1. Bán hàng đa cấp được hiểu là như thế nào?

Theo quy định tại khoản 7 của Điều 3 trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, bán hàng trực tiếp được định nghĩa là việc tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh chủ động tiếp cận người tiêu dùng, giới thiệu sản phẩm, hàng hóa, hoặc dịch vụ để bán hoặc cung cấp cho người tiêu dùng. Trong đó, bao gồm các hình thức như bán hàng tận cửa, bán hàng đa cấp, và bán hàng không tại địa điểm giao dịch thường xuyên.

Bán hàng đa cấp, một trong những hình thức quan trọng của bán hàng trực tiếp, được định nghĩa là hoạt động bán hàng hóa thông qua mạng lưới cá nhân tham gia, bao gồm nhiều cấp, nhiều nhánh. Trong mô hình này, cá nhân tham gia sẽ nhận được các phần trăm hoa hồng, tiền thưởng, và các lợi ích kinh tế khác từ việc bán hàng hóa của họ cũng như của các cá nhân khác trong mạng lưới.

Với cơ chế này, bán hàng đa cấp không chỉ là cách thức để kinh doanh mà còn là một cơ hội để cá nhân tăng thu nhập và phát triển kinh doanh cá nhân của mình. Đồng thời, nó cũng tạo ra một môi trường cạnh tranh kháng cự trong việc khuyến khích các cá nhân tham gia hoạt động bán hàng, tạo động lực cho họ phát triển mạng lưới kinh doanh của mình.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc thực hiện bán hàng đa cấp cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và quyền lợi của người tiêu dùng theo quy định của pháp luật. Việc này nhằm đảm bảo rằng các hoạt động kinh doanh diễn ra một cách minh bạch, công bằng và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

2. Quy định pháp luật mới về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân bán hàng đa cấp kể từ ngày 1/7/2024?

Trước đây, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010 không có quy định cụ thể về trách nhiệm đối với tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực bán hàng đa cấp. Điều này gây ra nhiều bất cập và thiếu minh bạch trong hoạt động kinh doanh này, đặc biệt là về mặt bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Tuy nhiên, với sự phát triển và tiến bộ của xã hội, nhu cầu cải thiện pháp luật để bảo vệ người tiêu dùng ngày càng trở nên cấp thiết hơn.

Đáp ứng những yêu cầu này, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 đã đưa ra các quy định cụ thể về trách nhiệm của tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực bán hàng đa cấp. Theo Điều 45 của luật này, các tổ chức bán hàng đa cấp phải chịu trách nhiệm như sau, bắt đầu từ ngày 1/7/2024:

Đầu tiên, họ phải niêm yết công khai các tài liệu hoạt động tại các địa điểm chính của mình như trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh, cũng như trên các phương tiện truyền thông như trang thông tin điện tử, phần mềm ứng dụng nếu có.

Thứ hai, họ phải thực hiện đúng quy tắc hoạt động và kế hoạch trả thưởng, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong mô hình kinh doanh của mình.

Thứ ba, việc xuất hóa đơn đúng quy định và theo từng giao dịch bán hàng là bắt buộc, nhằm tạo điều kiện cho người tiêu dùng có thể bảo vệ quyền lợi của mình một cách dễ dàng hơn.

Thứ tư, tổ chức bán hàng đa cấp cần phải chịu trách nhiệm đối với các hoạt động bán hàng đa cấp của cá nhân tham gia trong trường hợp hoạt động đó diễn ra tại các địa điểm của tổ chức hoặc trong các sự kiện, hội nghị của họ.

Những quy định này không chỉ giúp tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng mà còn đảm bảo rằng người tiêu dùng được bảo vệ đúng cách trong quá trình giao dịch. Điều này thể hiện sự cam kết của pháp luật đối với việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Cá nhân tham gia bán hàng đa cấp đóng vai trò quan trọng trong mô hình kinh doanh này và họ cũng phải chịu trách nhiệm đối với các hoạt động của mình. Theo quy định tại Điều 45 của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, các cá nhân tham gia bán hàng đa cấp có các trách nhiệm sau:

Đầu tiên, họ phải xuất trình thẻ thành viên trước khi giới thiệu hoặc tiếp thị, bán hàng. Điều này giúp xác định rõ danh tính và vị trí của họ trong mạng lưới bán hàng đa cấp, tạo ra sự minh bạch và tin cậy trong giao dịch với người tiêu dùng.

Thứ hai, các cá nhân này phải tuân thủ hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp và các quy tắc hoạt động được đề ra. Việc tuân thủ các quy định này là cực kỳ quan trọng để đảm bảo tính công bằng, minh bạch và đảm bảo quyền lợi của cả người tiêu dùng và các thành viên khác trong mạng lưới.

Cuối cùng, cá nhân tham gia bán hàng đa cấp không được phép lợi dụng chức vụ, quyền hạn, hoặc địa vị xã hội, nghề nghiệp của mình để khuyến khích, yêu cầu, hoặc dụ dỗ người khác tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp hoặc mua hàng hóa kinh doanh theo phương thức đa cấp. Điều này nhằm đảm bảo rằng các hoạt động kinh doanh diễn ra trong một môi trường minh bạch, công bằng và đúng luật, đồng thời tránh được những hành vi lạm dụng quyền lợi và gây hại đến quyền lợi của người tiêu dùng và cộng đồng.

3. Những hành vi mà tổ chức, cá nhân bán hàng đa cấp bị nghiêm cấm

Theo quy định tại khoản 2 của Điều 10 trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, có một loạt các hành vi bị nghiêm cấm đối với tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực bán hàng đa cấp. Các hành vi này được đề cập cụ thể như sau:

Trước hết, không được yêu cầu người khác phải đặt cọc, nộp một khoản tiền, hoặc mua một số lượng hàng hóa nhất định để tham gia vào hoạt động bán hàng đa cấp. Điều này nhằm ngăn chặn những hành vi lạm dụng tín nhiệm của người tiêu dùng để thu hút họ tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp.

Thứ hai, các tổ chức và cá nhân không được cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng hoặc các cá nhân tham gia bán hàng đa cấp. Việc này bảo đảm tính chính xác và minh bạch trong quá trình giao dịch và tránh được các hậu quả tiêu cực đối với người tiêu dùng.

Ngoài ra, không được kinh doanh theo phương thức đa cấp mà không có giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp hoặc không công bố thông tin này một cách minh bạch. Điều này giúp người tiêu dùng có thể xác định được tính chính thức và đáng tin cậy của các tổ chức và cá nhân tham gia bán hàng đa cấp.

Việc kinh doanh theo phương thức đa cấp đối với các dịch vụ hoặc hình thức khác không phải là mua bán hàng hóa chỉ được thực hiện khi có quy định pháp luật cụ thể cho phép. Điều này nhằm tránh được các hành vi lạm dụng quyền lợi của người tiêu dùng trong các lĩnh vực không rõ ràng.

Một điều quan trọng khác là không được phát triển mạng lưới bán hàng đa cấp mà không dựa trên giao dịch mua bán hàng hóa. Điều này đảm bảo rằng mạng lưới được xây dựng dựa trên cơ sở chính xác và minh bạch, đồng thời tránh được các hành vi lạm dụng quyền lợi của người tiêu dùng.

Ngoài ra, cấm lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua việc cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, không chính xác về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ hoặc về uy tín, khả năng kinh doanh của tổ chức và cá nhân kinh doanh. Điều này nhằm đảm bảo rằng người tiêu dùng được thông tin chính xác và đầy đủ trước khi quyết định mua hàng hoặc tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp.

Không chỉ vậy, cấm quấy rối người tiêu dùng thông qua các hành vi tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp không theo ý muốn của họ để giới thiệu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ hoặc đề nghị giao kết hợp đồng. Điều này nhằm bảo vệ quyền lợi và sự tự do của người tiêu dùng trong quá trình giao dịch và tránh được các hành vi độc hại đối với họ.

Tiếp theo, không được ép buộc người tiêu dùng mua sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ trái với ý muốn của họ thông qua việc thực hiện hành vi dùng vũ lực, đe dọa hoặc các hành vi có tính chất tương tự. Điều này nhằm bảo vệ quyền tự do và quyền lợi của người tiêu dùng trong quá trình giao dịch.

Ngoài ra, không được yêu cầu người tiêu dùng thanh toán cho sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã cung cấp mà không có sự thỏa thuận trước từ phía của họ. Điều này giúp đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình thanh toán và tránh được các hành vi lạm dụng quyền lợi của người tiêu dùng.

Một hành vi khác bị nghiêm cấm là không đền bù, trả lại tiền hoặc đổi lại sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho người tiêu dùng do nhầm lẫn của tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh. Điều này đảm bảo rằng người tiêu dùng sẽ không phải chịu thiệt thòi về mặt tài chính hoặc hàng hóa khi có sự nhầm lẫn xảy ra.

Cũng không được phép không đền bù, trả lại tiền hoặc đổi lại sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho người tiêu dùng do sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không đúng với thông tin được công bố, quảng cáo, giới thiệu hoặc cam kết từ tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh. Điều này bảo vệ quyền lợi và lợi ích của người tiêu dùng và giúp tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch và công bằng.

Không chỉ vậy, cấm đánh tráo, gian lận sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ khi giao hàng hoặc cung cấp dịch vụ cho người tiêu dùng. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi và lợi ích của người tiêu dùng và đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình giao dịch.

Ngoài ra, cấm không thông báo trước và không công khai cho người tiêu dùng về việc tài trợ cho người có ảnh hưởng dưới mọi hình thức để sử dụng hình ảnh, lời khuyên, khuyến nghị của họ nhằm xúc tiến thương mại hoặc khuyến khích người tiêu dùng mua hoặc sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Điều này nhằm bảo vệ tính minh bạch và công bằng trong quá trình quảng cáo và giúp người tiêu dùng có cái nhìn chính xác về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.

Không kém phần quan trọng, cấm ngăn cản người tiêu dùng kiểm tra về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, trừ khi có quy định pháp luật khác. Điều này giúp đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng và tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch và công bằng.

Cuối cùng, không được yêu cầu người tiêu dùng phải mua thêm sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ như là điều kiện bắt buộc để giao kết hợp đồng trái với ý muốn của họ. Điều này đảm bảo tính tự do và lựa chọn của người tiêu dùng trong quá trình giao dịch và tránh được các hành vi lạm dụng quyền lợi của họ.

Tóm lại, các quy định nghiêm cấm như vậy được áp dụng nhằm bảo vệ quyền lợi và lợi ích của người tiêu dùng, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và đúng luật trong hoạt động kinh doanh bán hàng đa cấp. Điều này là cơ sở quan trọng để xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh và phát triển bền vững trong nền kinh tế.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2024.

Xem thêm bài viết: Thẩm quyền xử phạt vi phạm của công an kinh tế đối với hành vi bán hàng đa cấp?

Khi quý khách hàng có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn