1. Phương thức hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn
Theo quy định tại Điều 14 Nghị định 59/2023/NĐ-CP thì dựa trên Kế hoạch Hoạt động, Ban Thanh tra Nhân dân tại cấp xã, phường, và thị trấn đang tích cực xây dựng một kế hoạch kiểm tra và giám sát chi tiết. Mục tiêu của kế hoạch này là đảm bảo rằng mọi hoạt động kiểm tra và giám sát diễn ra một cách hiệu quả và có tổ chức. Trước khi tiến hành bất kỳ hoạt động kiểm tra hay giám sát nào, Ban Thanh tra Nhân dân sẽ trình bày kế hoạch này cho Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp xã, và các đối tượng liên quan khác (nếu có). Quá trình này sẽ được thực hiện ít nhất là 05 ngày làm việc trước khi bắt đầu hoạt động.
Mục đích của việc thông báo trước này là để tạo ra sự minh bạch và sự hiểu biết đồng đều về mục tiêu và phạm vi của hoạt động kiểm tra, giám sát. Đồng thời, nó cũng giúp tối ưu hóa sự hợp tác và hỗ trợ từ các đối tác quan trọng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Phương thức hoạt động của Ban Thanh tra Nhân dân ở cấp xã, phường, và thị trấn được xây dựng một cách tổ chức và toàn diện, bao gồm các bước chính sau đây:
- Tiếp nhận thông tin và phản ánh: Ban Thanh tra Nhân dân sẽ tiếp nhận thông tin, phản ánh, và kiến nghị trực tiếp hoặc qua hòm thư góp ý từ tổ chức và cá nhân có liên quan đến phạm vi kiểm tra và giám sát. Điều này nhằm tạo ra một kênh giao tiếp mở cửa và hiệu quả, khuyến khích sự tham gia tích cực từ cộng đồng và các bên liên quan.
- Làm việc và thu thập thông tin: Ban Thanh tra Nhân dân sẽ tiến hành làm việc chặt chẽ với các tổ chức và cá nhân liên quan để thu thập thông tin, tài liệu, và thực hiện các bước phân tích, đối chiếu, tổng hợp thông tin. Quá trình này nhằm mục đích làm rõ nội dung của phản ánh, kiến nghị, và đưa ra đánh giá chính xác về tình hình kiểm tra và giám sát.
- Thông báo kết quả và kiến nghị xử lý: Khi hoàn thành quá trình kiểm tra và giám sát, Ban Thanh tra Nhân dân sẽ thông báo kết quả, xác minh đến cơ quan, tổ chức, và cá nhân có phản ánh, kiến nghị thông qua văn bản chính thức. Trong trường hợp phát hiện hành vi vi phạm pháp luật, Ban Thanh tra Nhân dân sẽ kiến nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xem xét và xử lý theo quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình giải quyết vấn đề.
2. Thành viên Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn có được đồng thời là cán bộ, công chức cấp xã?
Theo quy định tại Điều 37 Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022 thì tiêu chuẩn đặt ra cho thành viên của Ban Thanh tra Nhân dân tại cấp xã, phường, và thị trấn không chỉ là một tập hợp các điều kiện cơ bản mà còn là một hình mẫu vững chắc về phẩm chất và cam kết đối với trách nhiệm xã hội. Dưới đây là những tiêu chuẩn cụ thể:
- Phẩm chất đạo đức và uy tín trong cộng đồng: Thành viên của Ban Thanh tra Nhân dân ở cấp xã, phường, và thị trấn cần phản ánh những phẩm chất đạo đức cao và uy tín vững trong cộng đồng. Điều này bao gồm việc thể hiện lòng trung hiếu, trách nhiệm, và sự minh bạch trong mọi hoạt động. Sự tôn trọng và tin cậy từ cộng đồng dân cư đều là yếu tố quan trọng, đồng thời, sức khỏe mạnh mẽ cũng được coi là cơ sở để họ có thể hoàn thành nhiệm vụ của mình một cách mạnh mẽ và hiệu quả.
- Kiến thức sâu sắc về chính sách và pháp luật: Đối với thành viên của Ban Thanh tra Nhân dân, việc sở hữu một sự hiểu biết sâu rộng về chính sách và pháp luật là không thể phủ nhận. Việc này đảm bảo rằng họ không chỉ biết đến các quy định và quy trình, mà còn có khả năng áp dụng chúng một cách linh hoạt và sáng tạo trong quá trình kiểm tra và giám sát. Sự tự nguyện tham gia vào Ban Thanh tra Nhân dân không chỉ là cam kết tích cực mà còn là sự hiểu biết rõ về vai trò và trách nhiệm xã hội mà họ đang đảm nhận.
