1. Tổng hợp các loại nấm ăn được tại Việt Nam
Nấm rơm
Nấm rơm là một trong số những loại nấm ăn được quen thuộc và phổ biến trong chế biến món ăn, nấm rơm được nuôi trồng hoặc mọc tự nhiên từ các đống rơm rạ, thường có màu xám trắng, xám, xám đen. Kích thước tùy thuộc từng loại nấm rơm khác nhau.
Nấm rơm rất giàu dinh dưỡng, nấm rơm chứa nhiều vitamin A, B1, B2, D, E, PP, C và các axit amin.
Nấm kim châm
Nấm kim châm còn được gọi là nấm kim chi hay nấm giá, là một loài nấm màu trắng hoặc vàng nhạt, mọc thành từng cụm đều nhau như hình sợi. Nấm kim châm được sử dụng nhiều trong ẩm thực các nước châu Á, đặc biệt là có mặt trong các món lẩu.
Nấm kim châm khi nấu chín sẽ có độ mềm, dai, giòn và mùi hương nhẹ, ăn vào sẽ thấy vị ngọt, mát.
Nấm hương
Nấm hương hay còn gọi là nấm đông cô, nấm trưởng thành có màu nâu sậm, đường kính khoảng 4 - 10 cm. Nấm hương có một chân hình trụ đính vào giữa tai nấm.
Nấm hương thường mọc ký sinh trên những cây lá to và thay lá mỗi mùa như dẻ, sồi, phong. Loài nấm này mọc hoang nhiều ở Việt Nam và các nước Châu Á. Khi được nấu chín, nấm hương sẽ có mùi thơm đặc trưng, làm cho món ăn trở nên hấp dẫn.
Nấm tai mèo
Nấm tai mèo hay còn gọi là mộc nhĩ đen và thường được gọi tắt là nấm mèo. Nấm mèo có nét đặc trưng là có hình dáng tựa như tai con người, thường có màu nâu sẫm đến đen.
Chúng thường mọc trên các thân cây mục, có kết cấu tựa cao su, khi chế biến thành các món ăn sẽ có độ dai giòn. Nấm mèo được sử dụng phổ biến trong ẩm thực Châu Á.
Nấm hầu thủ
Nấm hầu thủ hay còn gọi là nấm đầu khỉ, thường hình cầu hoặc hình bầu dục, mọc riêng lẻ hoặc thành từng chùm, có tua nấm dày đặc rũ xuống như đầu khỉ, lúc già tua dài và chuyển sang màu vàng trông như bờm sư tử, cũng vì đặc điểm này mà chúng còn tên gọi khác là nấm bờm sư tử.
Nấm đầu khỉ đang được nuôi trồng nhân tạo tại nhiều quốc gia bởi không chỉ là loại thực phẩm đơn thuần, nấm đầu khỉ còn được đánh giá là loại dược liệu mang nhiều giá trị.
Nấm mỡ
Nấm mỡ không những là một loại nấm ăn được mà chúng còn có thể ăn sống. Chúng có nguồn gốc bản địa từ vùng đồng cỏ ở châu Âu và Bắc Mỹ.
Khi chưa trưởng thành nấm mỡ có màu trắng và nâu cả hai đều có những cái tên khác nhau. Hiện nay, nấm mỡ được trồng ở hơn bảy mươi quốc gia, bởi giá trị dinh dưỡng và mùi vị thơm ngon, dễ dàng chế biến chúng được xem một trong những loại nấm phổ biến rộng rãi và tiêu thụ nhiều nhất trên thế giới.
Nấm thái dương
Nấm thái dương có nguồn gốc ở Brazil, không chỉ được biết đến như một trong những loại nấm ăn ngon mà chúng còn có giá trị dược tính rất quý. Nấm thường có màu nâu hồng ở mũ, cuống trắng hình trụ, đường kính mũ khi còn búp là 3 – 4cm, khi nở có thể đến 8cm.
Nấm linh chi
Nấm linh chi còn có những tên khác như tiên thảo, nấm trường thọ hay vạn niên nhung. Từ xa xưa, nấm linh chi đã được xem như một dược liệu dùng để làm thuốc. Nấm linh chi có vị nhạt, tính ấm được coi là loại thuốc quý bởi có tác dụng bảo vệ gan, giải độc, bồi bổ trí não, lợi niệu, ích vị,... Ngoài ra nấm linh chi còn có tác dụng phòng và chống ung thư, chống lão hóa.
