1. Đặc điểm của cây xuyên tâm liên
Đặc điểm sinh thái của cây xuyên tâm liên
Xuyên tâm liên mọc thẳng đứng, có nhiều cành, chiều cao trung bình 0,3 - 0,8 m. Cây lá nguyên, mềm, mọc đối xứng và có cuống ngắn. Phiến lá hình trứng, thuôn dài hoặc hơi có hình mác với hai đầu nhọn. Lá có chiều dài 3 - 12 cm và rộng 3,5 cm. Hoa mọc thành chùm hình chùy ở đầu cành hoặc nách lá. Hoa có màu trắng, điểm hồng. Quả dài, hơi nhẵn có chiều dài 15 mm và rộng 3,5 mm. Hạt xuyên tâm liên hình trụ.
Phân bố
Xuyên tâm liên có nguồn gốc từ Ấn Độ và Sri Lanka. Sau đó cây du nhập và trồng phổ biến ở các nước khu vực Đông Nam Á và Nam Á. Hiện nay, xuyên tâm liên được trồng chủ yếu ở các nước như Châu Phi, Caribe, Australia và Trung Mỹ.
Bộ phận dùng, thu hái, chế biến và bảo quản
- Bộ phận dùng: Toàn bộ cây, bao gồm cả phần lá, thân và rễ
- Thu hái: Xuyên tâm liên được thu hoạch quanh năm. Cụ thể, rễ thường hái vào mùa đông, lá và thân thu hoạch vào mùa hè
- Chế biến: Sau khi hái, rửa sạch, cắt ngắn và phơi khô
- Bảo quản: Nơi kín gió, khô ráo
Thành phần hóa học:
Các hoạt chất hóa học được tìm thấy trong xuyên tâm liên như tanin, glucozit đắng như androgaphiolide và neoandrographiolide.
2. Thảo dược xuyên tâm liên có tác dụng gì đối với sức khỏe
Một số nghiên cứu y học hiện đại đã công bố tác dụng có lợi của cây xuyên tâm liên đối với sức khỏe. Một thử nghiệm đối chứng của Burgos và các cộng sự của ông cho biết, xuyên tâm liên giúp giảm nhanh các triệu chứng của bệnh cảm cúm như mêtj mỏi, sổ mũi, sốt, đau cổ họng và nhức đầu. Sử dụng khoảng 1200 mg xuyên tâm liên tươi mỗi ngày (tương đương 5 - 6 gram bột khô), chỉ sau 4 ngày dùng, triệu chứng bệnh sẽ thuyên giảm rõ rệt.
Một nghiên cứu khác của Thụy Điển cũng chứng minh xuyên tâm liên mang lại tác dụng trị liệu tốt đối với các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp do vi khuẩn, vi rút gây ra. Cụ thể, các hoạt chất chiết xuất từ vị thảo dược này có tính kháng khuẩn, chống viêm giúp giảm nhanh triệu chứng và rút ngắn thời gian điều trị bệnh cảm cúm, viêm màng não, cúm gà và sốt xuất huyết.
Theo Y Học Cổ Truyền, xuyên tâm liên là loại thảo dược có tính hàn, vị đắng. Tác dụng điển hình của cây có thể kể đến bao gồm:
- Thanh nhiệt giải độc;
- Giảm đau;
- Hoạt huyết;
- Giảm phù nề;
- Điều trị cảm sốt, ho, cúm, viêm hô hấp;
- Chữa các bệnh như viêm tiết niệu, viêm nhiễm phụ khoa, viêm đường ruột;
- Giảm đau bụng kinh, đau nhức mình mẩy, phong tê thấp, mụn nhọt và tăng huyết áp...
Thuốc Đông y xuyên tâm liên có nhiều công dụng khác nhau nhưng tác dụng nổi bật nhất là khả năng kháng vi khuẩn, virus và nấm. Ngoài ra, loại cây này còn giúp kích thích hệ thống miễn dịch chống lại các tác nhân gây viêm, oxy hóa, bệnh ung thư và hỗ trợ các triệu chứng viêm khớp.
Nhờ vào các tác dụng trên mà nó được dùng rộng rãi trong điều trị bệnh tăng huyết áp sốt, viêm, tiêu chảy cấp, bệnh gan, ung thư, thủy đậu, sốt rét, tiểu đường... Hơn nữa xuyên tâm liên đã được chiết xuất và có mặt trong nhiều loại thuốc trên thị trường.
Trong thời gian gần đây, đã có nhiều nhà khoa học tập trung nghiên cứu tác dụng của cây thuốc Xuyên tâm liên trong điều trị Covid–19. Theo kết quả của Viện Nghiên cứu Y Học Cổ Truyền Thái Lan đã cho thấy tất cả bệnh nhân nhiễm SARS-CoV-2 ở triệu chứng nhẹ (đau đầu, đau họng, ho, sổ mũi) sẽ cải thiện tình trạng sau 3 ngày dùng dược liệu, với liều lượng 180mg xuyên tâm liên, chia thành đều thành 2 lần uống trong ngày. Nghiên cứu này đã tạo thêm niềm tin cho những bệnh nhân covid-19 trong giai đoạn bệnh dịch đang diễn biến hết sức phức tạp.
Tại nhiều nước khác như Malaysia, Indonesia, Thái Lan... và trong đó có Việt Nam đã bắt đầu đưa cây thuốc đông y Xuyên tâm liên vào quá trình điều trị Covid - 19. Tuy nhiên, quá trình điều trị đều phải có sự giám sát của bác sĩ.
