1. Khi nào sổ hộ khẩu giấy không còn giá trị sử dụng?

Bỏ sổ hộ khẩu giấy, "sổ hộ khẩu giấy hết giá trị" là thông tin tràn lan trên khắp các phương tiện truyền thông từ khi có dự thảo Luật Cư trú năm 2020. Và càng gần tới ngày Luật này có hiệu lực, thông tin sổ hộ khẩu giấy sẽ không còn giá trị sử dụng từ ngày 01 tháng 7 năm 2021 càng rầm rộ hơn khiến nhiều người hoang mang, lo lắng không biết dùng giấy tờ hoặc làm cách nào chứng minh thông tin cư trú trong những trường hợp cần thiết như lập hợp đồng điện, nước, công chứng giấy tờ mua bán, chuyển nhượng nhà đất,... Tuy nhiên, đây không phải là thông tin chính xác. Căn nguyên của việc xuất hiện tin đồn trên là theo quy định tại Điều 22, của Luật cư trú năm 2020, khi đăng ký thường trú (hoặc đăng ký tạm trú), công dân không còn được cấp Sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú nữa mà được cập nhật vào "Cơ sở dữ liệu về cư trú". Sau khi thông tin được cập nhật, cán bộ giải quyết sẽ gửi thông báo cho công dân về việc đã cập nhật thông tin, nếu không giải quyết sẽ trả lời bằng văn bản nêu rõ lý do. 

Mà Luật cư trú năm 2020 lại có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2021 nên từ đó, nhiều người bán tín, bán nghi, đồn đoán về việc sau ngày này sẽ không còn sử dụng sổ hộ khẩu nữa. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú năm 2020 có nêu rõ ràng về lộ trình tiến tới việc không sử dụng sổ hộ khẩu giấy nữa như sau:

3. Kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, Sổ hộ khẩu, sổ tạo trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022.

Như vậy, không phải từ ngày 01 tháng 7 năm 2021 sổ hộ khẩu giấy mà công dân đang có sẽ hết giá trị sử dụng mà theo quy định nêu trên, các sổ tạm trú, sổ hộ khẩu được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị pháp lý làm căn cứ xác nhận về cư trú cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022. Từ ngày 01 tháng 01 năm 2023, toàn bộ thông tin cư trú của công dân đã được cấp nhật đầy đủ trong Cơ sở dữ liệu về cư trú thì sổ hộ khẩu giấy mới chính thức không còn giá trị sử dụng nữa.

 

2. Người dân cần lưu ý những gì trước khi bỏ sổ hộ khẩu giấy ?

2.1. Hoàn tất việc cấp đổi, cấp mới căn cước công dân gắn chíp

Theo quy định tại Luật Cư trú năm 2020, thông tin của công dân khi thực hiện đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú sẽ được đối chiếu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Để có thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, công dân phải triển khai đăng ký để được cấp mã định danh theo quy định của Luật Căn cước công dân năm 2014. Mã định danh công dân này chính là Số thẻ căn cước công dân. Số định danh này được dùng để kết nối, cập nhật thông tin, chia sẻ và khai thác các thông tin của công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác trong đó có Cơ sở dữ liệu vể cư trú.

Trường hợp công dân chưa thực hiện cấp đổi từ chứng minh thư 9 số sang thẻ căn cước công dân 12 số thì cần đi thực hiện ngay để được cấp mã định danh của mình. Nếu không thực hiện trước thời điểm bỏ sổ hộ khẩu, công dân sẽ gặp khó khăn trong việc xin thông tin cư trú và thực hiện các thủ tục hành chính qua cổng dịch vụ công quốc gia khi cần thiết.

 

2.2. Cập nhật đầy đủ và chính xác thông tin vào các Cơ sở dữ liệu

Nếu trước đây, sổ hộ khẩu giấy là tài liệu phải có để công dân được cấp chứng minh thư nhân dân thì nay, các thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là "bản gốc" để đối chiếu, kiểm tra, rà soát thông tin của công dân nhằm phục vụ cho công tác quản lý và giao dịch của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Thông tin này sẽ được kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu về cư trú.

