1. Khái niệm Thanh toán tiền qua tài khoản

Thanh toán tiền qua tài khoản là dịch vụ ngân hàng cho phép khách hàng thanh toán hóa đơn buôn bán, xác nhận số dư tài khoản, và chuyển tiền giữa các tài khoản với nhau.

Thanh toán tiền qua tài khoản trở nên phổ biến vào giữa thập niên 1970, bởi những hiệp hội tiết kiệm và cho vay muốn cung ứng cho khách hàng việc giao dịch tài khoản, dù vào lúc đó, họ không thể đưa ra các tài khoản séc một cách hợp pháp, vì vậy những thanh toán được lấy từ những tài khoản tiết kiệm.

2. Thanh toán tiếng anh là gì?

Thanh toán trong tiếng Anh là Payment.

Thanh toán là việc chuyển một hình thức hàng hóa, dịch vụ hoặc tài sản tài chính để đổi lấy một hình thức hàng hóa, dịch vụ hoặc tài sản tài chính khác theo tỉ lệ chấp nhận được mà tất cả các bên liên quan đã thỏa thuận trước đó. Thanh toán có thể được thực hiện dưới hình thức tiền, tài sản hoặc dịch vụ.

3. Đặc điểm của Thanh toán

Hệ thống tiền tệ ngày nay cho phép thanh toán được thực hiện bằng tiền tệ. Tiền tệ đã đơn giản hóa các phương tiện giao dịch kinh tế, đồng thời cung cấp một phương tiện thuận tiện, thông qua đó thanh toán có thể được thực hiện và lưu trữ dễ dàng.

Ví dụ, trong quá khứ, nếu một người có nhiều trứng đang có nhu cầu về sữa, anh ta sẽ cần tìm một người nông dân chăn nuôi bò sữa sẵn sàng nhận trứng để thanh toán cho sữa. Trong trường hợp này, nếu người có nhiều trứng không kịp tìm một người chăn nuôi bò sữa phù hợp, thì người đó vừa không nhận được sữa, vừa bị hỏng trứng do để lâu trứng trở nên vô giá trị. Tiền tệ, mặt khác, duy trì giá trị của mặt hàng theo thời gian.

Người được trả tiền có thể chọn cho nợ và chấp nhận thanh toán một phần thay vì nhận toàn bộ số tiền, hoặc có thể giảm giá, tuỳ theo quyết định của họ. Người được trả tiền cũng có thể áp dụng phụ phí, ví dụ như phí thanh toán trễ hoặc sử dụng một thẻ tín dụng nhất định,...

Việc người được trả tiền chấp nhận thanh toán sẽ chấm dứt một khoản nợ hoặc nghĩa vụ thanh toán. Chủ nợ không thể từ chối chấp nhận thanh toán một cách vô lí, nhưng thanh toán có thể bị từ chối trong một số trường hợp, ví dụ, vào chủ nhật hoặc ngoài giờ làm việc của ngân hàng.

Người được trả tiền thường có nghĩa vụ xác nhận thanh toán bằng cách xuất trình biên lai cho người trả tiền. Biên lai có thể được coi là chứng thực việc "đã thanh toán đầy đủ" cho một tài khoản.

4. Các hình thức thanh toán

Thanh toán có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức. Một hình thức thanh toán là trao đổi: trao đổi một hàng hóa hoặc dịch vụ cho một hàng hóa hoặc dịch vụ khác. Thanh toán hiện đại thường được thực hiện thông qua tiền tệ, ví dụ như tiền mặt, séc, thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng hoặc chuyển khoản ngân hàng.

Thanh toán cũng có thể có các hình thức phức tạp hơn, ví dụ như các vấn đề về cổ phiếu hoặc chuyển nhượng bất cứ thứ gì có giá trị hoặc lợi ích cho các bên. Hóa đơn thường đi kèm một khoản thanh toán.

