1. Các dạng bài tập về biểu đồ trong chương trình toán lớp 5
Tại chương trình Toán lớp 5, các bạn học sinh sẽ được làm quen với các dạng biểu đồ đơn giản như: biểu đồ quạt, biểu đồ cột, biểu đồ kết hợp,.....
Các bạn học sinh sẽ học được cách phân biệt các dạng biểu đồ này, học cách xác định lựa chọn biểu đồ để biểu diễn thông tin trong một số tình huống nhất định.
Ngoài ra, các bạn học sinh sẽ được học cách phân tích, nhận xét các biểu đồ khác nhau, từ đó áp dụng các kiến thức được học để giải quyết những tình huống trong thực tế.
Trong chương trình toán lớp 5 chủ để biểu đồ, các bạn học sinh sẽ được cung cấp các kiến thức để thực vẽ các biểu đồ theo yêu cầu.
2. Phương pháp làm bài tập biểu đồ
Đối với nội dung về chủ đề toán biểu đồ, với chủ đề này, các bạn học sinh sẽ gặp một số dạng bài toán biểu đồ cơ bản như: biểu đồ cột, biểu đồ hình quạt, biểu đồ kết hợp,....
- Với biểu đồ quạt, khi làm bài, các bạn học sinh cấn lưu ý một số vấn đề sau:
+ Các bạn học sinh cần nắm chắc cách đọc và mô tả biểu đồ hình quạt. Để có thể đọc được một biểu đồ dạng hình quạt, về cơ bản các bạn sinh nên làm theo trình tự sau: Trước tiên, các bạn học sinh cần phải xác định được đối tượng và số lượng các đối tượng được thể hiện trong biểu đồ bằng cách đếm số hình quạt có trong hình tròn. Sau đó, các bạn học sinh tiến hành đọc ghi chú của biểu đồ hoặc đề bài để biết rõ từng đối tượng. Cuối cùng, các bạn học sinh xác định tỷ lệ phần trăm của từng đối tượng so với toàn bộ bằng cách đọc chính xác số ghi trên biểu đồ.
+ Học cách phân tích và miêu tả biểu đồ hình quạt tròn trong toán học. Để có thể phân tích, biểu diễn dữ liệu có được từ biểu đồ hình quạt tròn trong giải toán lớp 5 hay ứng dụng trong thực tiễn, các bạn học sinh cần chú ý đến một số vấn đề cụ thể sau đây: Các vấn đề thể hiện trong biểu đồ đang biểu diễn Số lượng đối tượng được biểu diễn trên biểu đồ Tỷ lệ phần trăm của các đối tượng trên biểu đồ. Tương quan về tỷ lệ phần trăm giữa các đối tượng.
- Đối với dạng biểu đồ hình cột, các bạn học sinh khi làm bài cần lưu ý một số vấn đề sau:
+ Hiểu theo một cách đơn giản nhất, biểu đồ cột được xây dựng nhằm mục đích thể hiện được các giá trị có cùng đại lượng của nhiều đối tượng khác nhau. Từ việc thể hiện này, các bạn học sinh không chỉ dễ dàng quan sát mà còn có thể so sánh chúng với nhau. Biểu đồ cột là dạng biểu đồ cơ bản nhất trong các biểu đồ hiện nay.
+ Về cách đọc dạng biểu đồ cột, thực tế, biểu đồ cột là biểu đồ được sử dụng rất nhiều trên thực tế và được coi là dạng biểu đồ đơn giản nhất so với các dạng biểu đồ còn lại, cách đọc biểu đồ cột khá đơn giản, các bạn học sinh sẽ nhìn vào trục tung (trục đứng) để đọc giá trị và nhìn vào trục hoành (trục nằm ngang) để đọc danh sách các đối tượng được thống kê, so sánh. Thang đo của giá trị các bạn học sinh sẽ đọc được ở trục tung của biểu đồ.
+ Về cách vẽ chi tiết biểu đồ, trước tiên, các bạn học sinh nên vẽ hai trục tung (dọc) và trục hoành (ngang) vuông góc với nhau, trong đó, trục nằm ngang các thể hiện các thông tin về danh sách các đối tượng, trục nằm dọc các bạn sẽ thực hiện chia khoảng giá trị theo tỷ lệ nhất định sao cho phù hợp với số liệu đề bài đưa ra. Sau đó, tại vị trí của các đối tượng trên trục nằm ngang, các bạn học sinh vẽ các cột hình chữ nhất đảm bảo các tiêu chí sau: phải cách đều nhau một khoảng; phải có cùng độ rộng với nhau; về chiều cao, chiều cao của hình chữ nhật này sẽ phụ thuộc vào số liệu của đối tượng trong bài, các bạn học sinh vẽ chiều cao của cột sao cho thể hiện được sự khác biệt của các đối tượng có trong biểu đồ. Cuối cùng, các bạn học sinh hoàn thiện biểu đồ, thực hiện bước ghi tên của biểu đồ, ghi tên các giá trị tương ứng và số liệu ở cả trục nằm ngang và trục đứng.
