1. Thiên hà là gì ?
Thiên hà chính là hệ thống lớn gồm các thiên thề và vật chất liên kết thành một khối. Có sự liên kết như thế là nhờ lực hấp dẫn của sao, tàn dư của sao,môi trường liên sao có chứa khí, bụi vũ trụ, vật chất tối... Ngoài ra còn có một số thành phần quan trọng chưa thể lý giải.
Thiên hà vô cùng rộng lớn. Sau nhiều năm nghiên cứu , các nhà khoa học cũng đã khám phá ra được nhiều điều bí ẩn. Dù còn rất nhiều điều vẫn còn là ẩn số nhưng cũng có những thông tin mà không phải ai cũng biết. Vào thế kỷ 18,nhà triết học Kant là người đầu tiên dẫn về thuyết cho rằng thiên hà hay dải ngân hà không phải là duy nất trong vũ trụ bao la. Ông đã đưa ra thuật ngữ " những hòn đảo vũ trụ" để mô tả các thiên hà. Sau đó các nhà thiên văn ước tính lại có hơn 100 tỷ thiên hà trong vũ trụ có khả năng quan sát được.
Thuật ngữ tiếng Anh " Milky Way" liên quan đến thiên hà được ứng dụng từ thế kỷ 14. Nó xuất hiện trong bài thơ " The house of Fame" của nhà thơ Geoffrey Chaucer.
2. Dải ngân hà là gì ?
Dải ngân hà chính là một thiên hà hay còn gọi với tên gọi khác là galaxy. Và hệ Mặt trời tồn tại bên trong của nó. Dải này xuất hiện trên bầu trời với vai trò một dải sáng mờ kéo dài từ chòm sao Tiên Hậu đến sao Nam Thập Tự ở phía Nam. Càng về gần phía chòm sao Nhân Mã thì lại càng sáng hơn.Một dữ kiện được các nhà thiên văn chỉ ra, dải ngân hà chia bầu trời thành hai phần bằng nhau. Như vậy chứng tỏ được rằng hệ Mặt Trời nằm gần nhau trên mặt phẳng của thiên hà.
Thuật ngữ " Dải Ngân hà" ( Milky Way) lại là tên riêng của một thiên hà có chứa Hệ Mặt Trời của chung ta. Dải Ngân hà là một thiên hà xoắn ốc có đường kính khoảng 100.000 đến 1220.000 năm ánh sáng, và chứa khoảng từ 100 đến 400 tỷ ngôi sao.
Có nhận định nói dải ngân hà là thiên hà dạng xoắn ốc có những thanh ngang kiểu SBbc. Chúng được phân loại thành dạng hình đĩa với các nhánh liên kết không chặt chẽ. Càng gần trung tâm sẽ càng lồi với khối lượng xấp xỉ 1012 khối lượng Mặt Trời đến trung tâm dải ngân hà được tính toán rơi vào khoảng 27.700 năm ánh sáng.
Ngoài ra chúng ta có thể tìm hiểu thêm thiên hà thông qua thuật ngữ trung tâm thiên hà. Đến nay, các nhà thiên văn đã khám phá ra rất nhiều thiên hà tồn tại trong vũ trụ. Thế nhưng trung tâm của sự tồn tại Trái Đất là dải ngân hà. Theo tính toán tuổi thọ của dải này khoảng từ 13 đến 15 năm. Trong dải ngân hà có đến hai trung tâm mạnh. Cái đầu tiên chính là mặt trời trong khi cái còn lại nằm ở trung tâm thiên hà.
Phần trung tâm này cũng chính là nguồn gốc mặt trời, giống như hạt nhân của dải ngân hà.Mọi thiên hà thỉnh thoảng có sự kết hợp nhất khiến cho sự hình thành nhanh chóng của ngôi sao. Các nhà khoa học đã dự đoán dải ngân hà đã kết hợp cùng thiên hà Andromeda tại ra Sữa Ameda.
3. Có những loại thiên hà nào?
Nắm rõ thiên hà là gì?những nghiên cứu từ trước đến nay chỉ ra rằng,thiên hà có 3 kiểu hình thái chính. Sẽ bao gồm: elip, xoắn ốc, hình dáng dị thường. Dựa vào các miêu tả chi tiết của nó còn chỉ ra cấu trúc thiên hà sẽ dựa trên hình dáng của chúng
Thiên hà hình elip
Theo như phân loại hệ thống của Hubble, đặt tên cho thiên hà này như thế bởi đánh giá dựa trên cơ sở hình dáng. Sẽ đi từ E0 đối với dạng hình cầu lùi dần về E7 sẽ thuôn dài hơ. Tất cả thiên hà này sẽ giống một khối ellipsoid khiến mọi thứ hiện ra hình elip khi nhìn tại một góc. Hình thái này phần nào thể hiện đặc điểm về cấu trúc. Và thường sẽ thấy tương đối ít vật chất liên sao tồn tại bên trong thiên hà elip.