Nấm tràm
Đây là một loại nấm mọc tự nhiên sâu trong rừng Tràm, rất lành tính và bổ dưỡng. Nấm tràm bên ngoài có màu nâu tím, bên trong trắng mịn, hình dáng đẹp nhưng nếu sau khi ăn nấm tràm mà uống nước ngay sẽ có cảm giác đắng miệng, đây chính là đặc tính riêng của loại nấm này.
Tại Việt Nam, nấm tràm có nhiều ở vùng biển Phú Quốc, chúng sẽ được kết hợp với nhiều loại hải sản tươi ngon để chế biến thành các món súp hay món xào tạo thành những món ăn có mùi vị đặc trưng.
Nấm bào ngư
Nấm bào ngư hay còn gọi là nấm sò, có nguồn gốc từ Đức từ lâu đời, hiện tại nấm bào ngư được trồng ở nhiều nơi trên thế giới để làm thực phẩm. Chúng thường mọc thành những lớp nấm xen kẽ nhau như hình bậc thang, trên các thân cây khô, suy yếu.
Nấm bào ngư có màu trắng hoặc hơi ngả vàng, chứa nhiều giá trị dinh dưỡng tốt sức khỏe.
Nấm thông
Nấm thông thường phân bố ở các vùng khí hậu ôn đới và cận nhiệt đới. Chúng mọc thành các đám nhỏ trên mặt đất, đặc biệt trên đất rừng thông, chính vì lẽ này mà chúng có tên gọi là nấm thông.
Nấm thông lúc non có màu tím, về sau sẽ thành màu nâu hoặc vàng, đường kính tới khoảng 15cm. Thịt nấm dày, màu trắng có nhiều giá trị dinh dưỡng cao đối với sức khỏe con người.
Nấm tuyết
Nấm tuyết hay còn gọi là mộc nhĩ trắng, sở dĩ gọi như thế vì dù phát triển ở môi trường tự nhiên nhưng chúng vẫn có màu trắng tinh khiết và hình dáng như bông tuyết rất đẹp. Chúng thường được bán trong dạng sấy khô và ngâm nước trước khi dùng.
Khác với những loại nấm ăn được thông thường khác, nấm tuyết được sử dụng được trong cả các món ăn mặn và món ăn ngọt. Nấm tuyết ở hữu nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả nên rất được đánh giá cao và sử dụng rộng rãi.
2. Lưu ý khi hái nấm tự nhiên
Luôn cân nhắc và chuẩn bị kỹ càng các vật dụng cần thiết nếu bạn có ý định đi rừng hái nấm hoặc thu hoạch các loại nấm tự nhiên mọc quanh nhà. Ngoài ra, bạn cũng cần phải thật sự thận trọng trong việc phân loại và nhận biết nấm ăn được với nấm không ăn được thật chính xác.
Đem theo 2 chiếc giỏ hoặc bao bì phân loại
Bạn sẽ cho những cây nấm mà bạn tin chắc đây là nấm ăn được 100% thì cho vào một túi/giỏ riêng. Còn lại, bạn sẽ bỏ những cây nấm mà bạn không chắc chắn lắm vào túi/giỏ kia. Như vậy sẽ giúp bạn giảm khả năng bị ngộ độc tối đa.
Với các loại nấm mà bạn không chắc chắn, hãy tham vấn một số chuyên gia mà bạn biết họ là người rất am hiểu về nấm để họ giúp bạn xác định chủng loại nấm và tính an toàn của những cấy nấm ở trong cái túi/giỏ mà bạn không biết chắc chắn đó là nấm gì.
Bạn cũng có thể liên hệ với các chuyên gia về nấm qua các nhóm nấm học hoặc các hội nhóm chuyên bàn luận, chia sẻ hoặc hỏi đáp về nấm trên mạng xã hội.
Các loại nấm tự nhiên, gồm nấm ăn được và nấm không ăn được đều không mọc ở một vị trí cố định nào cả. Bạn có thể tìm thấy chúng ở trên thân cây, trên các khúc gỗ mục, dưới mặt đất trong rừng hoặc trên các chỗ bám rêu.
