Trong thời gian ly thân có được yêu, cưới người khác không?

Trong Luật Hôn nhân và gia đình hiện hành, không có quy định pháp lý nào xác lập trạng thái "ly thân". Đây là khái niệm mang tính thực tế xã hội, dùng để chỉ tình trạng hai vợ chồng tự nguyện hoặc buộc phải sống ly thân nhưng chưa hoàn tất thủ tục ly hôn tại Tòa án. Về mặt pháp luật, họ vẫn là vợ chồng hợp pháp và vẫn có các quyền, nghĩa vụ ràng buộc.

Căn cứ Điều 57 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

“Quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật.”

Như vậy, chỉ khi có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực của Tòa án, quan hệ hôn nhân mới chính thức chấm dứt. Việc ly thân dù kéo dài 1 tháng hay 10 năm, nếu chưa có quyết định ly hôn, thì vẫn không làm phát sinh quyền kết hôn mới và không làm mất hiệu lực quan hệ vợ chồng.

1. Ly thân có được yêu, quen người khác không ?

Hiện tại, không có quy định nào trong Luật Hôn nhân và gia đình cấm việc yêu đương đơn thuần trong giai đoạn ly thân, miễn là không có hành vi vượt quá giới hạn như “kết hôn” hoặc “chung sống như vợ chồng” với người khác.

Tuy nhiên, cần lưu ý khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

“Cấm người đang có vợ hoặc có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác.”

Điều đó có nghĩa là, nếu mối quan hệ “quen” chuyển thành hành vi chung sống, tổ chức đám cưới, sinh hoạt như vợ chồng,… thì dù chưa đăng ký kết hôn cũng vẫn vi phạm.

Dù pháp luật không cấm "quen", nhưng trong các vụ án ly hôn tranh chấp, Tòa có thể xem xét hành vi có dấu hiệu phản bội, ngoại tình về mặt tình cảm như một tình tiết để xác định lỗi. Việc xuất hiện bằng chứng yêu đương trong thời gian ly thân có thể ảnh hưởng đến quyền nuôi con, phân chia tài sản hoặc tổn hại danh dự người phối ngẫu.

2. Chung sống như vợ chồng khi đang ly thân có bị xử phạt không?

Câu trả lời là có, và hành vi này bị pháp luật nghiêm cấm. Căn cứ khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (hành vi bị cấm):

“Người đang có vợ hoặc có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người đang có vợ, có chồng.”

Ngoài ra, tại Điều 59 Nghị định 82/2020/NĐ-CP, hành vi này bị xử phạt hành chính:

“Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi đang có vợ/chồng mà vẫn chung sống như vợ chồng với người khác.”

Đặc biệt, trong trường hợp nghiêm trọng, nếu hành vi này dẫn đến hậu quả phá hoại hạnh phúc gia đình người khác, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015 (tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng), với khung hình phạt:

“Phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.”

3. Làm đám cưới với người khác khi đang ly thân có được không?

Đám cưới là một nghi lễ dân sự mang tính truyền thống, không phải là điều kiện để xác lập hôn nhân hợp pháp. Tuy nhiên, pháp luật không xem nhẹ những hệ quả của hành vi tổ chức đám cưới khi chưa ly hôn.

Tổ chức đám cưới trong khi đang ly thân có thể bị xem là hành vi xác lập đời sống vợ chồng công khai với người khác, và có thể cấu thành hành vi “chung sống như vợ chồng” trái pháp luật, căn cứ theo Điều 5 khoản 2 Luật HN&GĐ 2014 đã nêu trên.

Thực tiễn xét xử đã công nhận: chỉ cần có bằng chứng về việc tổ chức cưới, sống chung, gọi nhau là vợ chồng, sinh con chung… thì hành vi đó sẽ bị coi là vi phạm pháp luật hôn nhân.

4. Có được đăng ký kết hôn với người khác khi đang ly thân?

Không được phép. Lý do là vì bạn chưa trở lại tình trạng độc thân hợp pháp.

Căn cứ Điểm d Khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

“Nam và nữ không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn (đang có vợ/chồng) theo quy định của Luật này.”

Ngoài ra, theo Điều 12 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, khi đăng ký kết hôn, người nộp hồ sơ phải có giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, do UBND cấp xã cấp. Trong thời gian ly thân, giấy xác nhận tình trạng hôn nhân sẽ không được cấp, vì người này vẫn được xác định là có vợ hoặc chồng.

Cán bộ tư pháp có quyền từ chối tiếp nhận hồ sơ đăng ký kết hôn trong trường hợp phát hiện người nộp hồ sơ chưa ly hôn hợp pháp.

