucleic, nó tồn tại trong nhân tế bào, nhiễm sắc thể để lưu trữ thông tin di truyền của con người và sinh vật. Một đoạn ADN sẽ mang thông tin di truyền (gen) với một nửa được thừa hưởng từ bố và nửa kia sẽ được thừa hưởng của mẹ.

Hiện nay, giám định ADN có 2 loại đó là: giám định để xác định mối quan hệ huyết thống và giám định pháp y.

+ Giám định để xác định mối quan hệ huyết thống

Giám định ADN là phân tích và so sánh đoạn ADN đã tách chiết được từ tế bào trong cơ thể như máu, mô, chân tóc, tinh dịch hay dấu vết sinh học có chứa ADN đã để lại trên hiện trường … nhằm truy tìm tung tích nạn nhân, thủ phạm hay xác định quan hệ huyết thống. Dịch vụ kiểm tra ADN xác định quan hệ huyết thống là xác định lại xem có đúng người con nhận được gen di truyền từ người bố, người mẹ nghi vấn hay không.

+ Giám định pháp y

Phương pháp giám định AND với mục đích xác định huyết thống trong những vụ việc dân sự, hình sự, danh tính của hài cốt liệt sĩ, mồ mả bị thất lạc, những nạn nhân bị chết trong các trân thiên tai, thảm họa hoặc với mục đích xin thị thực di dân.

Câu hỏi: Cấp dưỡng nghĩa là gì?

Trả lời:

Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu. Một người có thể cấp dưỡng cho nhiều người. Nhiều người có thể cấp dưỡng cho một người hoặc nhiều người.

Câu hỏi: Chi phí giám định ADN là bao nhiêu?

Trả lời:

Có thể sử dụng nhiều loại mẫu để thực hiện xét nghiệm ADN kiểm tra huyết thống như: máu, móng tay, tóc, cuống rốn, da, niêm mạc miệng, tinh trùng,… Từng loại mẫu cũng có mức phí xét nghiệm khác nhau, do vấn đề bảo quản mẫu, mức độ phức tạp khi lấy mẫu cũng như thời gian, quá trình phân tích.

Hiện nay, mức phí xét nghiệm ADN trên mẫu máu và niêm mạc miệng là thấp nhất. Các loại mẫu khác thường cao hơn từ 500 nghìn đồng cho tới 2.5 triệu đồng.