1. Thực trạng tổ chức và hoạt động của Chính phủ trong từng giai đoạn:

1.1 Những thành tưu đạt được

CP đã đổi mới phương thức hoạt động,phát huy sức mạnh tổng hợp của bộ máy cơ quan, làm rõ hơn nhiệm vụ chức năng cơ cấu tổ chức và quyền hạn của Bộ ,nâng cao vai trò và hiệu lực chỉ đạo đối với chính quyền địa phương, vừa bảo đảm sự điều hành tập trung thống nhất,vừa phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của chính quyền địa phương với sự phân cấp cần thiết hợp lí. Việc điều chỉnh sắp xếp cơ cấu tổ chức bộ máy của CP được thực hiện theo nguyên tắc Bộ quản lí đa ngành,đa lĩnh vực. Hiện nay, cơ cấu tổ chức bộ máy của CP cũng được sắp xếp phù hợp với sự điều chỉnh chức năng quản lí nhà nước của CP và các cơ quan hành chính nhà nước . CP có nhiều đổi mới trong tổ chức bộ máy ,hợp lí hóa và gọn nhẹ hơn qua việc sáp nhập các Bộ để chỉ còn 22 bộ và cơ quan ngang bộ. Cơ cấu bên trong của các bộ ,cơ quan ngang bộ cũng được điều chỉnh sắp xếp phù hợp theo xu hướng xác định rõ tính chất, chức năng của từng loại cơ cấu tổ chưc trực thuộc ,loại bỏ các cơ cấu trung gian không cần thiết .

Thành viên CP nhiệm kì mới trẻ hơn được đào tạo chính quy bài bản hơn các nhiệm kì trước. Hiện nay thành viên của CP khóa mới có nhiều nhà chính trị hơn nhiều đồng chí có bằng cấp học vị cao so với thành phần của CP các khóa trước. Năng lực chuyên môn ,trình độ kĩ thuật hành chính ,phẩm chất và năng lực thực thi nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy CP đã được nâng cao một bước. Trong lĩnh vực GD và đào tạo CP đã chỉ đạo đẩy mạnh chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích,chỉ đạo đổi mới nâng cao chất lượng dạy học, xây dựng , thực hiện đề án nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo. Công tác phòng chống tham nhũng đã được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của CP và được tổ chức triển khai khẩn trương. Các lĩnh vực quốc phòng an ninh được củng cố. Công tác đối ngoại cũng giành được những thành tựu to lớn thực hiện đường lối đối ngoại mở rộng của Đảng, Nhà nước ta tích cực thiết lập mở rộng quan hệ ngoại giao,củng cố quan hệ hữu nghị hợp tác với nhiều nước trên thế giới, không phân biệt chế độ chính trị khác nhau.

1.2 Những hạn chế :

+ Về cơ sở pháp lí đối với hoạt động và tổ chức của CP:

Những văn bản như: Hp, Luật tổ chức CP 2001,Quy chế làm việc của CP …là cơ sở pháp lí quan trọng cho tổ chưc và hoạt động của các cơ quan thuộc hệ thống hành pháp .Tuy nhiên các văn bản chủ đạo này,còn có một số hạn chế nhất định :

Hp: Hp 1992 có một số quyết định được sửa đổi bổ sung một cách khiên cưỡng ,thiếu toàn diện và thiếu sự thuyết phục dưới góc độ khoa học liên quan đến CP.

Về luật tổ chức CP: Luật tổ chức CP 2001 còn bộc lộ rõ một số lúng túng trong cách quy định nhìn chung có sự trùng lặp chồng chéo về chức, năng thẩm quyền từ CP, các Bộ ngành đến chính quyền địa phương trên nhiều lĩnh vực chậm được khắc phục.

Một số vấn đề khác cần được khắc phục hiện nay là sự vi phạm quy trình giải quyết công việc của CP nói chung và quy trình thông qua văn bản của CP nói riêng :không thành lập ban soạn thảo theo quy định của pháp luật,một số văn bản không được gửi để xác nhận thẩm định,không được gửi lấy ý kiến theo quy định.

+ Bộ máy hành pháp:

Bộ máy hành pháp của nước ta chưa hoàn toàn thoát khỏi một cách hoàn toàn các quy định cũng như cách thức điều hành theo cơ chế tập trung quan liêu bao cấp ,vẫn nặng nề việc điều hành trực tiếp nền kinh tế mà chưa thấy tầm quan trọng trong việc đề ra các đường lối chủ chương ,nhất là trách nhiệm phải trình dự án luật trước QH –lập pháp ,còn ít cơ chế tự kiểm tra nhằm phòng ngừa trước các tệ nạn quan liêu, tham nhũng của BMNN.Phương hướng hoạt động ,lề lối làm việc của CP chưa được đổi mới cơ bản ,chậm có sự chuyển biến ,phương hướng hoạt động của các cơ quan hành chính hiện nay vẫn chưa theo yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước.

+ Tính chịu trách nhiệm của CP:

Trong nhiều phiên họp chất vấn,các thành viên của CP hầu như muốn đổ lỗi cho cơ chế mà không nhận thấy trách nhiệm của mình trong việc thay đổi cơ chế cũng như con người .Chưa thấy được cơ chế với con người là một.Văn hóa từ chức chưa được nhận thức rõ trong hàng ngũ các vị bộ trưởng và chính khách ở Việt Nam.

2. Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ trong từng giai đoạn:

2.1 Cải cách các thủ tục hành chính, công khai hóa các thông tin cần thiết

Cải cách các thủ tục hành chính, công khai hóa các thông tin cần thiết và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động của CP Việt Nam:

CP cần quan tâm đến việc cung ứng các dịch vụ thiết yếu cho người dân để người dân mỗi khi có việc gì cần đến cơ quan công quyền không phải đi “nhờ” mà là đi “yêu cầu” chính quyền giải quyết công việc cho mình theo luật định theo đúng bản chất quyền lực nhà nước là thuộc về nhân dân .Muốn vậy phải giảm đến mức thấp nhất các thủ tục hành chính rườm rà , gây phiền nhiễu cho dân .Việc thực hiên cơ chế “ một cửa, một dấu”cần phải được thực hiện nghiêm chỉnh ở mọi cấp , mọi ngành, mọi nơi để người dân thực sự được hưởng mọi sự thuận lợi về sự ủy nhiệm,ủy quyền của mình.Đi đôi với việc cải cách thủ tục hành chính là việc công khai hóa, minh bạch hóa ngày càng nhiều hơn các thông tin của CP với người dân để truyền tải các chủ trương chính sách của CP gần dân để người dân thấu hiểu các quyết sách của CP.Bên cạnh đó,cần duy trì các phương thức làm việc hiệu quả như:hàng năm Thủ tướng CP tổ chức gặp gỡ các doanh nghiệp,gặp gỡ báo chí.Tổ chức họp báo để công tố hoặc giải thích các quyết sách của CP về một vấn đề lớn ,một việc cụ thể nhạy cảm mà dư luận quan tâm.

2.2 Thực hiện đúng có sự kết hợp hiệu quả nguyên tắc tập thể và đề cao trách nhiệm cá nhân

Thực hiện đúng có sự kết hợp hiệu quả nguyên tắc tập thể và đề cao trách nhiệm cá nhân người đứng đầu( nguyên tắc thủ trưởng):

Nguyên tắc tập thể kết hợp với trách nhiệm người đứng đầu là một nguyên tắc cơ bản của bất kì CP nào trong các Nhà nước hiện đại.Việc kết hợp hai mặt của nguyên tắc tập thể - cá nhân Thủ tướng là hoạt động thúc đẩy hoạt động của CP.CP nước CHXHCNVN là một tập thể thống nhất dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng CP cùng chịu trách nhiệm tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ .Nhìn lại những năm gần đây của thời kì mở cửa và đổi mới hoạt động của CP Việt Nam nổi lên hai vấn đề rất đáng quan tâm:Thứ nhất:Tính chịu trách nhiệm của CP và các thành viên của CP.Thứ hai:hoạt động của CP chưa thực sự là một tập thể thống nhất.Trong đó phải kể đến vấn đề phải từ chức của Bộ trưởng cũng như tập thể CP. Với những chính sách được thực hiện thành công , tất nhiên không thể phủ nhận vai trò của CP Việt Nam trong những năm qua nhưng cũng đồng thời với những mặt còn hạn chế thì cũng phải nói tới trách nhiệm của bộ máy hành pháp của Việt Nam chưa phản ứng một cách kịp thời .Bên cạnh đó là các vấn đề khác của CP nhiều khi chưa thấy được tính thống nhất trong hoạt động của CP như là một tổ chức chặt chẽ,giữa các Bộ còn nhiều quyết định mâu thuẫn, chồng chéo lên nhau.

2.3 Tiếp tục đổi mới tổ chức xây dựng các Bộ theo hướng Bộ

Tiếp tục đổi mới tổ chức xây dựng các Bộ theo hướng Bộ quản lí đa ngành, đa lĩnh vực:

Việc sắp xếp các Bộ theo hướng bộ quản lí đa ngành, đa lĩnh vực phải đáp ứng được một số yêu cầu sau:Thứ nhất:Phối hợp, tổ chức hơn nữa các ngành phát triển chuyên sâu ổn định, có hiệu quả tạo được các yếu tố hợp lực của các đơn ngành trong mối quan hệ đa ngành, khắc phục sự chồng lấn giữa các chuyên ngành trong cùng cơ cấu tổ chức Bộ.Thứ hai:Tính chuyên ngành không những luôn phải giữ tính ổn định cần thiết mà còn hỗ trợ để phát triển tốt hơn.Thứ ba:Mô hình tổ chức bộ quản lí đa ngành đa lĩnh vực đảm bảo cho các ngành có chất lượng đủ mạnh trên các phương diện.

2.4 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức của CP

Để đáp ứng được yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ cán bộ ,công chức cần phải:Quy hoạch đào tạo bố trí sử dụng cán bộ, công chức cần gắn liền với nhân dân xây dựng tổ chức BMNN theo định hướng pháp quyền XHCN.Ban hành các quy định pháp luật về đánh giá cán bộ ,công chức thật sự khoa học, đúng người, đúng việc.Bảo đảm chính sách và lợi ích hợp lí động viên tinh thần đối với cán bộ, công chức, viên chức trong bộ máy hành chính.

2.5 CP Việt Nam phải coi trọng vấn đề chống tham nhũng:

Để duy trì và thực hiện có hiệu quả công tác chống tham nhũng , CP tiếp tục triển khai thực hiện đồng loạt các luật , Nghị quyết của CP về phòng chống tham nhũng và lãng phí .Tập chung chỉ đạo việc rà soát để bổ sung điều chỉnh các văn bản quy phạm có liên quan và thực hiện công khai ,minh bạch trong quản lí sử dụng đất đai , tài sản công, tri tiêu ngân sách ,đầu tư xây dựng cơ bản ,quản lí tài sản chính, khoản đóng góp sử dụng các cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, huy động và sử dụng các khoản đóng góp của nhân dân và công tác cán bộ .

2.6 Xác định lại chức năng của CP nhiệm vụ quyền hạn của các bộ, cơ quan ngang bộ

Xác định lại chức năng của CP nhiệm vụ quyền hạn của các bộ ,cơ quan ngang bộ theo định hướng CP quản lí vĩ mô tạo cơ sở cho sự phát triển nền kinh tế thị trường và qúa trình hội nhập nền kinh tế quốc tế:

CP cần thực hiện chức năng quản lí điều hành đất nước thông qua viêc pháp luật hóa, các nhiệm vụ, quyền hạn vốn có của CP vừa phân cấp mạnh mẽ cho các bộ, ngành địa phương đồng thời cũng ngăn chặn các hành vi cục bộ đe dọa sự thống nhất của nền hành chính.CP phải đổi mới theo các yêu cầu của công cuộc đổi mới cải cách thể chế kinh tế đặc biệt là đang trong thời kì hội nhập nền kinh tế quốc tế.CP quản lí doanh nghiệp,quản lí hệ thống các đơn vị sự nghiệp và chuyển đổi lối quản lí trực tiếp sang dán tiếp.

Cảm ơn quý khách đã gửi yêu cầu đến Công ty Luật Minh Khuê, trên đây là nội dung tư vấn của Công ty, nội dung tư vấn có giá trị tham khảo, nếu còn vấn đề mà quý khách hàng còn chưa rõ xin vui lòng liên hệ đến tổng đài của Công ty Luật Minh Khuê 1900.6162 hoặc vui lòng gửi tin nhắn đến email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp thắc mắc. Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật - Công ty Luật Minh Khuê