- Đối với dạng bài toán về biểu đồ kết hợp, các bạn học sinh khi làm bài cần một số vấn đề cụ thể sau:
+ Về cách phân tích và nhận xét bản đồ kết hợp, các bạn học sinh thực hiện bước nhận xét chung nhất về biểu đồ, sau đó đưa ra nhận xét cho từng đối tượng (cột nhận xét tương tự biểu đồ cột), cùng với đó là đưa ra nhận xét về sự tăng hay giảm của các đối tượng, sự liên tục hay không liên tục,…..; các bạn học sinh có thể nhận xét các mốc năm (tăng, giảm như thế nào); sau đó, các bạn học sinh có thể liên kết để tìm mối liên hệ giữa các đối tượng; cuối cùng, các bạn học sinh cần hoàn thiện việc nhận xét biểu đồ của mình bằng việc kết luận và giải thích.
+ Về trình tự làm bài tập vẽ biểu đồ kết hợp, khi vẽ biểu đồ dạng kết hợp, các bạn cần phải chú ý một số nội dung sau: thông thường cột là trục tung bên trái (số liệu khá phức tạp); đường (có 1 đơn vị) là trục tung bên phải; các bạn học sinh không được tự ý sắp xếp lại thứ tự số liệu; việc thể hiện các năm cần chú ý, năm đầu tiên và năm cuối cùng phải cách 2 trục tung khoảng 0,5 - 1,0 cm; với điểm của đường phải nằm chính giữa năm; về khoảng cách năm phải được biểu diễn thật chính xác; sau khi đã thực hiện các bước trên, thực hiện việc hoàn thiện biểu đồ và đầy đủ số liệu cho cột và đường, sau đó hoàn chỉnh bảng chú giải và tên biểu đồ.
3. Một số bài toán ôn tập về biểu đồ có đáp án chi tiết.
Bài 1: Để biểu thị số cây do từng học sinh trong nhóm cây xanh trồng vườn trường có thể dùng biểu đồ dưới đây (biểu đồ SỐ CÂY DO NHÓM CÂY XANH TRỒNG TRONG VƯỜNG TRƯỜNG, trang 173, sách giáo khoa Toán lớp 5)
Dựa vào biểu đồ hãy trả lời các câu hỏi sau:
a) Có mấy học sinh trồng cây? Mỗi học sinh trồng được bao nhiêu cây?
b) Bạn nào trồng được ít cây nhất?
c) Bạn nào trồng được nhiều cây nhất?
d) Những bạn nào trồng được nhiều cây hơn bạn Dũng?
e) Những bạn nào trồng được ít cây hơn bạn Liên ?
Lời giải chi tiết
a) Có 5 học sinh trồng cây là: Lan , Hòa, Liên, Mai, Dũng Lan trồng được 3 cây. Hòa trồng được 2 cây. Liên trồng được 5 cây. Mai trồng được 8 cây. Dũng trồng được 4 cây.
b) Hòa trồng được ít cây nhất.
c) Mai trồng được nhiều cây nhất.
d) Liên và Mai trồng được nhiều cây hơn bạn Dũng.
e) Các bạn trồng được ít cây hơn bạn Liên là: Lan, Hòa, Dũng
Bài 2:
a) Hãy bổ sung vào các ô còn bỏ trống trong bảng dưới đây:
KẾT QUẢ ĐIỀU TRA VỀ Ý THÍCH ĂN CÁC LOẠI QUẢ CỦA HỌC SINH LỚP 5A (trang 174 sách giáo khoa Toán lớp 5
.png)
b) Dựa vào bảng trên hãy vẽ tiếp các cột còn thiếu trong biểu đồ dưới đây:
KẾT QUẢ ĐIỀU TRA VỀ Ý THÍCH ĂN CÁC LOẠI QUẢ CỦA HỌC SINH LỚP 5A ( trang 174 sách giáo khoa Toán lớp 5)
Lời giải chi tiết
a) Kết quả điều tra về ý thích ăn các loại quả của học sinh lớp ba là:
- Số lượng học sinh thích ăn cam là 5 (bạn học sinh)
- Số lượng học sinh thích ăn táo là 8 (bạn học sinh)
- Số lượng học sinh thích ăn nhãn là 3 (bạn học sinh)
- Số lượng học sinh thích ăn chuối là 16 (bạn học sinh)
- Số lượng học sinh thích ăn xoài là 6 (bạn học sinh)
Bài 3:Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng:
Biểu đồ dưới đây cho biết kết quả điều tra về ý thích chơi các môn thể thao của 40 học sinh (trang 175 sách giáo khoa Toán lớp 5)
Học sinh không thích bóng đá có khoảng:
A. 5 học sinh
B. 9 học sinh
C. 25 học sinh
D. 20 học sinh
Lời giải chi tiết:
Hình quạt biểu thị số học sinh thích đá bóng lớn hơn một nửa hình tròn.
Vậy số học sinh thích bóng đá lớn hơn: 40 : 2 = 20 (học sinh)
=> C. 25 học sinh là đáp án đúng
Trên đây là một số vấn đề về toán biểu đồ. Để có thể hiểu rõ hơn vấn đề này, tham khảo: Đề thi giữa học kì 2 Toán lớp 5 có đáp án năm học 2022-2023. Mọi thắc mắc liên hệ 19006162 hoặc email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp chi tiết. Trân trọng!