3. Bài thuốc chữa bệnh từ xuyên tâm liên
+ Thanh nhiệt, giải độc cơ thể
Sử dụng 30 gram xuyên tâm liên khô đun nước và uống hàng ngày
+ Trị viêm gan B Sử dụng 15 gram xuyên tâm liên sắc chung với 1 lít nước và các vị thuốc khác như 25 gram cây xạ đen, 25 gram cây cà gai leo. Sắc uống liên tục trong 3 tháng.
+ Điều trị viêm nhiễm ngoài da, mụn nhọt
Dùng lá cây xuyên tâm liên tươi đem rửa sạch, giã nát và đắp lên vùng da bị viêm nhiễm hoặc mụn nhọt. Đắp thường xuyên cho đến khi triệu chứng bệnh giảm dần.
+ Chữa viêm phổi, viêm phế quản, viêm xoang mãn tính và ho
Dùng 15 gram xuyên tâm liên, 10 gram củ bách bộ, 10 gram kim ngân hoa, 10 gram củ mạch môn. Sắc với 1 lít nước và uống trong ngày. Dùng liên tục 1 tuần để đạt được kết quả trị liệu tốt. Vị thuốc xuyên tâm liên
+ Chữa viêm nhiễm đường tiêu hóa, bệnh kiết lỵ
Sử dụng 20 gram xuyên tâm liên sắc chung với 10 gram khổ sâm. Uống mỗi ngày.
+ Trị rắn độc cắn
Dùng lá cây xuyên tâm liên giã nát đắp lên miệng vết rắn cắn. Đồng thời, dùng 30 gram thân cây nấu nước uống.
+ Điều trị ho do lạnh
Sử dụng 12 gram xuyên tâm liên, 10 gram tang bạch bì, 10 gram địa cốt bì và 8 gram cam thảo. Sắc uống. Dùng 5 - 7 ngày.
+ Chữa viêm họng, viêm amidan
Xuyên tâm liên, kim ngân hoa, mạch môn, huyền sâm, mỗi vị 12 gram.Sắc uống. Dùng liên tục 7 - 9 ngày.
+ Trị chứng tiểu buốt, nước tiểu vàng hoặc tiểu dắt
Hái 15 lá xuyên tâm liên tươi, giã nát và hoặc vào máy xay xay nhuyễn. Lọc lấy nước và thêm chút mật ong vào uống.
4. Một số tác dụng phụ của xuyên tâm liên
Xuyên tâm liên có thể gây ra các tác dụng phụ như đau dạ dày, buồn nôn hoặc nôn mửa, vô sinh, hạ huyết háp. Vì vậy, người bệnh không nên lạm dùng, tránh gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
Sử dụng xuyên tâm liên không đúng cách có thể gây ra các tác dụng phụ như:
- Đau đầu;
- Đau hoặc có dấu hiệu sưng hạch bạch huyết;
- Buồn nôn;
- Tiêu chảy khi sử dụng dài ngày;
- Thay đổi vị giác;
- Mệt mỏi, chóng mặt.
.jpg)
Dị ứng và sốc phản vệ cũng có thể xảy ra khi dùng loại loại cây này, tuy nhiên chúng hiếm khi xuất hiện. Đối với những bệnh nhân dùng liều quá cao có thể xuất hiện các hạch hoặc chấn thương thận cấp tính (đau hạ sườn, giảm lượng nước tiểu, buồn nôn và nôn).
Tuy nhiên các tác dụng phụ mà xuyên tâm liên gây ra là khác nhau ở mỗi người. Trường hợp bạn có các thắc mắc nào khác về loại cây này, hãy đến gặp thầy thuốc để có những lời khuyên bổ ích.
Một số bệnh nhân đang sử dụng thuốc làm giảm huyết áp, chống đông máu hay kháng tiểu cầu, nếu dùng xuyên tâm liên có thể làm tăng tác dụng của các thuốc.
Lưu ý khi sử dụng xuyên tâm liên:
Xuyên tâm liên có thể gây ra các nguy hại đến cơ thể nếu không dùng đúng cách. Bạn nên đảm bảo làm theo hướng dẫn liên quan đến sản phẩm và tham khảo chuyên gia, y bác sĩ.
Ngoài ra, bạn cũng nên lưu ý rằng xuyên tâm liên không an toàn để sử dụng trong các trường hợp sau:
- Mang thai và cho con bú: Hiện chưa có thông tin đầy đủ để biết liệu xuyên tâm liên có an toàn khi sử dụng cho phụ nữ mang thai và cho con bú hay không, vì vậy nên cân nhắc sử dụng xuyên tâm liên trên các đối tượng này để tránh được các tình huống xấu có thể xảy ra.
- Loét đường ruột: Bạn nên tránh sử dụng xuyên tâm liên khi bị loét đường ruột vì nó có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh.
- Bệnh tiểu đường: Ở một số người, xuyên tâm liên có thể làm giảm lượng đường trong máu. Cần theo dõi chặt chẽ lượng đường máu của bạn khi đang sử dụng loại dược liệu này.
- Phẫu thuật: Bạn nên ngưng dùng xuyên tâm liên ít nhất hai tuần trước khi phẫu thuật theo lịch trình. Điều này là do xuyên tâm liên có thể cản trở việc kiểm soát lượng đường trong máu trong và sau khi phẫu thuật.
