1. Thực hiện cam kết về đấu thầu trong Hiệp định EVFTA
Ngày 06 tháng 8 năm 2020 thì Bộ Kế hoạch và Đầu tư có Công văn số 5079/BKHĐT-QLĐT thông báo về việc thực hiện cam kết về đấu thầu trong Hiệp định EVFTA. Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) đã được Quốc hội khóa XIV thông qua tại kỳ họp thứ 9, ngày 08 tháng 6 năm 2020 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 8 năm 2020.
Hiện tại, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang hoàn thiện để chuẩn bị trình Chính phủ văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thực thi cam kết về đấu thầu mua sắm trong Hiệp định EVFTA. Để đảm bảo sự tuân thủ Hiệp định EVFTA trong công tác lựa chọn nhà thầu, kể từ ngày 01 tháng 8 năm 2020, hoạt động lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Chương Mua sắm chính phủ Hiệp định EVFTA sẽ thực hiện theo quy định của Hiệp định EVFTA.
Phạm vi điều chỉnh của Hiệp định EVFTA bao gồm:
- Gói thầu mua sắm hàng hóa, dịch vụ phi tư vấn, dịch vụ tư vấn, xây lắp hoặc gói thầu hỗn hợp được quy định cụ thể tại Phụ lục Hiệp định EVFTA (Bản chào mở cửa thị trường của Việt Nam - sau đây gọi là Bản chào);
- Có giá gói thầu bằng hoặc cao hơn ngưỡng tương ứng được quy định trong Bản chào của Việt Nam;
- Gói thầy thuộc dự án, dự toán của cơ quan mua sắm được liệt kê tại Bản chào;
- Không được loại trừ khỏi phạm vi điều chỉnh của Hiệp định (loại trừ trong Lời văn Chương mua sắm chính phủ, loại trừ trong các Phần của Bản chào, loại trừ tại Lưu ý chung của Bản chào).
Theo Bản chào mở cửa thị trường của Việt Nam trong EVFTA, trong thời gian từ ngày 01/8/2020 đến 31/7/2025, các gói thầu có giá bằng hoặc cao hơn ngưỡng quy định sẽ thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định.
Cụ thể, đối với cơ quan mua sắm cấp trung ương, đối với những gói thầu mua sắm hàng hóa, tư vấn, dịch vụ phi tư vấn có giá từ 1.500.000 SDR (tương đương khoảng 48 tỷ đồng) trở lên; gói thầu xây lắp có giá từ 40.000.000 SDR (tương đương 1,3 nghìn tỷ đồng) trở lên thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định.
Ở cơ quan mua sắm cấp địa phương và các cơ quan khác, gói thầu mua sắm hàng hóa, tư vấn, dịch vụ phi tư vấn có giá từ 3.000.000 SDR (tương đương 97 tỷ đồng) trở lên; gói thầu xây lắp có giá gói thầu từ 40.000.000 SDR (tương đương 1,3 nghìn tỷ đồng) trở lên thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định.
Đối với gói thầu mua thuốc của cơ quan thuộc phạm vi điều chỉnh, trường hợp gói thầu chỉ bao gồm một loại thuốc duy nhất, giá gói thầu từ 130.000 SDR (tương đương 4,2 tỷ đồng) trở lên thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định.
Hiệp định cũng nêu rõ, giá gói thầu trong các năm tiếp theo được quy định chi tiết trong Bản chào. Hiện nay, Bộ Kế hoạch và Đấu tư đang hoàn thiện để chuẩn bị trình Chính phủ văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thực thi cam kết về đấu thầu mua sắm trong Hiệp định EVFTA
Về cơ quan mua sắm được quy định như sau:
- Cơ quan cấp trung ương, bao gồm: Bộ Tư pháp; Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Tài chính; Bộ Xây dựng; Bộ Thông tin và Truyền thông; Bảo hiểm Xã hội Việt Nam; Thanh tra Chính phủ; Bộ Công thương; Bộ Y tế; Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nội vụ; Bộ Ngoại giao; Ủy ban Dân tộc; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Bộ Giao thông vận tải; Bộ Quốc phòng.
- Cơ quan cấp địa phương, bao gồm: Thành phố Hà Nội; Thành phố Hồ Chí Minh (các đơn vị được liệt kê cụ thể tại Bản chào của Việt Nam).
- Các cơ quan khác, bao gồm: Thông tấm xã Việt Nam; Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam; 34 bệnh viện cấp Trung ương (chi tiết như Bản chào của Việt Nam); Tập đoàn Điện lực Việt Nam; Tổng công ty Đường sắt Việt Nam; Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Kết cấu của Chương Mua sắm của Chính phủ
Cam kết trong lĩnh vực Mua sắm của Chính phủ mà Việt Nam và EU thống nhất nhằm tăng cường tính minh bạch, hiệu quả của mua sắm công, đảm bảo chi tiêu hiệu quả ngân sách Nhà nước. Theo đó, Chương Mua sắm của Chính phủ trong Hiệp định EVFTA gồm 02 phần chính:
- Các quy định chung về quy tắc, thủ tục áp dụng trong quá trình lựa chọn nhà thầu;
- Cam kết mở cửa thị trường mua sắm của Chính phủ của Việt Nam và EU: bao gồm 2 Phụ lục là cam kết của Việt Nam mở cửa cho nhà thầu EU và 01 Phụ lục là cam kết của EU mở cửa cho nhà thầu Việt Nam.