5. Các yếu tố xác định hành vi chung sống như vợ chồng

Cần lưu ý rằng, hành vi "chung sống như vợ chồng" không bắt buộc phải có giấy kết hôn, mà được xác định thông qua thực tiễn. Dưới đây là các yếu tố thường được Tòa án và cơ quan tố tụng sử dụng để nhận diện hành vi này:

• Sống chung một nhà trong thời gian dài
• Có con chung hoặc cùng chăm sóc con cái như một gia đình
• Gọi nhau là vợ, chồng trước người thân, đồng nghiệp
• Có tài sản chung, cùng đứng tên sổ đỏ, tài khoản ngân hàng, tài sản lớn
• Tổ chức đám cưới, công khai mối quan hệ với cộng đồng

Ngay cả khi không sống chung liên tục, nhưng thường xuyên đi lại, có hành vi sinh hoạt gia đình, xuất hiện công khai cùng nhau tại các dịp lễ, tết, đám cưới, thì cũng có thể bị xem xét là chung sống như vợ chồng.

6. Ly thân bao lâu thì được yêu, sống với người khác hợp pháp?

Vấn đề không nằm ở thời gian ly thân, mà nằm ở thời điểm chấm dứt quan hệ hôn nhân theo bản án ly hôn có hiệu lực pháp luật.

Do đó, dù bạn đã ly thân 1 tháng hay 10 năm, nhưng nếu chưa ly hôn, thì vẫn không được phép sống như vợ chồng hoặc kết hôn hợp pháp với người khác.

Nếu bạn muốn tiến tới một mối quan hệ mới mà không vi phạm pháp luật, giải pháp duy nhất là làm thủ tục ly hôn, chấm dứt hôn nhân hợp pháp trước, sau đó đăng ký kết hôn hoặc sống chung.

7. Hướng dẫn bảo vệ bản thân trong giai đoạn ly thân

Để tránh rơi vào tình huống rắc rối pháp lý, ảnh hưởng đến quyền lợi khi ly hôn, bạn nên:

• Không tổ chức đám cưới, ra mắt, công khai tình cảm vượt giới hạn.
• Không sống chung với người mới, dù là ở nhờ, thuê nhà chung.
• Không chia sẻ ảnh tình cảm hoặc trạng thái yêu đương công khai trên mạng xã hội.
• Không sinh con với người khác trong thời gian chưa ly hôn.
• Nhanh chóng hoàn tất thủ tục ly hôn nếu quan hệ hôn nhân không thể cứu vãn.

8. Kết luận

Tóm lại, dù vợ chồng đã không còn sống chung, không còn quan hệ tình cảm hay kinh tế với nhau, thì về mặt pháp luật, họ vẫn là vợ chồng hợp pháp cho đến khi bản án ly hôn có hiệu lực. Vì vậy, trong thời gian ly thân, việc yêu, kết hôn hoặc chung sống với người khác là một vùng rủi ro pháp lý cao.

Nếu mối quan hệ với người mới chỉ dừng ở mức độ tìm hiểu kín đáo, không sống chung, không sinh con, không công khai thì pháp luật không cấm tuyệt đối. Nhưng ngay khi có dấu hiệu "chung sống như vợ chồng" – dù không đăng ký kết hôn – bạn có thể bị xử phạt hành chính, mất quyền lợi trong ly hôn, thậm chí bị truy cứu hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Do đó, nếu muốn xây dựng mối quan hệ mới, hãy:

• Hoàn tất thủ tục ly hôn trước khi tiến xa hơn
• Tuyệt đối không sống chung, tổ chức cưới, hoặc để người khác hiểu lầm về trạng thái hôn nhân của bạn
• Bảo vệ danh dự, quyền lợi và tránh vi phạm pháp luật

Dưới đây là bảng tổng hợp để bạn dễ hình dung:

Luật pháp Việt Nam đề cao chế độ một vợ, một chồng. Vì vậy, ly thân không đồng nghĩa với việc được quyền "bắt đầu lại". Hãy chắc chắn rằng mọi hành động tiến xa hơn tình cảm đơn thuần đều xảy ra sau khi bản án ly hôn có hiệu lực, để tránh rủi ro về pháp lý, danh dự và tài sản.

Công ty Luật TNHH Minh Khuê với đội ngũ luật sư nhiều kinh nghiệm luôn sẵn sàng hỗ trợ Quý khách hàng trong các vấn đề pháp lý phức tạp. Liên hệ ngay tổng đài tư vấn luật hôn nhân gia đình gọi 1900.6162 để được tư vấn chi tiết.