Người được trả tiền thường được chọn cách chấp nhận thanh toán; tuy nhiên, luật của một số quốc gia yêu cầu người trả tiền chấp nhận giới hạn qui định của quốc gia đó. Thanh toán bằng loại tiền khác (thường liên quan đến một giao dịch ngoại hối bổ sung) thường chỉ được bằng 3% tổng số tiền thanh toán được thực hiện.

(Theo Investopedia)

5. Thanh toán điện tử là gì?

Thanh toán điện tử hay thanh toán trực tuyến là một mô hình giao dịch không sử dụng tiền mặt đã phổ biến trên thế giới trong những năm gần đây. Nói một cách dễ hiểu, thanh toán điện tử là việc giao dịch trên môi trường internet, thông qua đó người sử dụng có thể thực hiện các hoạt động thanh toán, chuyển, nạp hay rút tiền,…

Thông thường, thanh toán điện tử được thực hiện qua các cổng thanh toán trực tuyến (giữ vai trò trung gian thực hiện các giao dịch lưu chuyển tiền tệ trực tuyến, có sự liên kết với các ngân hàng thương mại) hoặc các tài khoản ngân hàng trực tuyến của người dùng.

5.1 Lợi ích ưu việt mà thanh toán điện tử đem lại

Thanh toán điện tử là một khâu quan trọng, gắn liền trong lĩnh vực thương mại điện tử. Khi đi đúng hướng, đúng quỹ đạo thì sẽ không còn chuyện phải sử dụng tiền mặt để thanh toán khi nhận hàng như hiện nay nữa. Vậy thanh toán điện tử mang lại những lợi ích ưu việt nào?

5.2 Nhanh chóng, tiện dụng, phù hợp với dòng chảy thị trường

Người tiêu dùng Việt hiện có xu hướng thanh toán điện tử cho hoạt động mua sắm tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi, giao dịch các món hàng xa xỉ, có giá trị cao hay các dịch vụ giải trí, du lịch, trả tiền hóa đơn (điện, nước, viễn thông…). Việc thanh toán chủ yếu được thực hiện qua các thiết bị di động có kết nối mạng.

Đáp ứng xu hướng kinh doanh online ngày càng bùng nổ, thanh toán điện tử được chú trọng đầu tư. Người mua hàng có thể thực hiện chuyển tiền nhanh chóng ở bất cứ đâu thông qua điện thoại mà không cần phải tới ngân hàng nữa.

5.3 Dễ dàng theo dõi và kiểm soát

Tất cả các khoản tiền đều lưu lại trong lịch sử giao dịch và cho phép bạn tra cứu một cách dễ dàng chỉ với vài thao tác đơn giản. Bạn có thể quản lý tài chính và có những cân đối chi tiêu hợp lý.

5.4 Chuyên nghiệp hóa kinh doanh trực tuyến

Hầu hết người tiêu dùng, nhất là các bạn trẻ đều đang sử dụng thanh toán điện tử như internet banking, ví điện tử, mã QR… bởi tính tiện dụng. Do vậy, doanh nghiệp hay hộ kinh doanh không có hệ thống thanh toán trực tuyến cũng sẽ gặp nhiều bất lợi.

Về lâu về dài, khi đã tạo được niềm tin của người tiêu dùng về chất lượng hàng hóa, việc thanh toán tiền mặt khi mua hàng trực tuyến sẽ không còn nữa. Các sàn thương mại điện tử ngày nay cũng đã đa dạng hóa hình thức thanh toán, giúp người dùng có nhiều sự lựa chọn hơn.

5.5 Hạn chế rủi ro khi dùng tiền mặt

Các rủi ro về thất thoát, thiếu tiền, quên ví rất dễ xảy ra nếu giao dịch bằng tiền mặt, đặc biệt với những sản phẩm/dịch vụ có giá trị lớn. Còn với thanh toán điện tử, mọi giao dịch đều nhanh chóng, chính xác tới từng con số, minh bạch, rõ ràng và bảo mật.