Các nội dung chính trong Chương Mua sắm của Chính phủ được thể hiện như sau:
- Nguyên tắc chung cho tất cả các gói thầu thuộc phạm vi EVFTA:
+ Minh bạch: Nhà nước phải ban hành và thực thi các quy tắc minh bạch trong các bước của quy trình đấu thầu. Đây là nhóm mà Việt Nam có khá nhiều các bảo lưu về lộ trình thực hiện (được nêu cụ thể trong Phụ lục 9A của Hiệp định). Ví dụ, Việt Nam được bảo lưu việc thực hiện nghĩa vụ đăng tải thông báo mời thầu miễn phí qua phương thức điện tử tại một đầu mối duy nhất trong vòng 10 năm;
+ Nguyên tắc đối xử quốc gia và không phân biệt đối xử;
+ Sử dụng đấu thầu rộng rãi: cam kết sử dụng hình thức đấu thầu rộng rãi với tất cả các gói thầu thuộc diện điều chỉnh trừ trường hợp đáp ứng điều kiện để được áp dụng thủ tục đấu thầu hạn chế hoặc đấu thầu lựa chọn;
+ Chống gian lận: Phải có các biện pháp liên chính và giải quyết khiếu nại để xử lý tình trạng tham nhũng, gian lận trong đấu thầu công…
+ Đấu thầu điện tử: Việt Nam và EU thống nhất sẽ tạo điều kiện để tổ chức đấu thầu thông qua phương tiện điện tử, gồm công bố thông tin gói thầu, đăng tải các thông báo và hồ sơ mời thầu, tiếp nhận hồ sơ dự thầu và sử dụng đấu thầu điện tử nếu phù hợp
- Nhóm các nguyên tắc đối với thủ tục đấu thầu rộng rãi:
+ Công khai thông tin về việc đấu thầu trên mạng/trên báo và miễn phí;
+ Công bố sớm kế hoạch mời thầu hàng năm;
+ Phải đảm bảo các thời hạn nộp hồ sơ thầu (tối thiểu 40 ngày trong các trường hợp thông thường, tối thiểu là 25 ngày chỉ trong trường hợp thủ tục đấu thầu thực hiện hoàn toàn qua mạng và 10 ngày đối với một số rất hãn hữu các trường hợp).
- Nhóm các nguyên tắc đối với thủ tục đấu thầu lựa chọn:
+ Thủ tục thầu không tạo ra rào cản bất hợp lý cho sự tham gia của các nhà thầu đáp ứng điều kiện;
+ Thông báo mời thầu phải được đưa ra đủ sớm để nhà thầu có thể chuẩn bị hợp lý;
+ Chỉ có thể sử dụng Danh sách nhà thầu đã đăng ký (cho các gói thầu nói chung) nếu đã tạo cơ hội hợp lý để các nhà thầu đều có tham gia Danh sách này và đã thông báo rõ ràng về các nội dung cơ bản của gói thầu.
3. Các gói thầu được thể hiện trong Thực hiện cam kết Hiệp định EVFTA
Các gói thầu mua sắm công Việt Nam cam kết mở cửa cho nhà thầu EU
Theo EVFTA, Việt Nam cam kết cho phép nhà thầu EU được tham gia các gói thầu đáp ứng được đồng thời 03 điều kiện nêu trong Phụ lục 9C: Giá trị gói thầu; Cơ quan mua sắm; Hàng hóa, dịch vụ cần mua sắm. Ngoài ra, cũng có một số trường hợp ngoại lệ mà các gói thầu không phải tuân thủ các quy định của Chương, có thể chia làm các nhóm:
- Các ngoại lệ liên quan đến loại hoạt động;
- Các ngoại lệ liên quan đến loại hàng hóa;
- Các ngoại lệ liên quan đến dịch vụ;
- Các ngoại lệ đối với dịch vụ xây dựng;
- Ngoại lệ liên quan đến Biện pháp ưu đãi trong nước;
- Các ngoại lệ khác.
Các gói thầu mua sắm công mà EU cam kết mở cửa cho Việt Nam
Các điều kiện về gói thầu mua sắm công mà EU cam kết mở cửa cho nhà thầu, hàng hóa, dịch vụ Việt Nam được nêu trong Phụ lục 9B, Chương 9 của Hiệp định EVFTA cũng bao gồm 03 nhóm điều kiện đồng thời (về cơ quan mua sắm, về loại hàng hóa/dịch vụ mua sắm và về ngưỡng giá trị).
Ngoài ra, EU cũng bảo lưu một số trường hợp ngoại lệ dù đã đáp ứng đủ các điều kiện về gói thầu mua sắm như nêu trên nhưng vẫn được miễn trừ khỏi phạm vi áp dụng của các cam kết trong EVFTA liên quan tới mua sắm công. Ví dụ như: Gói thầu mua sắm nông sản trong chương trình thúc đẩy hỗ trợ nông nghiệp hoặc cung cấp/viện trợ lương thực cho người dân; Gói thầu mua sắm, phát triển, sản xuất tư liệu cho chương trình truyền hình và hợp đồng phát sóng…
Ngoài ra, quý khách có thể tham khảo thêm về bài viết của Luật Minh Khuê như sau:
Mọi vướng mắc chưa rõ hoặc có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách vui lòng liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại 24/7, gọi ngay tới số: 1900.6162 hoặc gửi email trực tiếp tại: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Ngoài ra, khách hành cũng có thể liên hệ trực tiếp với các luật sư của Luật Minh Khuê để được giải đáp các vấn đề liên quan đến: Luật sư Lê Thị Hằng qua số điện thoại: 0986366162. Cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.
