Tốt nghiệp THCS có học luôn lên Cao đẳng được hay không?

1. Tốt nghiệp THCS có học luôn lên Cao đẳng được hay không?

Thuật ngữ "Phân luồng THCS" là một khái niệm phổ biến đối với nhiều phụ huynh và học sinh. Trong nhiều quốc gia trên thế giới, việc học nghề từ khi còn ở trình độ trung học giáo dục phổ thông (THCS) luôn là sự lựa chọn hàng đầu của đa số học sinh và sinh viên. Tuy nhiên, ở Việt Nam, có xu hướng một số học sinh vẫn bị áp đặt tư duy "phải vào các trường cấp ba công lập" hoặc sau khi tốt nghiệp THCS, một lượng đáng kể học sinh chọn làm các công việc lao động phổ thông.

Theo Thông tư 05/2021/TT-BLĐTBXH, tại điểm b Khoản 2 Điều 3 quy định về đối tượng tuyển sinh vào trình độ cao đẳng bao gồm:

- Các học sinh có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông.

- Những người có bằng tốt nghiệp trung cấp và có giấy xác nhận hoàn thành chương trình giáo dục trung học hoặc giấy chứng nhận về việc đạt đủ kiến thức văn hóa trung học phổ thông, hoặc đã hoàn thành và đạt chuẩn kiến thức văn hóa tương đương theo quy định.

Đối với những ai muốn theo học các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe, nghệ thuật, an ninh, quốc phòng, ngoài những quy định trên, họ cần phải tuân theo các quy định của pháp luật chuyên ngành và chỉ dẫn từ Bộ quản lý ngành hoặc lĩnh vực liên quan.

Như vậy, hiện tại, học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở (THCS) không thể học trực tiếp lên trình độ cao đẳng mà phải thông qua bậc trung cấp.

Tuy nhiên, trong tương lai, quy trình này có khả năng được rút ngắn bằng cách loại bỏ bước trung gian. Theo Chỉ thị số 24/CT-TTg về việc thúc đẩy phát triển nhân lực có kỹ năng chuyên môn, nhằm nâng cao hiệu suất lao động và tăng cường khả năng cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hiện đại, Thủ tướng đã giao cho Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) nhiệm vụ đề xuất việc thực hiện đào tạo trình độ cao đẳng cho học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở, thay vì thông qua việc liên thông từ trung cấp lên cao đẳng.

Cụ thể, theo quy định tại điểm d Khoản 1 của Chỉ thị số 24/CT-TTg, đề xuất thực hiện thí điểm đào tạo trình độ cao đẳng cho học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở. Đồng thời, tiếp tục triển khai các chương trình chuyển giao từ nước ngoài có hiệu quả, nhằm mở rộng ứng dụng trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Trong thời gian gần đây, Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp thuộc Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đã đẩy nhanh quá trình xây dựng đề án thí điểm này. Theo đánh giá của tổng cục, đây là hướng tiếp cận phù hợp với nhu cầu nhân lực và sẽ giúp tối ưu hóa quá trình phân luồng sau khi học xong trung học cơ sở (THCS). Thêm vào đó, thời gian để đạt được tấm bằng cao đẳng có thể sẽ được rút ngắn, dự kiến từ 1-2 năm.

Tóm lại, tốt nghiệp THCS học thẳng lên Cao đẳng hiện tại mới chỉ đang được thí điểm mà chưa được quy định một cách chính thức.

2. Những lợi ích khi học lên thẳng Cao đẳng từ cấp THCS

Một trong những băn khoăn lớn của nhiều học sinh sắp tốt nghiệp hoặc đã tốt nghiệp THCS là liệu họ nên tiếp tục học nghề hay lên THPT. Trong bối cảnh hiện nay, việc tiếp tục học Đại học không còn là lựa chọn duy nhất. Thực tế, nhiều học sinh đã chọn học hệ cao đẳng ngay từ khi họ còn ở lớp 10 hoặc sau khi tốt nghiệp THCS. Dưới đây là một số lợi ích của hệ Cao đẳng 9+:

- Học song song hai chương trình: Mô hình Cao đẳng 9+ cho phép học viên kết hợp việc học kiến thức văn hóa từ THPT với chuyên ngành nghề nghiệp của họ.

- Tiết kiệm thời gian: So với hình thức truyền thống mất khoảng 6-7 năm để hoàn thiện học vấn Cao đẳng, hệ Cao đẳng 9+ chỉ cần 3,5 năm để đạt được mục tiêu.

- Học kết hợp với thực hành: Việc học lý thuyết đi đôi với việc thực hành giúp học sinh phát triển kỹ năng và kiến thức nghề nghiệp, từ đó mở ra nhiều cơ hội việc làm sau này.

- Tự quản lý tài chính: Với sự hỗ trợ và kiến thức chuyên ngành, học sinh có cơ hội thực tập tại các doanh nghiệp với thu nhập ổn định. Nếu họ có khả năng, họ có thể được công ty chú ý và được nhận làm nhân viên chính thức sau khi tốt nghiệp.

3. Băn khoăn khi thực hiện thí điểm chương trình tốt nghiệp THCS học trực tiếp lên Cao đẳng

Đề xuất gần đây cho rằng sau khi hoàn thành THCS, học sinh nên tiếp tục học cao đẳng (CĐ) thay vì trung cấp (TC) như trước đây, nhằm phản ánh xu hướng quốc tế khuyến khích người trẻ tham gia vào thị trường lao động sớm. Với việc học nghề sau lớp 9, học sinh 18-19 tuổi có thể tham gia thị trường lao động và sau đó tiếp tục học đại học. Mô hình này đã được áp dụng thành công tại nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Pháp và Anh.

Theo đánh giá của một số chuyên gia, nếu cung cấp lựa chọn cho học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở (THCS) để chuyển tiếp vào các trường cao đẳng (CĐ), chắc chắn sẽ tạo ra một lực lượng lao động có chất lượng cao, từ đó thu hút thêm đầu tư cho Việt Nam. Thực tế, một trong những rào cản chính ngày nay đối với việc thu hút đầu tư là sự thiếu hụt công nhân chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, việc này cần được đánh giá và tính toán kỹ lưỡng, đặc biệt về thời gian đào tạo. Nếu việc rút ngắn thời gian đào tạo không được cân nhắc thận trọng, có thể sẽ dẫn đến việc giảm sút chất lượng của lực lượng lao động, không đáp ứng được tiêu chuẩn quốc gia và gặp khó khăn trong quá trình hội nhập về mặt lao động và giáo dục đào tạo.

Tuy đã có chỉ đạo từ Bộ Chính trị năm 2011 và quyết định năm 2018 của Chính phủ về việc đạt mục tiêu 30% học sinh THCS học nghề vào năm 2020 và 40% vào năm 2025, nhưng thực tế hiện nay chỉ khoảng 8% học sinh đã tiếp cận học nghề. Việc phân luồng hiện nay vẫn chưa đạt hiệu quả mong muốn.

Quá trình tuyển sinh trung cấp đang gặp khó khăn do hướng nghiệp ở trình độ THCS chưa hiệu quả. Hầu hết nhà trường đều khuyến khích học sinh tiếp tục học THPT. Con đường này mở rộng, nếu không trúng tuyển vào lớp 10 công lập, học sinh có thể chuyển sang học tại các trường THPT khác hoặc hình thức giáo dục thường xuyên. Một vấn đề khác là học sinh học trung cấp phải đồng thời học cả văn hóa, dẫn đến chương trình học quá nặng nề và không hợp lý. Một số học sinh chọn học hết THPT rồi mới tiếp tục vào đại học hoặc cao đẳng vì quy định trung cấp phải học xong mới được tiếp tục.

Quá trình tuyển sinh trung cấp đang gặp khó khăn do công tác hướng nghiệp ở trình độ THCS chưa đáp ứng đầy đủ nhiệm vụ phân luồng. Nhà trường thường hướng học sinh sau khi tốt nghiệp THCS học tiếp lên THPT, và con đường này rất rộng mở. Nếu không đậu vào lớp 10 công lập, học sinh có thể chuyển sang học tại các trường THPT ngoài công lập hoặc tham gia học giáo dục thường xuyên. Một nguyên nhân khác là khi học sinh học hết lớp 9 và chọn học trung cấp, theo luật quy định, họ phải học cả văn hóa, dẫn đến chương trình nặng và tổ chức đào tạo không hợp lý vì học nghề ở một nơi và học văn hóa ở nơi khác, gây khó khăn trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục nghề.

Hiện nay, đã có 5 trường thí điểm cho phép học sinh tốt nghiệp THCS học trực tiếp lên cao đẳng. Chương trình này được thiết kế theo mô thức lớp 9 + văn hóa và chương trình nghề. Học sinh tham gia chương trình này có thể gia nhập thị trường lao động sớm và tiếp tục học lên cao đẳng mà không cần mất thời gian đóng khung trong 4 hoặc 5 năm. Thời gian học trong trường cũng được rút ngắn để tối ưu hóa hiệu suất học tập.

Theo TS Lê Trường Tùng, Chủ tịch HĐQT Trường Đại học FPT, việc cho học sinh tốt nghiệp THCS học trực tiếp lên cao đẳng mang lại nhiều lợi ích, như học nhanh, tiếp cận nghề sớm, tập trung vào những nội dung thời thượng và quan trọng nhất là sớm tham gia vào cuộc cách mạng công nghệ 4.0.

Bài viết liên quan: Các loại hình trường cao đẳng ở Việt Nam hiện nay? Nhiệm vụ và quyền hạn của trường cao đẳng là gì?

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về: Tốt nghiệp THCS có học luôn lên Cao đẳng được hay không? Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!