Thanh tra môi trường là gì? Sự phối hợp hoạt động giữa thanh tra môi trường và cảnh sát môi trường?

1. Thanh tra môi trường là gì?

Về vị trí chức năng, thanh tra môi trường là cơ quan thanh tra theo ngành, lĩnh vực, được tổ chức theo quy định là một quan hành chính nhà nước. Thực hiện chức năng thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành về đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, địa chất, môi trường, khí tượng, thuỷ văn, đo đạc, bản đồ, quản lý tổng hợp và thống nhất về biển và hải đảo (sau đây gọi chung là tài nguyên và môi trường) theo quy định của pháp luật. 

2. Nhiệm vụ, quyền hạn của thanh tra môi trường

Nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường đã được quy định cụ thể tại Điều 14 Nghị định 35/2009/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Tài nguyên và Môi trường.

Theo đó, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường được quy định như sau:

1. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành về tài nguyên và môi trường trong phạm vi quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

2. Xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

3. Thanh tra vụ việc khác do Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường giao.

4. Thực hiện nhiệm vụ giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật.

5. Thực hiện nhiệm vụ phòng ngừa và đấu tranh chống tham nhũng theo quy định của pháp luật.

6. Hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện các quy định của pháp luật về công tác thanh tra; hướng dẫn về nghiệp vụ thanh tra cho Thanh tra viên.

7. Tổng hợp, báo cáo kết quả về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Sở Tài nguyên và Môi trường với các cơ quan quản lý theo quy định.

8. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.

Về hình thức thanh tra, Hoạt động thanh tra môi trường được thực hiện dưới hình thức thanh tra theo chương trình, kế hoạch và thanh tra đột xuất; Thanh tra theo chương trình kế hoạch được tiến hành theo chương trình, kế hoạch đã được phê duyệt; Thanh tra đột xuất được tiến hành khi phát hiện cơ quan, tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật, theo yêu cầu của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc do Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền giao.

3. Sự phối hợp hoạt động giữa thanh tra môi trường và cảnh sát môi trường

Sự phối hợp hoạt động giữa thanh tra môi trường và cảnh sát môi trường thì cảnh sát môi trường cần phải có văn bản đề nghị phối hợp gửi cho thanh tra môi trường. Thanh tra môi trường sẽ có trách nhiệm gửi các cán bố cung cấp thông tin tài liệu cho bên cảnh sát môi trường và ngược lại bên cảnh sát môi trường thấy đối tượng chưa đủ mức cấu thành tội thì gửi lại hồ sơ cho bên thanh tra môi trường để sử phạt hành chính.

Cảnh sát môi trường có quyền thanh tra đột xuất theo quy định tại Khoản 5 Điều 7 Pháp lệnh số 10/2014/UBTVQH13 có hiệu lực ngày 05/06/2015 như sau:

Tiến hành các hoạt động kiểm tra việc chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật; kiểm tra phương tiện, đồ vật, địa điểm khi trực tiếp phát hiện có dấu hiệu tội phạm, vi phạm hành chính hoặc khi có tố giác, tin báo về tội phạm, vi phạm hành chính theo quy định của luật. Việc kiểm tra phải có quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan Cảnh sát môi trường thuộc Bộ Công an, Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; quyết định bằng văn bản của Giám đốc Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Trưởng Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và đơn vị hành chính tương đương.

Vì vậy, khi tiến hành thanh tra đột xuất, Cảnh sát môi trường cần có quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan Cảnh sát môi trường thuộc Bộ Công an, Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; quyết định bằng văn bản của Giám đốc Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Trưởng Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và đơn vị hành chính tương đương thì mới được tiến hành kiểm tra. Nên khi bị thanh tra đột xuất, bạn có quyền yêu cầu Cảnh sát xuất trình quyết định của cấp trên về việc có quyền được thanh tra đột xuất hay không để đảm bảo quyền lợi cho doanh nghiệp của mình.

4. Thanh tra nguồn ô nhiễm tại Việt Nam

Công tác thanh tra được thực hiện theo Luật Thanh tra số 56/2010/QH12 nhằm đánh giá tình hình tuân thủ các chỉ thị trong các quy định pháp luật liên quan của các tổ chức, cá nhân và đưa ra các hướng dẫn và xử phạt hành chính đối với các trường hợp vi phạm. Công tác thanh tra do Sở TNMT thực hiện không chỉ liên quan đến lĩnh vực môi trường mà còn mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác như là quản lý đất đai.

Đoàn thanh tra về quản lý môi trường gồm đại diện của một số phòng ban chức năng như Chi cục Bảo vệ môi trường, Phòng quản lý tài nguyên nước, và Trung tâm quan trắc môi trường. Đoàn thanh tra do Thanh tra Sở chủ trì. Các hoạt động kiểm tra môi trường được tiến hành theo Luật Bảo vệ môi trường số 52/2005/QH11 (Luật BVMT). Luật quy định rằng cơ quan nhà nước liên quan có trách nhiệm kiểm tra việc tuân thủ các yêu cầu trong luật tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh ... như tuân thủ về giấy phép ĐTM/CK BVMT, giấy phép cần thiết khác và việc triển khai các hành động bảo vệ môi trường khi xả nước thải, chất thải rắn và quản lý chất nguy hại. Các hoạt động kiểm tra môi trường thường do Chi cục Bảo vệ môi trường (Chi cục BVMT) đảm nhiệm. Trong khi kiểm tra, nếu phát hiện thấy các vi phạm nghiêm trọng, Thanh tra Sở sẽ đưa ra hướng dẫn hành chính hoặc chế tài xử phạt.

5. Đơn vị có thẩm quyền thanh tra

6. Nhiệm vụ, quyền hạn của cảnh sát môi trường

Cảnh sát môi trường là cơ quan thuộc Công an nhân dân, có chức năng phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh chống tội phạm và vi phạm hành chính về môi trường; chủ động, phối hợp phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, vi phạm pháp luật về tài nguyên và an toàn thực phẩm có liên quan đến môi trường.

Đối với cảnh sát môi trường, tiến hành các hoạt động kiểm tra việc chấp hành pháp luật của cơ quam, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật; kiểm tra phương tiện, đồ vật, địa điểm khi trực tiếp phát hiện có dấu hiệu tội phạm, vi phạm hành chính hoặc khi có tố giác, tin báo về tội phạm, vi phạm hành chính theo quy định của luật; Việc kiểm tra phải có quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan Cảnh sát môi trường thuộc Bộ Công an, Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; quyết định bằng văn bản của Giám đốc Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Trưởng Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và đơn vị hành chính tương đương.

Hoạt động của cảnh sát môi trường khác với hoạt động của thanh tra môi trường là hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước chỉ tiến hành với các đối tượng bị quản lý cụ thể là khi thanh tra phải xác định nội dung đối tượng bị quản lý cụ thế và phải có quyết định thanh tra trước. Hoạt động của thanh tra môi trường là có thể xử lý vi phạm bằng hành chính nhưng sau khi xử phạt mà đối tượng vi phạm không chịu thì có thể chuyển hồ sơ sang bên Cảnh sát môi trường để khởi tố điều tra.