- Công dân thường trú: Một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với thành viên Ban Thanh tra Nhân dân là sự làm việc và sống tại địa bàn cộng đồng. Sự thường trú giúp họ kết nối mạnh mẽ với các vấn đề cụ thể của cộng đồng, đồng thời tạo ra một cơ sở để hiểu rõ và phản ánh đúng đắn những thách thức và cơ hội đặc biệt mà cộng đồng đang đối mặt. Khả năng tương tác đa cấp, từ cấp xã đến thôn, tổ dân phố, là yếu tố quyết định để họ có thể đưa ra quyết định thông tin và đối thoại hiệu quả.
- Linh hoạt và hiệu quả ở mọi cấp: Thành viên của Ban Thanh tra Nhân dân cần thể hiện khả năng hoạt động linh hoạt và hiệu quả tại mọi cấp, từ xã đến thôn, tổ dân phố. Sự linh hoạt này không chỉ bao gồm khả năng thích ứng với môi trường làm việc đa dạng mà còn liên quan đến khả năng nắm bắt hiệu suất và đáp ứng nhanh chóng đối với những thách thức đặc biệt của từng cấp. Bằng cách này, họ có thể đảm bảo rằng mọi phương tiện và nguồn lực được tối ưu hóa để đáp ứng đầy đủ và chi tiết nhu cầu kiểm tra và giám sát của cộng đồng.
Những tiêu chuẩn này không chỉ là tiêu chí để lựa chọn thành viên mà còn là bảo đảm cho sự đa dạng, tính minh bạch và công bằng trong hoạt động của Ban Thanh tra Nhân dân. Theo đó, thành viên Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn không được đồng thời là cán bộ, công chức cấp xã theo luật pháp hiện hành.
3. Thành viên tối thiểu của Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn
Điều 13 Nghị định 59/2023/NĐ-CP thì số lượng thành viên của Ban Thanh tra Nhân dân ở cấp xã, phường, và thị trấn được xác định thông qua một quy trình có cơ sở và linh hoạt. Theo đó, số lượng thành viên sẽ tương ứng với số lượng thôn và tổ dân phố trên địa bàn cấp xã, đảm bảo rằng đội ngũ này có sự đa dạng và đầy đủ để thể hiện sự đại diện chân thực. Quyết định về số lượng thành viên được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã thực hiện, đưa ra dưới nguyên tắc bảo đảm mỗi thôn và tổ dân phố đều có đại diện tham gia làm thành viên Ban Thanh tra Nhân dân ở cấp xã, phường, và thị trấn. Điều này không chỉ tạo ra một sự phản ánh chân thực về mọi tầng lớp xã hội mà còn thúc đẩy tính minh bạch và công bằng trong quá trình quyết định này.
Qua cách tiếp cận này, không chỉ đảm bảo sự đại diện đồng đều mà còn tạo điều kiện cho mọi thành viên Ban Thanh tra Nhân dân tham gia vào quá trình kiểm tra và giám sát với tinh thần cam kết cao và sự đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của cộng đồng. Trong trường hợp xã, phường, thị trấn có dưới 05 thôn hoặc tổ dân phố, quy định đặc biệt được áp dụng, cho phép bầu tối đa 05 thành viên Ban Thanh tra Nhân dân. Điều này là một biện pháp linh hoạt, nhằm đảm bảo rằng dù quy mô cộng đồng nhỏ, nhưng vẫn có một đội ngũ kiểm tra và giám sát đủ mạnh mẽ và đa dạng để đáp ứng các nhu cầu cụ thể của địa phương.
Điều này không chỉ là một bước tiến quan trọng trong việc đảm bảo tính đại diện, mà còn thể hiện tinh thần linh động và sẵn sàng thích ứng của cơ quan Ban Thanh tra Nhân dân với đặc điểm đặc thù của mỗi cộng đồng. Đồng thời, giới hạn thành viên tối đa tạo điều kiện cho sự tập trung chất lượng và sự hiệu quả trong các hoạt động kiểm tra và giám sát, đặt ra một tiêu chí chất lượng hơn là số lượng. Ban Thanh tra Nhân dân tại cấp xã, phường, và thị trấn được tổ chức với cấu trúc rõ ràng bao gồm Trưởng ban, Phó Trưởng ban và các Ủy viên. Sự tổ chức này không chỉ tạo ra một hệ thống lãnh đạo mạnh mẽ mà còn đảm bảo sự đa dạng và sự đồng thuận trong quá trình đưa ra quyết định quan trọng.
Số lượng Phó Trưởng ban được quyết định bởi Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã, được căn cứ vào số lượng thành viên Ban Thanh tra Nhân dân tại địa phương. Tuy nhiên, sự linh hoạt này được giữ chặt với việc không quá 02 người giữ chức vụ Phó Trưởng ban. Điều này làm nổi bật sự cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo một đội ngũ lãnh đạo chất lượng, có khả năng quản lý hiệu quả và đồng thời tạo cơ hội cho sự thăng tiến và phát triển chuyên môn của đội ngũ trong tương lai.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn là gì? Trình tự bầu và công nhận thành viên Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
