Mục lục bài viết

Trùng biến hình là đại diện tiêu biểu của lớp Trùng chân giả. Chúng sống ở mặt bùn trong các ao tù hay các hồ nước lặng. Đôi khi, chúng nổi lận vào lớp váng trên các mặt ao, hồ. Hãy cùng Luật Minh Khuê đi tìm hiểu để trả lời cho câu hỏi: Trùng biến hình di chuyển được nhờ?

 

1. Trùng biến hình

Trùng biến hình là đại diện tiêu biểu của lớp Trùng chân giả. Chúng sống ở mặt bùn trong các ao tù hay các hồ nước lặng. Đôi khi, chúng nổi lẫn vào lớp váng trên các mặt ao, hồ. Có thể thu thập mẫu trùng biến hình để quan sát dưới kính hiển vi. Kích thước chúng thay đổi từ 0,01 mm đến 0,05 mm.

 

2. Cấu tạo của trùng biến hình

Trùng biến hình được coi như một cơ thể đơn bào đơn giản nhất, kém tiến hóa nhất trong tất cả các động vật nguyên sinh.

Cơ thể trùng biến hình trần gồm một khối chất lỏng nguyên sinh và nhân. Chúng di chuyển nhờ dòng chất nguyên sinh dồn về một phía tạo thành chân giả.

Cấu tạo cơ thể trùng biến hình:

  • Nhân 
  • Chất nguyên sinh
  • Chân giả
  • Không bào co bóp
  • Không bào tiêu hóa

 

3. Hình thức dinh dưỡng của trùng biến hình là gì?

Hình thức dinnh dưỡng của trùng biến hình là dị dưỡng.

Trùng biến hình dinh dưỡng bằng cách bắt mồi và tiêu hóa mồi. Được thực hiện qua 4 bước:

  • Bước 1: Khi chân giả tiếp cận mồi (tảo, vi khuẩn, vun hữu cơ,..).
  • Bước 2: Lập tứ hình thành chân giả thứ hai vây lấy mồi.
  • Bước 3: Hai chân giả kéo dài nuốt mồi vào sâu trong chất nguyên sinh.
  • Bước 4: Không bào tiêu hóa tạo thành bao lấy mồi, tiêu hóa nhờ dịch tiêu hóa.

Thức ăn được tiêu hóa trong tế bào gọi là tiêu hóa nội bào. Trao đổi khí (lấy oxi, thải CO2) thực hiện qua bề mặt cơ thể. Nước thừa được tập trung về một chỗ gọi là không bào co bóp rồi chuyển ra ngoài. Chất thải được loại ra ở vị trí bất kì trên cơ thể.

Dị dưỡng là kiểu dinh dưỡng của những sinh vật không có khả năng cố định cacbon hoặc sử dụng các hợp chất hữu cơ để phát triển.

 

4. Trùng biến hình di chuyển bằng gì?

Trùng biến hình di chuyển được nhờ chân giả, cụ thể Trùng biến hình di chuyển nhờ dòng chất nguyên sinh dồn về một phía tạo thành chân.

 

5. Không bào co bóp của trùng giày và trùng biến hình khác nhau như thế nào?

Không bào co bóp ở trùng giày khác với trùng biến hình ở chỗ:

Chỉ có hai nhân, nhưng ở vị trí cố định, có túi chứa hình cầu ở giữa (để chứa) và các rãnh dẫn chất bài tiết ở xung quanh (như cánh hoa thị), có nghĩa là cấu tạo phức tạp hơn.

Các bạn có thể tham khảo bảng so sánh dưới đây:

Trùng giày Trùng biến hình
- Cấu tạo phức tạp - Cấu tạo đơn giản
- Số lượng 1, 3 hay nhiều hơn tùy loài (thường là 2) - Đa số loài có số lượng là 1
- Vị trí cố định nằm gần hầu về phía lưng - Nằm gần trung tâm cơ thể.

 

 

6. Nhân trùng giày có gì khác với nhân trùng biến hình về số lượng và hình dạng?

Nhân của trùng giày và trùng biến hình khác nhau ở những điểm sau:

Tiêu chí Trùng giày Trùng biến hình
Số lượng Gồm 2 nhân trở lên: thường gồm một nhân lớn và một nhân bé. Đa số có một nhân
Hình dạng Nhân lớn thường có hình hạt đậu, hoặc hình móng ngựa, hình chuỗi. Nhân thường có hình cầu.

