Mục lục bài viết

Thanh tra Chính phủ là cơ quan ngang bộ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trong phạm vi cả nước; thực hiện hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật.

Với vị trí là một cơ quan ngang bộ, vai trò của Thanh tra Chính phủ trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, được thể hiện qua hai nội dung chính, đó là trực tiếp giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền và giúp thủ trưởng cơ quan nhà nước cùng cấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.

1. Trực tiếp giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền.

Thanh tra Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước, có thẩm quyền ban hành các quyết định hành chính, hành vi hành chính tác động đến các quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, đơn vị. Vì vậy, Thanh tra Chính phủ thực hiện việc giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền là vai trò đầu tiên của Thanh tra Chính phủ trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.

a.Đối với giải quyết khiếu nại

Tổng Thanh tra Chính phủ giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của cán bộ, công chức do mình quản lý trực tiếp; giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Thủ trưởng cơ quan thuộc cơ quan Thanh tra Chính phủ đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết; giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có nội dung thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước của Thanh Tra Chính phủ đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết; giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết khiếu nại giữa các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý của mình.

b. Đối với giải quyết tố cáo

Tổng Thanh tra Chính phủ giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ, cán bộ, công chức, viên chức khác do mình bổ nhiệm, quản lý trực tiếp; giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của cơ quan, tổ chức do mình quản lý trực tiếp.

 

2. Giúp thủ trưởng cơ quan nhà nước cùng cấp thực hiện quản lý nhà nước

Bên cạnh việc giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền, các cơ quan thanh tra, Thanh tra Chính phủ còn có vai trò giúp các cơ quan nhà nước cùng cấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo. Vai trò này được thể hiện trong nội dung sau:

- Xây dựng dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo

Là cơ quan quản lý, lĩnh vực giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thanh tra Chính phủ giúp Chính phủ xây dựng dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trình Thủ tướng xem xét, quyết định. Trong quá trình giúp Chính phủ quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thanh tra chính phủ nắm bắt được những tồn tại, hạn chế, những quy định của pháp luật cần phải điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung phù hợp với thực tiễn, do đó, có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ tham mưu, giúp Chính phủ xây dựng văn bản pháp luật điều chỉnh về lĩnh vực quản lý nhà nước được giao.

Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Thanh tra Chính phủ trình Chính phủ dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; dự thảo nghị quyết, nghị định của Chính phủ về giải quyết khiếu nại, tố cáo theo Chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật hàng năm của Thanh tra Chính phủ đã được phê duyệt và các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật khác theo sự phân công của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

 

3. Hướng dẫn, tuyên truyền, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo

Trên cơ sở các quy định của Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và Nghị định của Chính phủ về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thanh tra Chính phủ với vai trò là cơ quan giúp Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thanh tra Chính phủ thực hiện việc tổ chức, hướng dẫn, tuyên truyền, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo trên địa bàn cả nước với những nhiệm vụ cụ thể như sau:

+ Xây dựng các văn bản pháp luật hướng dẫn các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

Trên cơ sở các Luật và Nghị định của Chính phủ về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thanh tra Chính phủ thực hiện nhiệm vụ được Chính phủ giao đó là xây dựng các Thông tư hướng dẫn cụ thể các quy định của pháp luật về khiếu nại tố cáo nhằm giúp cho công dân, cơ quan, tổ chức đơn vị thực hiện tốt các quy định về khiếu nại, tố cáo. Trong thời gian qua, Thanh tra Chính phủ đã xây dựng một số thông tư hướng dẫn về khiếu nại, tố cáo như: Thông tư số 04/2013/TT-TTCP ngày 29/7/2013 của Thanh tra Chính phủ quy định thẩm quyền, nội dung thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về khiếu nại; Thông tư số 05/2013/TT-TTCP ngày 29/7/2013 của Thanh tra Chính phủ quy định về thẩm quyền, nội dung thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về tố cáo; Thông tư số 06/2013/TT-TTCP ngày 30/9/2013 của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình giải quyết tố cáo; Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 31/10/2013 của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính; Thông tư số 02/2016/TT-TTCP ngày 20/10/2016 của Thanh tra Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 31 tháng 10 năm 2013 của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính; Thông tư 07/2014/TT-TTCP ngày 31/10/2014 quy định quy trình xử lý đơn khiếu nại, đơn tố cáo, đơn kiến nghị, phản ánh.

+ Tổ chức hướng dẫn thực hiện, tuyên truyền các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo

Trên cơ sở các quy định về khiếu nại, tố cáo, Thanh tra Chính phủ đã thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo thông qua các phương thức như: Hội nghị trực tuyến về công tác giải quyết khiếu nại, giới thiệu các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo; Xây dựng các tài liệu tuyên truyền phổ biến pháp luật về khiếu nại, tố cáo, Thanh tra Chính phủ đã xây dựng một số tài liệu tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã phường, thị trấn.

Công tác tuyên truyền pháp luật về khiếu nại, tố cáo còn được nhiều đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ tích cực thực hiện như Tạp chí Thanh tra, Báo Thanh tra. Viện Chiến lược và Khoa học thanh tra cũng thường xuyên tổ chức các Hội thảo khoa học về các lĩnh vực của ngành Thanh tra trong đó có các nội dung về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo với sự tham gia của cán bộ, công chức viên chức trong và ngoài cơ quan Thanh tra Chính phủ. Ngoài ra, Viện Chiến lược và Khoa học thanh tra còn thực hiện việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại, tố cáo thông qua các bài viết nghiên cứu về khiếu nại, tố cáo đăng tải trên website www.issi.gov.vn; Trả lời bạn đọc về những thắc mắc liên quan đến các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo, đây cũng là những phương thức tuyên truyền phổ biến pháp luật về khiếu nại, tố cáo có hiệu quả.

4. Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật về khiếu nại, tố cáo

Bên cạnh việc xây dựng các quy định của pháp luật, hướng dẫn, tuyên truyền phổ biến pháp luật thì hoạt động thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo là một nội dung không thể thiếu trong quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, theo đó Chính phủ có giao cho Thanh tra Chính phủ thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; thanh tra đối với doanh nghiệp nhà nước do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập; thanh tra vụ việc phức tạp, liên quan đến trách nhiệm quản lý nhà nước của nhiều bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnH. Trên cơ sở đó, hàng năm, Thanh tra Chính phủ xây dựng Chương trình thanh tra trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đồng thời Thanh tra Chính phủ hướng dẫn các Bộ, Ngành, tỉnh, thành phố xây dựng Kế hoạch Thanh tra của đơn vị mình, Thanh tra Chính phủ xây dựng Kế hoạch thanh tra hàng năm trình Tổng Thanh tra ký ban hành. Kế hoạch thanh tra hàng năm của Thanh tra Chính phủ đều có nội dung thanh tra trách nhiệm việc thực hiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo của Thủ trưởng Bộ, ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố nhằm có những đánh giá cụ thể về việc trách nhiệm trong quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, việc thực hiện các quy định về khiếu nại tố cáo của Bộ, ngành và các địa phương.

 

5. Tổng hợp, báo cáo kết quả về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo

Tổng hợp, báo cáo kết quả về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Chính phủ; tổng kết kinh nghiệm về giải quyết khiếu nại, tố cáo, trong đó:

Thanh tra Chính phủ là cơ quan đầu mối để tổng hợp, báo cáo kết quả về công giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Chính phủ; tổng kết kinh nghiệm về giải quyết khiếu nại, tố cáo. Hàng năm, Thanh tra Chính phủ xây dựng khung báo cáo tổng kết về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trong cả nước trình Thủ tướng Chính phủ, các báo cáo đã đánh giá được tình hình giải quyết khiếu nại, tố cáo trên cả nước, đồng thời chỉ ra những ưu điểm, hạn chế trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế đó, đồng thời chỉ ra những phương hướng cho năm tiếp theo. Thông qua các nội dung báo cáo về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo sẽ giúp các cơ quan có thẩm quyền nhìn lại, đánh giá lại công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của mình để có thể rút kinh nhiệm trong những năm tiếp theo.

Ngoài ra, Thanh tra chính phủ còn thực hiện việc Tổng kết thi hành Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo nhằm xem xét, đánh giá lại việc thực hiện các quy định của pháp luật khiếu nại, tố cáo trong thực tiễn nhằm có đánh giá những ưu điểm, khuyết điểm của pháp luật về khiếu nại, tố cáo để rút kinh nghiệm và sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo cho phù hợp với thực tiễn.

Trân trọng!