Trong trường hợp có sự không đồng nhất thông tin trong Sổ hộ khẩu giấy với Cơ sở dữ liệu về cư trú thì sẽ sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú. Do vậy, các thông tin mà công dân kê khai, cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phải thật đầy đủ, chính xác các thông tin theo quy định tại Điều 9 Luật Căn cước công dân năm 2014 được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 ĐIều 37 Luật Cư trú năm 2020 bao gồm:

- Họ, tên của công dân theo Giấy khai sinh;

- Ngày tháng năm sinh của công dân;

- Giới tính, nơi đăng ký khai sinh, nơi thường trú, nơi tạm trú;

- Nguyên quán (Quê quán của công dân);

- Dân tộc, Tôn giáo, Quốc tịch;

- Tình trạng hôn nhân (Độc thân hay đã kết hôn); 

- Thông tin về họ tên, số định danh của Cha, mẹ, vợ hoặc chồng của công dân (nếu có)

- Tình trạng đăng ký thường trú, tạm trú,...

- Và các thông tin khác gồm (Thông tin về họ tên thành viên trong hộ gia đình, thông tin về tình trạng khai tử, mất tích,...)

Các thông tin nêu trên sẽ được liêt kê trong mẫu thu thập thông tin dân cư DC-01 mà công an khu vực phát cho từng hộ gia đình để kê khai thông tin.

Hiện nay, trung tâm dữ liệu quốc gia về dân cư đã cập nhật vào hệ thông hơn 100 triệu thông tin về cư dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trường hợp do người dân đi khỏi nơi cư trú hoặc vì các lý do khác chưa cập nhật hoặc cập nhật không chính xác thông tin. Điều này sẽ khiến chính công dân đó gặp khó khăn và tốn nhiều thời gian sau này khi cần xin thông tin cư trú hoặc thực hiện các giao dịch với cơ quan, tổ chức, cá nhân có yêu cầu cung cấp thông tin từ Cơ sở dữ liệu.

Do vậy, công dân cần lưu  ý, phải cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin nhân thân và thông tin cư trú để thuận lợi cho việc thực hiện các thủ tục hành chính, các giao dịch sau thời điểm sổ hộ khẩu giấy bị thu hồi hoặc không còn giá trị sử dụng nữa.

 

3. Không còn sổ hộ khẩu thì xuất trình thông tin cư trú như thế nào?

Sổ hộ khẩu giấy từ lâu đã là giấy tờ quan trong để thực hiện nhiều thủ tục hành chính và nhiều giao dịch dân sự như: Đăng ký kết hôn, khai sinh, khai tử, chuyển nhượng quyến sử dụng đất, làm sổ đỏ, ký kết hợp động mua bán tài sản, hợp đồng thế chấp,... Khi sổ đỏ không còn giá trị sử dụng nhiều người thực sự hoang mang khi không biết dùng thông tin nào để thay thế.

Theo quy định của Luật cư trú năm 2020, mọi thông tin về cư trú của công dân sẽ được kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, khi người dân cần xuất trình thông tin cư trú, sẽ sử dụng tài khoản định danh điện tử, đăng nhập tài khoản và xuất trình thông tin cư trú cho đối tác. Nếu giao dịch tại cơ quan nhà nước thì xuất trình căn cước công dân để cán bộ kiểm tra thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia.

Tựu chung lại, trước khi sổ hộ khẩu giấy không còn giá trị sử dụng, công dân cần nhanh chóng thực hiện các quy định về việc cấp đổi, cấp mới thẻ căn cước công dân gắn chíp và kê khai đầy đủ, chính xác thông tin vào tờ khai thu thập thông tin dân cư theo hướng dẫn của công an khu vực. 

Trong trường hợp nội dung bài viết có nhầm lẫn hoặc có nội dung chưa rõ, quý bạn đọc vui lòng liên hệ về Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến theo hotline: 19006162 để được các luật sư, chuyên viên hỗ trợ giải đáp. Xin chân thành cảm ơn!