1. Hộ cận nghèo có khác gì so với hộ nghèo không?
Hộ cận nghèo và hộ nghèo là hai khái niệm thường được sử dụng để mô tả tình trạng kinh tế của các hộ gia đình, nhưng chúng có một số khác biệt nhất định:
- Hộ nghèo (Poverty households): Hộ nghèo là những hộ gia đình mà thu nhập hàng tháng hoặc tài sản của họ không đủ để đáp ứng các nhu cầu cơ bản của cuộc sống. Chúng bao gồm những người đang sống trong tình trạng đói, thiếu thức ăn, nước uống, chỗ ở kém cỏi, giáo dục hạn chế, dịch vụ y tế kém, và các khía cạnh khác của cuộc sống hàng ngày. Hộ nghèo thường phải đối mặt với tình trạng không đủ tiền mua thực phẩm, trang thiết bị cơ bản, và không có khả năng tiết kiệm hoặc đầu tư cho tương lai. Các hộ nghèo có mức độ bất bình đẳng cao và thường cần sự hỗ trợ từ chính phủ, tổ chức phi lợi nhuận và xã hội để cải thiện tình hình kinh tế của họ.
- Hộ cận nghèo (Near-poverty households): Hộ cận nghèo là những hộ gia đình mà thu nhập hàng tháng hoặc tài sản của họ có thể đủ để thoát khỏi tình trạng nghèo theo định nghĩa chính thống, nhưng vẫn còn rất gần với mức nghèo hoặc chỉ cao hơn mức nghèo một chút. Họ có thể có thu nhập hơi cao hơn so với mức nghèo tối thiểu, nhưng vẫn cảm nhận được áp lực kinh tế và không đảm bảo sự ổn định. Các hộ cận nghèo thường không có tích luỹ tài sản đáng kể và có thể dễ dàng rơi vào tình trạng nghèo nếu có bất kỳ biến động xấu nào, chẳng hạn như mất việc làm, bệnh tật, hoặc khả năng mua sắm thấp đi. Việc giảm bất bình đẳng và hỗ trợ các hộ cận nghèo cũng là một phần quan trọng của chính sách xã hội và kinh tế.
Sự khác biệt chính giữa hộ cận nghèo và hộ nghèo chủ yếu nằm ở khoảng cách về thu nhập hoặc tài sản. Hộ cận nghèo thường có một chút hơn tiền bạc hoặc tài sản hơn so với hộ nghèo, nhưng họ vẫn phải đối mặt với mức độ khó khăn kinh tế và không đảm bảo sự ổn định. Cả hai loại hộ này thường là mục tiêu của các chương trình và chính sách xã hội nhằm giúp cải thiện tình hình kinh tế và giảm bất bình đẳng.
2. Tiêu chuẩn để xác định hộ cận nghèo giai đoạn năm 2022 - 2025
Theo quy định tại Nghị định 07/2021/NĐ-CP thì chuẩn hộ cận nghèo, còn được gọi là ngưỡng cận nghèo, là một bộ tiêu chuẩn sử dụng để đo lường mức độ thiếu thốn và kém cỏi trong các hộ gia đình. Nó thường được phân chia thành hai loại theo khu vực địa lý:
- Khu vực nông thôn: Trong môi trường nông thôn, tiêu chuẩn cận nghèo áp dụng cho các hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng thấp, thường từ 1.500.000 đồng trở xuống. Ngoài việc phải đối mặt với thu nhập thấp, họ cũng phải thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. Những dịch vụ này bao gồm giáo dục, chăm sóc y tế, và chỗ ở. Hộ cận nghèo ở khu vực nông thôn thường phải đối mặt với sự khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ này và thường có mức sống rất thấp.
- Khu vực thành thị: Trong các đô thị và khu vực thành thị, tiêu chuẩn cận nghèo áp dụng cho các hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng thấp hơn, thường từ 2.000.000 đồng trở xuống. Tương tự như khu vực nông thôn, họ cũng cần thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục, y tế và chỗ ở. Những hộ gia đình ở khu vực thành thị đang trải qua mức sống gần như nghèo và không đủ tài chính để đảm bảo sự ổn định và tiếp cận các dịch vụ cần thiết để cải thiện cuộc sống hàng ngày của họ.
Các tiêu chuẩn cận nghèo trong hai khu vực này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định và hỗ trợ các hộ gia đình đang gặp khó khăn và thiếu thốn, và giúp chính phủ và các tổ chức xã hội định hướng chính sách và chương trình hỗ trợ để cải thiện tình hình kinh tế và xã hội của họ.
3. Việc xác định tiêu chuẩn hộ cận nghèo như trên để làm gì?
Việc xác định tiêu chuẩn hộ cận nghèo như đã mô tả ở trên có mục đích quan trọng trong các lĩnh vực xã hội và kinh tế, và nó được sử dụng để thực hiện các mục tiêu quan trọng sau đây:
- Định hướng chính sách xã hội: Xác định tiêu chuẩn hộ cận nghèo giúp chính phủ và các tổ chức xã hội hiểu rõ hơn về mức độ thiếu thốn và khó khăn trong xã hội. Điều này không chỉ giúp họ xác định những người và hộ cần hỗ trợ, mà còn giúp họ hiểu rõ hơn về các vấn đề và thách thức cụ thể mà những người này đang đối mặt. Khi họ hiểu rõ hơn về tình hình, họ có thể phát triển chính sách xã hội cụ thể để giảm bớt nghèo đói và cải thiện chất lượng cuộc sống của những người cận nghèo.
- Phân loại và ưu tiên các biện pháp hỗ trợ: Xác định tiêu chuẩn hộ cận nghèo giúp phân loại những người và hộ gia đình đang gặp khó khăn nhiều nhất. Điều này cho phép chính phủ và các tổ chức phi lợi nhuận ưu tiên và cung cấp sự hỗ trợ cụ thể cho những người cận nghèo đó, đặc biệt là những người gặp khó khăn nhiều nhất. Nhờ đó, các biện pháp hỗ trợ có thể trở nên hiệu quả hơn và đáp ứng tốt hơn các nhu cầu cụ thể của từng người và hộ gia đình cận nghèo.
- Đo lường sự tiến bộ và đánh giá hiệu quả của chính sách: Tiêu chuẩn hộ cận nghèo chưa khởi tạo cho việc đo lường sự tiến bộ và hiệu quả của các chính sách và chương trình xã hội. Khi tiêu chuẩn này được áp dụng và cập nhật theo thời gian, chính phủ và các tổ chức xã hội có thể theo dõi sự thay đổi trong mức độ cận nghèo và mức sống của những người này. Điều này giúp họ đánh giá được liệu các chính sách đã đem lại sự cải thiện hay chưa, và nếu có, thì độ lớn của cải thiện đó. Đánh giá này cung cấp thông tin quý báu để điều chỉnh và cải thiện chính sách xã hội, đảm bảo rằng chúng đáp ứng hiệu quả những mục tiêu giảm nghèo đói và nâng cao chất lượng cuộc sống.
- Xác định ưu tiên đầu tư xã hội: Tiêu chuẩn hộ cận nghèo cũng giúp xác định những lĩnh vực cần đầu tư để cải thiện tình hình của những người và hộ gia đình cận nghèo. Nó có thể phát hiện các lĩnh vực mà những người cận nghèo đặc biệt cần sự hỗ trợ, chẳng hạn như giáo dục, y tế, việc làm và chỗ ở. Các nguồn lực có thể được tập trung vào những lĩnh vực này để đảm bảo rằng họ có cơ hội cải thiện tình hình kinh tế và xã hội của họ, tạo ra sự phát triển bền vững và thúc đẩy sự công bằng và bình đẳng trong xã hội.
- Tối ưu hóa phân phối tài nguyên: Tiêu chuẩn hộ cận nghèo chơi một vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa phân phối tài nguyên xã hội. Bằng cách xác định những người và hộ gia đình đang ở trong tình trạng cận nghèo, chính phủ và các tổ chức xã hội có thể thiết lập ưu tiên trong việc phân phối các nguồn lực quý báu. Điều này đảm bảo rằng sự hỗ trợ và đầu tư xã hội được tập trung vào những người có nhu cầu lớn nhất, giúp tăng cường sự công bằng và giảm bớt bất bình đẳng xã hội.
- Tạo chuẩn mực quốc tế: Tiêu chuẩn hộ cận nghèo có tiềm năng trở thành một chuẩn mực quốc tế để đo lường mức độ nghèo đói và đánh giá tình hình phát triển trong các quốc gia trên khắp thế giới. Sự đồng nhất trong việc đo lường nghèo đói giúp tạo ra một hệ thống tham chiếu toàn cầu, cho phép so sánh tình hình xã hội và kinh tế giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ. Nó cung cấp khung nhìn cho hợp tác quốc tế trong việc đối phó với các vấn đề toàn cầu, như giảm nghèo đói và bảo vệ quyền con người, tạo ra cơ hội cho trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau trên phạm vi quốc tế.
Tóm lại, tiêu chuẩn hộ cận nghèo là một công cụ quan trọng để xác định, đánh giá và giải quyết vấn đề nghèo đói trong xã hội. Nó giúp cải thiện cuộc sống của những người và hộ cận nghèo và thúc đẩy sự phát triển xã hội và kinh tế bền vững.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Quy định của pháp luật vệ hộ nghèo, hộ cận nghèo và điều kiện, quy trình xét hộ nghèo, hộ cận nghèo theo luật. Còn vướng mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