Có nên đeo găng tay khi hái nấm tự nhiên?
Bạn không cần đeo găng tay khi hái nấm ăn được, nhưng nên đeo găng tay khi hái những cây nấm tự nhiên mà bạn không chắc đó là nấm ăn được hay nấm độc.
Bởi nếu bạn vô tình hái nấm độc bằng tay không, chất độc có thể bám vào tay bạn từ mũ nấm hay thân nấm, sau đó bạn lại vô tình quên chưa rửa sạch tay mà đã dùng tay cầm đồ ăn hoặc cho vào miệng, dụi lên mắt thì có lẽ bạn sẽ gặp rắc rối lớn về sức khỏe đấy.
Không ăn nấm khi không chắc là nấm gì và có an toàn không
Bạn hãy luôn thật thận trọng khi đi hái nấm tự nhiên, vì nhiều loài nấm ăn được và nấm không ăn được (nấm độc) có bề ngoài khá giống nhau, điều đó có thể khiến bạn dễ nhầm lẫn.
Không chỉ thế, một số loài nấm còn có thể thay đổi vẻ bề ngoài của chúng tùy vào sự biến đổi của môi trường sinh trưởng, điều đó khiến cho việc nhận biết nấm ăn được trở nên khó khăn hơn.
Ví dụ: Một số loại nấm cùng loại có thể thay đổi màu sắc tùy vào mức độ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời nữa, rất dễ gây nhầm lẫn.
Các chuyên gia khuyến cáo: Không được ăn những loài nấm mà bạn chưa xác định chính xác và am hiểu về loại nấm đó ít nhất 3 lần ở ngoài tự nhiên hay nơi hoang dã. Các chuyên gia cho biết là bạn chỉ nên dùng khi xác nhận được là đã nhận diện đúng loại nấm đó là nấm ăn và an toàn trong cả 3 lần gặp.
3. Những tác dụng thần kỳ của nấm
Nấm kim châm giúp tăng cường sức khỏe tim mạch
Nấm kim châm được cho là có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch rất tốt. Một nghiên cứu cho thấy, những con chuột tiêu thụ thức ăn có chiết xuất thành phần dinh dưỡng từ loại nấm này thì hàm lượng cholesterol xấu rất thấp. Và các chất này cũng hoàn toàn có tác dụng trên người giúp giảm thiểu các yếu tố nguy cơ gây ra bệnh tim mạch.
Nấm bào ngư chữa ung bướu
Theo Đông y, nấm bào ngư có vị ngọt, tính ấm. Ăn nhiều nấm bào ngư được chứng minh là giúp làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể, phòng ngừa ung bướu, giảm stress và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Ngoài ra, nấm bào ngư được nghiên cứu là có chứa nhiều protein rất tốt cho bệnh nhân ung thư.
Nấm mỡ giúp làm giảm lượng cholesterol
Trong nấm mỡ có chứa hàm lượng chất dinh dưỡng cao đặc biệt là các acid béo không bão hòa, chất xơ, chất chống oxy hóa, vitamin C, D, B12, B9 và polyphenol. Các chất này được khoa học chứng minh là có khả năng làm giảm lượng cholesterol xấu trong máu, giúp hạn chế các bệnh như tim mạch hay tiểu đường.
Nấm hương giúp hạ huyết áp
Hàm lượng kali cao có trong nấm hương và những hoạt chất như protein, chất xơ, polisaccarit, các vitamin như vitamin B2, D, PP có tác dụng ngăn chặn cao huyết áp. Ngoài ra, còn giúp chữa viêm khớp, làm giảm albumin niệu, giúp phòng ung thư và trị tàn nhang.
Nấm rơm giúp ngăn chặn béo béo phì
Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, trong nấm rơm có chứa protein, chất béo không no, chất xơ cùng nhiều vị khoáng như sắt, canxi, phốt pho, các vitamin A, B1, B2, C, D, PP,... Thành phần chất xơ là chất quan trọng giúp hỗ trợ chữa béo phì và các bệnh như tim mạch, đái tháo đường,...
Xem thêm: Nấm là gì? Nấm có phải là thực vật không? Trong tự nhiên nấm có vai trò gì?
