1. Án lệ được hiểu như thế nào?
Theo quy định tại Điều 1 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP thì án lệ là tập hợp các lập luận và phán quyết được Tòa án công bố về một vụ việc cụ thể, sau khi Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã lựa chọn và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã thông qua. Những án lệ này có hiệu lực pháp luật và được sử dụng như một nguồn tư liệu quan trọng cho các Tòa án trong quá trình nghiên cứu và xét xử các vụ án.
Án lệ không chỉ đơn thuần là quyết định của Tòa án, mà còn đại diện cho sự đánh giá và phân tích kỹ lưỡng của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Các lập luận trong án lệ phản ánh sự thẩm định chính xác về quyền và nghĩa vụ pháp lý, áp dụng các quy tắc và nguyên tắc pháp luật đối với vụ việc cụ thể. Qua việc công bố án lệ, Tòa án nhân dân tối cao mong muốn chia sẻ những quan điểm pháp lý, nguyên tắc và quy tắc áp dụng trong quyết định của mình với các Tòa án khác. Điều này giúp tạo ra sự nhất quán trong việc hiểu và áp dụng pháp luật, đồng thời góp phần tăng cường sự công bằng và tin cậy của hệ thống tư pháp.
Án lệ không chỉ là tài liệu tham khảo quan trọng cho các Tòa án, mà còn mang tính gắn kết pháp luật trong xã hội. Nó thể hiện sự thể hiện của quyền công lý và nhằm bảo đảm sự bình đẳng, công bằng trong việc giải quyết tranh chấp pháp lý. Việc áp dụng án lệ có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống tư pháp vững mạnh và đáng tin cậy
2. Tổng hợp toàn bộ 52 án lệ của Việt Nam mới nhất
- Án lệ số 48/2021/AL về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự “nộp lại tiền thu lợi bất chính”;
- Án lệ số 49/2021/AL về xác định quyết định hành chính ban hành không đúng thẩm quyền;
- Án lệ số 51/2021/AL về xác định quyền sở hữu đối với khu vực để xe ô tô của nhà chung cư;
- Án lệ số 44/202l/AL về việc xác định thời hiệu khởi kiện đối với yêu cầu phản tố;
- Án lệ số 45/2021/AL về xác định bị cáo phạm tội “Giết người” thuộc trường hợp “Phạm tội chưa đạt”;
- Án lệ số 39/2020/AL về xác định giao dịch dân sự có điều kiện vô hiệu do điều kiện không thể xảy ra.
- Án lệ số 40/2021/AL về công nhận việc chuyển đổi quyền sử dụng đất trên thực tế;
- Án lệ số 41/2021/AL về chấm dứt hôn nhân thực tế;
- Án lệ số 28/2019/AL về tội “Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh”.
- Án lệ số 29/2019/AL về tài sản bị chiếm đoạt trong tội “Cướp tài sản”.
- Án lệ số 25/2018/AL về không phải chịu phạt cọc vì lý do khách quan
- Án lệ số 18/2018/AL về hành vi giết người đang thi hành công vụ trong tội “Giết người”
- Án lệ số 19/2018/AL về xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong tội “Tham ô tài sản”
- Án lệ số 20/2018/AL về xác lập quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc
- Án lệ số 17/2018/AL về tình tiết “Có tính chất côn đồ” trong tội “Giết người” có đồng phạm
- Án lệ số 10/2016/AL về quyết định hành chính là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính.
- Án lệ số 01/2016/AL về vụ án Giết người
- Án lệ số 02/2016/AL về vụ án tranh chấp đòi lại tài sản
- Án lệ số 03/2016/AL về vụ án ly hôn
- Án lệ số 04/2016/AL về tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất
- Án lệ số 05/2016/AL về vụ án tranh chấp di sản thừa kế
- Án lệ số 06/2016/AL về vụ án tranh chấp thừa kế
- Án lệ số 07/2016/AL về công nhận hợp đồng mua bán nhà trước ngày 01/7/1991.
3. Việc lựa chọn án lệ dựa trên những tiêu chí nào?
Án lệ là kết quả của sự lựa chọn cẩn thận và phải đáp ứng một số tiêu chí quan trọng để đảm bảo hiệu quả và giá trị của nó:
- Sự làm rõ và giải thích quy định pháp luật: Án lệ cần có khả năng làm sáng tỏ những quy định của pháp luật mà có thể có nhiều cách hiểu khác nhau. Nó phân tích, giải thích và chỉ ra các vấn đề, sự kiện pháp lý, cung cấp những nguyên tắc và quy phạm pháp luật cần áp dụng trong một vụ việc cụ thể. Đồng thời, án lệ cũng có khả năng thể hiện lẽ công bằng đối với những vấn đề mà chưa có điều luật quy định cụ thể.
- Tính chuẩn mực: Án lệ phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao về chất lượng và độ chính xác. Nó phản ánh sự cân nhắc tỉ mỉ và tính logic trong quá trình đưa ra lập luận và phán quyết. Án lệ cần được xây dựng trên cơ sở tường minh, rõ ràng và logic, đảm bảo tính thống nhất và nhất quán trong quyết định của mình.
- Giá trị hướng dẫn áp dụng pháp luật: Một yếu tố quan trọng của án lệ là khả năng hướng dẫn áp dụng pháp luật một cách thống nhất trong quá trình xét xử. Án lệ cần cung cấp một khung pháp lý rõ ràng và đáng tin cậy, giúp các Tòa án khác hiểu và áp dụng pháp luật một cách nhất quán. Điều này đảm bảo sự công bằng và đồng nhất trong việc giải quyết các vụ việc pháp lý.
Tóm lại, án lệ không chỉ đáp ứng các tiêu chí về làm rõ, chuẩn mực và hướng dẫn pháp luật, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống tư pháp công bằng, nhất quán và tin cậy.
Ngoài nội dung trên, quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết: Áp dụng án lệ là gì, nguyên tắc áp dụng lẽ công bằng khi xét xử. Nếu còn vướng mắc, vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.