Thiên hà dạng xoắn ốc
Thiên hà này có các ngôi sao hình xoắn ốc phân bố dần phía tâm. Đa số các ngôi sao cũng như vật chất khả kiến của nó đều nằm trên một mặt phẳng. Khối lượng chủ yếu của nó tập trung tại miền có hình cầu. Ở đó vật chất tối mở rộng rồi bao lấy vật chất khả kiến.
Mặc dù nhiều thiên hà nổi bật lên với cấu trức xoắn ốc hoặc dạng elip, phần lớn các thiên hà trong Vũ trụ có kích thước nhỏ bé.Những thiên hà lùn này tương đối nhỏ khi so sánh với một thiên hà khác, chẳng hạn như chúng có kích thước bằng một phần trăm đường kính của Ngân Hà và chứa chỉ vài ngôi sao.
Thiên hà dị thường
Về cấu trúc thiên hà này có phần bất thường bởi tương tác thủy triều với những thiên hà khác.
Thiên hà lùn
Dù có nhiều thiên hà nổi bật với cấu trúc dạng xoắn ốc hay elip nhưng phần lớn thiên hà còn lại kích thức nhỏ bé
Các thiên hà lùn sẽ có kích thước tương đối nhỏ khi đem ra so sánh. Chúng có kích thước chỉ bằng 1/100 đường kính của ngân hàng. Thế nhưng bên trong nó lại chưa đến vài tỷ ngôi sao.
Vũ trụ mở rộng làm các thiên hà lùi xa nhau
Do vũ trụ mở rộng nên tất cả các thiên hà có xu hướng lùi xa nhau. Các thiên hà xa hơn tính từ Milky Way đang dần tăng tốc độ. Chúng di chuyển nhanh hơn so với những thiên hà xung quanh. Những thiên hà có dạng elip hay bóng thuôn dài hoặc phẳng dần cách xa thiên hà Milky Way.
Trong số đó cũng phải kể đến thiên hà lùn có hình dạng bất thường cũng dần xa cách. Những thiên hà nhỏ nhất vũ trụ chứa đến vài trăm ngàn sao cũng rơi vào xu hướng rời xa đó.
Thiên hà lùn tồn tại xung quanh thiên hà lớn
Những thiên hà lùn thường xuyên bị biến mất bởi thiên hà " hàng xóm" thông qua lực hấp dẫn. Thỉnh thoảng những luồng sao trên bầu trời chính là thiên hà lùn đã bị xé toạc. Tuy nhiên muốn theo dõi thì không thể nhìn nó bằng mắt thường mà phải dùng đến kính thiên văn.
Không thể nhìn thấy lỗ đen tại trung tâm thiên hà
Với khoáng cách quá xa,con người không thể nhìn thấy những lỗ đen khổng lồ ẩn giấu trung tâm thiên hà. Hầu hết mọi thiên hà đều tồn tại lỗ đen ở phần trung tâm. Các nhà thiên văn ước tính khối lượng nhất quán của chúng cỡ 1/1000 của thiên hà mẹ.
Có những thiên hà không có lỗ đen
Cũng sẽ có những thiên hà không tồn tại bất cứ lỗ đen nào.Như nghiên cứu gần đây, hai thiên hà gần nhất với thiên hà Milky Way có khả năng không tồn tại lỗ đen. Bởi chúng ta đều có khối lượng thấp nên lỗ đen rất nhỏ, khó lòng phát hiện được.
Bụi trong thiên hà nào cũng đều chứa bụi tại không gian giữa những vì sao. Tuy nhiên chính bụi làm cho chúng trông đỏ hơn khi quan sát trực quan. Điều này đã gây khó khăn cho các nhà thiên văn nghiên cứu đặc điểm ngôi sao.
Mất 200 triệu năm hoàn thành xoay quanh ngân hà
Thông thường dải ngân hà sẽ quay với vận tốc 250km/s. Muốn hoàn thành một vòng quay cần đến 200 triệu năm. Các thiên hà có xu hướng quay nhanh hơn so với những tính toán dựa trên lực hấp dẫn. Chính lực hấp dẫn đã bổ sung thêm vật chất tối. Đây là loại vật chất mà không thể phát ra hay phản xạ ánh sáng.
Thiên hà kích cỡ bằng quả táo
Thực tế, hầu hết không gian thiên hà đều trống rỗng, các ngôi sao sẽ mang kích thước quả cam. Và chúng ta sẽ cách nhau khoảng 4800km. Trường hợp các thiên hà mang kích cỡ bằng quả táo thì khoảng cách với cách thiên hà lân cận chỉ trong vài mét. Những thiên hà khoảng cách gần nhau đôi khi lại chính là thiên hà hợp nhất.
Trên đây là bài viết về Thiên và và Dải Ngân Hà mà Luật Minh Khuê cung cấp thông tin đến bạn đọc. Mong rằng với bài viết trên sẽ giúp ích cho bạn đọc. Trân thành cảm ơn!