 

 

7. Cách bắt mồi và sinh sản của trùng biến hình

7.1. Trùng biến hình bắt mồi như thế nào?

Cách bắt mồi của trùng biến hình có khá nhiều điểm tương tự với cách thủy tức bắt mồi. Cụ thể, sinh vật đơn bào này bắt mồi bằng cách:

  • Tạo ra các chân giả để tiếp cận và bao vây con mồi (như tảo, vi khuẩn hay các vụn hữu cơ...)
  • Sau đó chân giả của chúng sẽ kéo con mồi vào sâu bên trong chất nguyên sinh để nuốt con mồi.
  • Cuối cùng, chúng dùng không bào tiêu hóa để bao vây lấy con mồi và dần dần tiêu hóa nhờ có dịch tiêu hóa được tiết ra.
  • Dinh dưỡng của trùng biến hình được gọi là tiêu hóa nội bào. Trùng biến hình bắt mồi sau đó sẽ tiêu hóa ngay trong cơ thể. Ngược lại, việc hô hấp như trao đổi khí, lấy O2 (Oxy) và thải CO2 sẽ được thực hiện qua bề mặt cơ thể.

 

7.2. Sinh sản của trùng biến hình

Cách sinh sản của trùng biến hình tương tự với cách trung roi sinh sản. Trùng biến hình cũng sinh sản theo hình thức sinh sản vô tính. Khi gặp các điều kiện thuận lợi về thức ăn hay nhiệt độ, trùng biến hình sẽ phân đôi cơ thể theo mọi hướng cho đến khi tạo thành 2 tế bào riêng biệt.

 

8. So sánh trùng biến hình và trùng giày

Quan sát các hình ảnh hay video về trùng giày, ta có thể dễ dàng nhận ra trùng giày có cấu tạo phức tạp hơn trùng biến hình. Vậy trùng giày có phức tạp hơn ở những điểm nào? Hãy cùng tham khảo bảng so sánh dưới đây.

Trùng giày Trùng biến hình
Thuộc lớp chân cỏ Thuộc lớp chân giả
Trùng giày có cơ thể giống hình đế giày Trùng biến hình có dạng cơ thể không ổn định và có thể thường xuyên biến đổi.
Cơ thể không chứa chất diệp lục. Cơ thể không chứa chất diệp lục
Di chuyển được trong nước nhờ các lớp lông phủ phía ngoài cơ thể. Di chuyển trong nước bằng việc tạo ra các chân giả.
Sinh sản theo 2 hình thức sinh sản vô tính và hữu tính. Sinh sản vô tính bằng cách phân đôi cơ thể.
Bài tiết qua lỗ thoát Bài tiết thông qua bất kỳ vị trí nào trên cơ thể.

 

9. Vai trò thực tiễn của trùng biến hình

Trùng biến hình có vai trò thực tiễn là làm thức ăn cho động vật có kích thước lớn hơn. Ngoài ra, trùng biến hình cũng giúp bảo vệ làm sạch môi trường nước nhờ việc chúng phân giải và tiêu hóa các vụn hữu cơ. Trùng biến hình là thức ăn của các loài cá nhỏ và cá con, các loài thân mềm (trai, ốc,...) giáp xác (tôm, cua, nhện nước,...) ấu trùng sống trong ao nuôi cá. Vad tất cả các loài này lại là thức ăn của cá lớn trong áo.

 

10. Một số câu hỏi liên quan

Câu 1: Trùng biến hình sống ở đâu? Chúng di chuyển, bắt mồi, tiêu hóa mồi như thế nào?

- Trùng biến hình thường sống trong các ao tù, hồ nước lặng, trên mặt bùn hoặc đôi khi nổi lẫn vào lớp váng trên mặt ao.

- Bắt mồi bằng cách hình thành 2 chân giả bao lấy mồi, tạo không bào tiêu hóa.

- Tiêu hóa mồi:

  • Khi một chân giả tiếp cận mồi (tảo, vi khuẩn,...)
  • Lập tức hình thành chân giả thứ hai vây lấy mồi.
  • Hai chân giả kéo, nuốt con mồi vào sâu trong chất nguyên sinh.
  • Không bào tiêu hóa tạo thành, bao lấy mồi, tiêu hóa mồi nhờ dịch tiêu hóa.

Câu 2: Tiêu hóa ở trùng giày khác với Trùng biến hình như thế nào? (về cách lấy thức ăn, quá trình tiêu hóa và thải bã)

  Trùng giày Trùng biến hình
Cách lấy thức ăn Thức ăn được lông bơi dồn về lỗ miệng và hầu. Khi chạm thức ăn hình thành hai chân giả bao lấy mồi.
Quá trình tiêu hóa Thức ăn được vo viên ở không bào tiêu hóa. Sau đó, không bào tiêu hóa rời hầu di chuyển theo quỹ đạo nhất định và thức ăn được hóa lỏng bởi enzim tiêu hóa, rồi được ngấm vào chất nguyên sinh. Không bào tiêu hóa được hình thành bao lấy mồi rồi được tiêu hóa bởi dịch tiêu hóa.
Cách thải bã Chất thải được thải ra ngoài qua lỗ thoát ở thành cơ thể. Chất thải được thải ra ngoài ở bất kì vị trí nào cảu cơ thể.

Trên đây là bài viết tham khảo của Công ty Luật Minh Khuê về Trùng biến hình di chuyển được nhờ?. Hi vọng bài viết này sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc vê câu hỏi trên và cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về trùng biến hình. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết!