1. Quy định pháp luật về việc mở sổ tiết kiệm cho trẻ em
1.1. Khái niệm sổ tiết kiệm
Theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Thông tư 48/2018/TT-NHNN, khái niệm sổ tiết kiệm được định nghĩa như sau: "Thẻ tiết kiệm hoặc sổ tiết kiệm (sau đây gọi chung là Thẻ tiết kiệm) là chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu tiền gửi tiết kiệm của người gửi tiền tại tổ chức tín dụng, được áp dụng đối với trường hợp nhận tiền gửi tiết kiệm tại địa điểm giao dịch hợp pháp thuộc mạng lưới hoạt động của tổ chức tín dụng".
Như vậy, sổ tiết kiệm là chứng chỉ ghi nhận quyền sở hữu tiền của một cá nhân tại một tổ chức tín dụng được áp dụng đối với trường hợp nhận tiền gửi tiết kiệm tại địa điểm giao dịch hợp pháp thuộc mạng lưới hoạt động của tổ chức tín dụng. Hiện nay, sổ tiết kiệm đang ngày càng trở thành một phương thức phổ biến và được nhiều người sử dụng để sinh lợi đối với những khoản tiền lớn.
1.2. Quy định về độ tuổi mở sổ tiết kiệm
Về quyền xác lập các giao dịch của người chưa thành niên, Điều 21 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định như sau:
- Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi;
- Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.
Điều 3 Thông tư 48/2018/TT-NHNN của Ngân hàng nhà nước, người gửi tiền tiết kiệm bao gồm những đối tượng sau:
- Công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật;
- Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc không mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật;
- Công dân Việt Nam bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật hoặc chưa đủ 15 tuổi thực hiện giao dịch tiền gửi tiết kiệm thông qua người đại diện theo pháp luật; Công dân Việt Nam có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định của pháp luật thực hiện giao dịch tiền gửi tiết kiệm thông qua người giám hộ.
Như vậy theo quy định hiện hành của pháp luật, người chưa thành niên nói chung và trẻ em 16 tuổi nói riêng có quyền mở sổ tiết kiệm. Đối với người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi, việc mở sổ tiết kiệm do người đó quyết định mà không cần ý kiến của cha, mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật. Đối với người dưới 15 tuổi, việc mở sổ tiết kiệm cần thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật
2. Thủ tục mở sổ tiết kiệm cho trẻ em 16 tuổi
Thủ tục gửi tiền gửi tiết kiệm tại địa điểm giao dịch của tổ chức tín dụng được quy định cụ thể tại Điều 12 Thông tư 48/2018/TT-NHNN như sau:
- Người gửi tiền phải trực tiếp đến địa điểm giao dịch của tổ chức tín dụng và xuất trình Giấy tờ xác minh thông tin của người gửi tiền; trường hợp gửi tiền tiết kiệm chung, tất cả người gửi tiền phải trực tiếp xuất trình Giấy tờ xác minh thông tin của mình. Trường hợp gửi tiền tiết kiệm thông qua người đại diện theo pháp luật, người đại diện theo pháp luật phải xuất trình giấy tờ chứng minh tư cách đại diện của người đại diện theo pháp luật, Giấy tờ xác minh thông tin của người đại diện theo pháp luật và Giấy tờ xác minh thông tin của người gửi tiền;
- Người gửi tiền đăng ký chữ ký mẫu trong trường hợp thay đổi chữ ký mẫu hoặc chưa có chữ ký mẫu được lưu tại tổ chức tín dụng. Đối với người gửi tiền là người không viết được, người không đọc được, người không nhìn được, người gửi tiền thực hiện theo hướng dẫn của tổ chức tín dụng;
- Tổ chức tín dụng đối chiếu, cập nhật các thông tin người gửi tiền theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền;
- Người gửi tiền thực hiện thủ tục khác theo hướng dẫn của tổ chức tín dụng;
- Sau khi hoàn thành các thủ tục trên, tổ chức tín dụng thực hiện việc nhận tiền gửi tiết kiệm và giao Thẻ tiết kiệm cho người gửi tiền.
Như vậy, khi thực hiện thủ tục mở sổ tiết kiệm cho người dưới 16 tuổi, cần chuẩn bị những giấy tờ sau: Chứng minh thư nhân dân/Căn cước công dân của trẻ em và người đại diện theo pháp luật, người giám hộ, giấy khai sinh, giấy ủy quyền của cha mẹ hoặc người giám hộ (đối với trường hợp người dưới 15 tuổi mở sổ tiết kiệm), sổ hộ khẩu gia đình,... Khi đã chuẩn bị đủ các loại giấy tờ theo quy định và theo yêu cầu của tổ chức tín dụng, người gửi tiền mang theo những giấy tờ này đến chi nhánh của tổ chức tín dụng mà mình mong muốn gửi tiền để thực hiện thủ tục. Người gửi tiền điền vào tờ khai mở sổ tiết kiệm theo hướng dẫn của nhân viên ngân hàng; nộp tiền vào sổ tiết kiệm và chọn kỳ hạn tiết kiệm phù hợp với mong muốn và nhu cầu của cá nhân. Khi đã hoàn tất các thủ tục, người gửi tiền nhận sổ tiết kiệm và biên lai giao dịch.
3. Lưu ý khi mở sổ tiết kiệm cho trẻ em 16 tuổi
Do trẻ em là đối tượng chưa phát triển đầy đủ về cả thể chất và tinh thần do vậy khi thực hiện thủ tục mở sổ tiết kiệm, bản thân các em và các vị phụ huynh cần lưu ý một số vấn đề như sau để tránh phát sinh những hậu quả không mong muốn:
- Cha mẹ hoặc người giám hộ nên hướng dẫn trẻ em cách quản lý và sử dụng sổ tiết kiệm một cách hợp lý. Tiền tiết kiệm là một số tiền lớn đối với trẻ em đồng thời trẻ em cũng là đối tượng dễ bị tác động, dụ dỗ nên rất có thể các em sẽ sử dụng khoản tiền tiết kiệm này không đúng mục đích thậm chí việc sử dụng không đúng mục đích này còn mang đến những ảnh hưởng tiêu cực tới đời sống, việc học tập và sự phát triển của trẻ em. Do vậy, việc được cha mẹ hoặc người giám hộ hướng dẫn về cách quản lý và sử dụng sổ tiết kiệm một cách hợp lý là một trong những điều thiết yếu và vô cùng quan trọng. Điều này sẽ giúp trẻ em nhận thức và sử dụng tiền tiết kiệm một cách phù hợp, tránh những hậu quả xấu có thể xảy ra xuất phát từ việc sử dụng tiền sai mục đích.
- Nên chọn ngân hàng uy tín, có kỳ hạn gửi phù hợp và có lãi suất cao để mở sổ tiết kiệm. Việc lựa chọn ngân hàng để gửi tiết kiệm là điều rất quan trọng khi thực hiện thủ tục này. Các ngân hàng uy tín là địa chỉ tin cậy để người gửi yên tâm về tính an toàn đối với khoản tiền tiết kiệm. Bên cạnh đó, lãi suất tiền gửi cũng là một vấn đề cần lưu ý khi quyết định lựa chọn tổ chức tín dụng để gửi tiết kiệm. Lựa chọn tổ chức tín dụng có mức lãi suất tiền gửi cao và thời hạn phù hợp giúp phát sinh khoản lợi nhuận hấp dẫn, mang lại giá trị cao cho người gửi và đặc biệt đối với trẻ em thì đây như một khoản "vốn" để các em sử dụng sau này.
- Hướng dẫn hoặc giúp trẻ em bảo quản sổ tiết kiệm một cách cẩn thận để tránh bị mất mát hoặc hư hỏng. Việc làm hư hỏng hoặc thất lạc sổ tiết kiệm sẽ gây ra những khó khăn trong trường hợp người gửi mong muốn thực hiện các giao dịch có liên quan. Trong trường hợp sổ tiết kiệm bị hư hỏng hoặc thất lạc, người sở hữu sổ tiết kiệm và cha mẹ, người giám hộ (trong trường hợp chủ sổ tiết kiệm là người dưới 15 tuổi) sẽ phải liên hệ với tổ chức tín dụng nơi mở sổ tiết kiệm để thông báo và thực hiện các thủ tục để cấp lại sổ tiết kiệm. Như vậy sẽ rất bất tiện và mất thời gian. Do vậy, phụ huynh cần hướng dẫn hoặc giúp trẻ em bảo quản sổ tiết kiệm để tránh bị hư hỏng hoặc thất lạc.
Trên đây là nội dung tư vấn của chúng tôi về chủ đề: "Trẻ em 16 tuổi có được mở sổ tiết kiệm hay không?". Nếu còn điều gì chưa rõ hoặc có nhu cầu được tư vấn pháp lý, vui lòng liên hệ với Luật Minh Khuê qua tổng đài: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp. Trân trọng cảm ơn!