6. Những hình thức thanh toán điện tử phổ biến nhất hiện nay

6.1 Thanh toán bằng thẻ

Đây là hình thức thanh toán đặc trưng nhất, chiếm tới 90% trong tổng số các giao dịch thương mại điện tử. Thẻ thanh toán (thẻ chi trả) là một loại thẻ có khả năng thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ tại một vài địa điểm, kể cả website mua hàng trực tuyến nếu chấp nhận tiêu dùng bằng thẻ đó. Hoặc có thể dùng để rút tiền mặt trực tiếp từ các ngân hàng hay các máy rút tiền tự động. Hiện nay, các loại thẻ thanh toán được chia làm 2 loại, có thể được phát hành bởi các ngân hàng, các tổ chức tài chính. Ví dụ như:

Thanh toán bằng thẻ tín dụng hoặc ghi nợ quốc tế: Nếu khách hàng sở hữu các loại thẻ như Visa, Mastercard, American Express, JCB đều có thể thanh toán tại hơn 60 website đã kết nối với cổng thanh toán OnePay.
Thanh toán bằng thẻ ghi nợ nội địa: Loại hình này chưa thực sự phổ biến ở Việt Nam nhưng khá phát triển ở nước ngoài. Với cách thanh toán này các chủ thẻ tại Connect24 của ngân hàng Vietcombank hay chủ thẻ đa năng của ngân hàng Đông Á đã có thể thực hiện thanh toán điện tử tại các website đã kết nối với 2 ngân hàng này cũng như cổng thanh toán OnePay.

6.2 Thanh toán qua cổng

Cổng thanh toán về bản chất là dịch vụ cho phép khách hàng giao dịch tại các website thương mại điện tử. Cổng thanh toán cung cấp hệ thống kết nối an toàn giữa tài khoản (thẻ, ví điện tử,…) của khách hàng với tài khoản của website bán hàng. Giúp người tiêu dùng và doanh nghiệp thanh toán, nhận tiền trên internet đơn giản, nhanh chóng và an toàn. Hiện cũng có một số ngân hàng triển khai cổng thanh toán. Điển hình như:

Thanh toán qua cổng thanh toán điện tử F@st Mobipay: Đây là dịch vụ nằm trong giải pháp thanh toán của ngân hàng Techcombank. Cho phép khách hàng mở tài khoản và thực hiện các giao dịch thanh toán hóa đơn bằng tin nhắn điện thoại gửi tới tổng đài 19001590. Để đảm bảo an toàn, bí mật cho khách hàng thì có thể thanh toán chuyển khoản bằng hệ thống Internet Banking rất tiện lợi.
Thanh toán qua cổng thanh toán Đông Á: Từ năm 2007, Ngân hàng Đông Á cũng đã cho phép các chủ thẻ đa năng thanh toán trực tuyến trên “Ngân hàng Đông Á điện tử” bằng Internet Banking, SMS Banking, Mobile Banking.

6.3 Thanh toán bằng ví điện tử

Ví điện tử là một tài khoản online có thể dùng nhận, chuyển tiền, mua thẻ điện thoại, vé xem phim, thanh toán trực tuyến các loại phí trên internet như tiền điện nước, cước viễn thông, bạn cũng có thể mua hàng online từ các trang thương mại điện tử. Người dùng phải sở hữu thiết bị di động thông minh tích hợp ví điện tử và liên kết với ngân hàng thì mới có thể thanh toán trực tuyến bằng hình thức này.

Hiện nay, tại Việt Nam có khoảng 20 ví điện tử được cấp phép và theo Ngân hàng nhà nước dự báo đến năm 2020 sẽ đạt ngưỡng 10 triệu người dùng.

6.4 Thanh toán bằng thiết bị điện thoại thông minh

Qua Mobile Banking

Hình thức này đang dần trở nên phổ biến bởi hầu hết ai cũng đều sử hữu một chiếc điện thoại thông minh. Chính vì vậy, khi đi mua sắm, khách hàng không cần phải mang theo tiền mặt, thay vào đó là thanh toán qua điện thoại với dịch vụ Mobile Banking. Hệ thống thanh toán qua điện thoại được xây dựng trên mô hình liên kết giữa ngân hàng, các nhà cung cấp viễn thông, và người dùng.

Qua QR Code

Tiến bộ công nghệ cũng là lý do khiến thanh toán bằng QR Code ngày càng được ưa chuộng. Phương thức này khá đơn giản, gọn nhẹ, dễ sử dụng và thân thiện cho người tiêu dùng. Tính năng QR Code hiện đang được tích hợp sẵn trên ứng dụng di động của các ngân hàng, các sản phẩm và dịch vụ của Google như Google Chart hay Google Map, trên bảng hiệu, xe buýt, danh thiếp, tạp chí, website, hàng hóa tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi,… Thậm chí là trên một số siêu ứng dụng như VinID của Tập đoàn Vingroup.

Người dùng sử dụng camera điện thoại quét mã QR để thực hiện nhanh các giao dịch chuyển khoản, thanh toán hóa đơn, mua hàng. Chỉ với một lần quét, sau vài giây, bạn đã thanh toán thành công tại các nhà hàng, siêu thị, cửa hàng tiện lợi, taxi, thậm chí là các website thương mại điện tử hay trên bất cứ sản phẩm nào có gắn mã QR mà không cần sử dụng tiền mặt, thẻ, không lo lộ thông tin cá nhân tại các điểm thanh toán.

7. Quy trình thanh toán trực tuyến trong thương mại điện tử diễn ra như thế nào?

Với một chiếc thẻ thanh toán và một máy tính, thiết bị di động thông minh kết nối Internet, người tiêu dùng có thể hoàn tất việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ qua website. Dưới đây là các bước cơ bản để mua hàng và thanh toán trực tuyến:

Bước 1: Truy cập website của nhà cung cấp và lựa chọn hàng hóa/dịch vụ
Bước 2: Sau khi lựa chọn xong, bạn sẽ thực hiện đặt hàng bằng cách điền các thông tin chi tiết theo yêu cầu của nhà cung cấp, bao gồm: Thông tin cá nhân, cách thức và thời gian giao hàng, phương thức thanh toán.
Bước 3: Hệ thống website sẽ hiển thị hóa đơn mua hàng để bạn kiểm tra thông tin trên hóa đơn. Bạn xác nhận nếu chính xác để chuyển sang bước thanh toán.
Bước 4: Nếu website chấp nhận thanh toán trực tuyến, bạn có thể hoàn tất việc thanh toán ngay trên website với điều kiện bạn phải sở hữu các loại thẻ mà nhà cung cấp chấp nhận. Hiện nay, các website thương mại điện tử đều chấp nhận các loại thẻ tín dụng và ghi nợ mang thương hiệu Visa hay MasterCard. Bạn cần điền thông tin thẻ như: Số thẻ, ngày hết hạn, CVV hay thông tin khác tùy theo yêu cầu của ngân hàng phát hành. Lưu ý: Giao dịch chỉ thành công khi thẻ thanh toán đã được đăng ký chức năng thanh toán trực tuyến, thông tin thẻ chính xác và còn khả năng chi trả.
Bước 5: Hệ thống website sẽ gửi email xác nhận đơn hàng vào hòm thư của bạn và liên hệ để tiến hành giao hàng.

Nhìn chung, đặc điểm của thanh toán điện tử là có tính độc lập, di động, bảo mật, thao tác dễ sử dụng, giao dịch nhanh gọn, thuận lợi đối soát khi cần. Theo ông Phạm Tiến Dũng – Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước chia sẻ trên báo Vnexpress: “Tỷ lệ thanh toán điện tử và di động không ngừng tăng, nhưng thực tế tiền mặt vẫn được sử dụng chủ yếu trong các giao dịch nhỏ lẻ. Chính phủ rất muốn đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt bởi sẽ thu hẹp được hoạt động kinh tế ngầm, mở rộng khả năng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính – ngân hàng tới người dân. Người tiêu dùng nhờ đó sẽ hưởng các tiện ích như tiết kiệm thời gian, chi phí, an toàn. Đơn vị bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ cũng giảm thiểu rủi ro cho việc bảo quản, luân chuyển và xử lý tiền mặt”.