Mục lục bài viết

1. Khái niệm

Tù binh là người thuộc lực lượng vũ trang của một bên xung đột vũ trang; người đối theo lực lượng vũ trang nhưng không trực tiếp tham gia lực lượng vũ trang đó như phóng viên chiến tranh; nhân viên dân sự trên phi cơ quân sự... bị đối phương bắt giữ trong thời gian chiến tranh.

Tù binh phải được bảo vệ theo đúng những quy định trong Công ước Giơnevơ ngày 12.8.1949 về việc đối xử với tù binh, cụ thể: tù binh thuộc quyền của quốc gia cầm giữ chứ không thuộc quyền của cá nhân hay đơn vị đã bắt giữ được họ; tù bình phải được tôn trọng về danh dự trong mọi trường hợp; tù binh phải được đối xử như nhau, không có sự phân biệt bất lợi vì lí do chủng tộc, quốc tịch, tôn giáo, chính kiến trừ những ưu đãi vì lí do sức khỏe, giới tính, tuổi tác; tù binh phải tuân theo pháp luật, mệnh lệnh chung trong các lực lượng vũ trang của quốc gia cầm giữ, Quốc gia cầm giữ không được phạt tập thể vì những hoạt động cá nhân: tù binh sẽ được phóng thích và cho hồi hương ngay sau khi kết thúc chiến sự...

2. Quy định về tù binh

2.1. Căn cứ pháp lý tội ngược đãi tù binh, hàng binh trong Bộ luật hình sự năm 2015

Tội ngược đãi tù binh, hàng binh trong Bộ luật hình sự năm 2015tại điều 420 như sau:

“Người nào ngược đãi tù binh, hàng binh, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.”

2.2. Khái niệm tội ngược đãi tù binh, hàng binh trong Bộ luật hình sự năm 2015

Tội ngược đãi tù binh, hàng binh là hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và chế độ của tù binh, hàng binh, gây hậu quả nghiêm trọng, đến mức phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

2.3.Khách thể tội ngược đãi tù binh, hàng binh

Theo Công ước Geneve năm 1949 về tù binh, hàng binh mà nước ta phê chuẩn thì tù binh, hàng binh được bảo đảm về tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm và danh dự.

Hành vi ngược đãi tù, hàng binh xâm phạm kỷ, luật quân đội, tập quán chiến tranh, xâm phạm chính sách tù binh, hàng binh của Nhà nước ta.

2.4. Khái niệm tù binh, hàng binh

Tù binh là những người nằm trong hàng ngũ của địch bị ta bắt trong chiến đấu.

Hàng binh là những người nằm trong hàng ngũ của địch, tự nguyện bỏ vũ khí và đầu hàng.

2.5. Mặt khách quan tội ngược đãi tù binh, hàng binh

Theo Công ước quốc tế về tù binh, hàng binh thì tù binh, hàng binh được đảm bảo về tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm và danh dự.

Hành vi ngược đãi hàng binh thể hiện ở các dạng khác nhau như làm nhục, dùng nhục hình hàng binh hoặc không cứu chữa tù binh khi bị thương tích, đau ốm.

Nếu hành vi ngược đãi gây thương tích chết người thì người phạm tội phải chịu trách nhiệm về các tội xâm phạm về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe tương ứng của Bộ luật này.

Hành vi ngược đãi thể hiện ở nhiều dạng khác nhau như:

Hành vi xâm phạm danh dự nhân phâm (chửi mắng, xỉ vả...).

Hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe (đánh đập, tra tấn, bỏ đói, không cứu chữa hoặc điều trị đối với tù binh, hàng binh bị thương...).

Nếu hành vi ngược đãi gây thương tích hoặc chết người thì người phạm tội phải chịu trách nhiệm về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe tương ứng.

- Tội phạm hoàn thành từ thời điểm thực hiện một trong các hành vi ngược đãi tù binh, hàng binh nêu trên.

2.6. Mặt chủ quan tội ngược đãi tù binh, hàng binh

Tội phạm được thực hiện với hình thức lỗi cố ý.

2.7. Chủ thể tội ngược đãi tù binh, hàng binh

Chủ thể của tội phạm là người phục vụ trong quân đội được quy định tại Điều 420 Bộ luật hình sự năm 2015.

2.8. Hình phạt tội ngược đãi tù binh, hàng binh

Người phạm tội ngược đãi tù binh, hàng bĩnh có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

3. Câu chuyện về tù binh bị Mỹ cưa chân 6 lần mà vẫn không khai báo

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thương từng khiến kẻ địch phải cúi đầu thừa nhận: “Tao thua rồi, mày là sinh vật thép” khi cưa chân ông 6 lần. Hàng loạt đòn tra tấn dã man, dụ dỗ bằng vật chất, sắc đẹp cũng không làm người chiến sĩ tình báo lung lay ý chí.

 

a. Đôi nét về người anh hùng Nguyễn Văn Thương

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) Nguyễn Văn Thương sinh ra và lớn lên tại xã Lộc Hưng, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, trong một gia đình cách mạng. Mới ba tháng tuổi, ông đã được gửi cho một người cô nuôi dưỡng để ba mẹ đi hoạt động cách mạng. Năm lên tám tuổi, ông nhận được tin mẹ bị bắt, đày đi Côn Đảo rồi hy sinh. Năm 1959, cha ông hy sinh trong một lần hoạt động quân báo.

b. Con đường cách mạng mạng của anh hùng Nguyễn Văn Thương

Tháng 5 năm 1959, Nguyễn Văn Thương quyết định tham gia cách mạng. Năm 1961, ông được chuyển về đơn vị trinh sát và làm bảo vệ cho đồng chí Võ Văn Kiệt (lúc đó là Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Gia Định). Sau đó, Nguyễn Văn Thương được chuyển sang hoạt động trong ngành tình báo, dưới sự huấn luyện trực tiếp của đồng chí Mười Nho (Đại tá Nguyễn Nho Quý, Trưởng Ban Tình báo khu Sài Gòn – Chợ Lớn).

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, tình báo viên Nguyễn Văn Thương từng tham gia các mũi giao thông của các Cụm tình báo A18, A20, A22 và cuối cùng là A36 dưới vỏ bọc “Đại úy Ngọc, đặc phái viên của CIA”. Nhờ vỏ bọc này, Nguyễn Văn Thương hoàn thành rất xuất sắc nhiệm vụ chuyển 900 chuyến tin tình báo của ông Ba Quốc (Anh hùng LLVTND Đặng Trần Đức) từ Tổng nha Cảnh sát ngụy, của cố vấn Vũ Ngọc Nhạ từ Phủ Tổng thống, của ông Hai Trung (Anh hùng LLVTND Phạm Xuân Ẩn) từ nội thành về chiến khu.

Ngày 10-2-1969, trên đường mang tài liệu từ Sài Gòn ra vùng căn cứ, Nguyễn Văn Thương bị máy bay Mỹ phát hiện, hạ thấp định bắt sống. Ông đã chủ động dùng súng AK bắn rơi một máy bay lên thẳng, diệt ba tên Mỹ. Quân đội Mỹ phải huy động một lực lượng lớn gồm 72 chiếc trực thăng, mỗi chiếc là một tiểu đội, nguyên trung đoàn 48 và sư đoàn 5 lính Việt Nam Cộng hòa để truy bắt ông.

Khi chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, ông bị bắt nhưng đã kịp giấu kỹ tài liệu trước khi bị bắt. CIA quyết tâm khai thác ông bằng mọi cách, kể cả dùng tiền, gái đẹp, chức vụ… Không khuất phục được Thương, kẻ thù ra lệnh cưa chân ông trong sáu lần, làm cả hai chân của người tình báo cụt gần đến háng.

Ngày 14-2-1973, giặc mới trao trả tù binh, Nguyễn Văn Thương được đưa đi an dưỡng ở miền bắc xã hội chủ nghĩa, được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND khi mới ở cấp bậc Chuẩn úy.

4. Chuyện về tên tù binh Pháp đầu tiên ở mặt trận Điện Biên Phủ

Cố Đại tướng Lê Trọng Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng - Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ là Tư lệnh Đại đoàn bộ binh 312. Trong đội hình của đại đoàn này có Trung đoàn 141 đã đánh trận mở đầu đêm 13/3/1954 tiêu diệt hoàn toàn cụm cứ điểm Him Lam mà địch gọi là Bê-a-tơ-rít-xơ.

Trong cuốn hồi ức để lại, có đoạn Đại tướng kể một câu chuyện nhỏ, thú vị về tên sĩ quan tù binh Pháp đầu tiên bị ta bắt đã nói những gì trước và sau trận đánh thắng của quân ta ở Him Lam. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

...Chuẩn bị đánh Him Lam, từ đầu tháng 3/1954, chúng tôi làm việc điều tra nắm địch rất nghiêm túc và kiên trì. Kết hợp quan sát từ xa và đêm đêm bộ phận đi chuẩn bị chiến trường đã vào tận hàng rào cứ điểm địch để nghiên cứu. Nhưng cho đến trước khi nổ súng một tuần, đại đoàn mới hình dung ra được những nét cơ bản của mục tiêu này, chứ còn cách bố trí phòng ngự cụ thể của địch ở từng mỏm đồi ra sao, ta vẫn chưa nắm được chính xác.

Thời gian này, tối đến, bọn địch trong cứ điểm còn cho các phân đội nhỏ đi ra khỏi đồn để phục kích ta từ xa, gây khó khăn cho ta vào gần cứ điểm địch. Vì vậy việc cấp thiết và quan trọng lúc này là làm sao bắt được lính địch ở Him Lam để khai thác.

Tôi giao nhiệm vụ bắt sống địch cho Trung đội trưởng quân báo Bùi Văn Lư, một cán bộ dũng cảm mưu trí. Gọi Lư đến, tôi gợi ý: Ban đêm khi địch mang quân ra ngoài đồn đi phục kích thì tương kế tựu kế, ta nên cho một phân đội nhỏ bí mật bò sát vào gần đồn chỗ cổng chính của đồn dàn thành đội hình cái phễu, miệng phễu hướng về phía bọn địch sẽ đi về để chụp bắt lấy một, hai tên. Bố trí như vậy không lo vấp mìn, cũng không sợ pháo từ xa bắn đến, hoặc hỏa lực từ trong cứ điểm bắn ra, vì đường đi về của lính ra ngoài phục kích đều nằm trong tọa độ an toàn của chúng. Lư chú ý lắng nghe và xin phép về để triển khai thực hiện ngay.

Đúng ba ngày sau, Bùi Văn Lư dẫn đến Sở chỉ huy đại đoàn một tên sĩ quan Pháp cao lớn còn rất trẻ tên là Phờrăngxoa Giắccơ. Trận phản phục kích này, đơn vị của Lư đã diệt được một tiểu đội lính lê dương, bắt được ba tên, trong đó có tên quan một này là chỉ huy. Đây là tên tù binh sĩ quan đầu tiên ta tóm được tại Điện Biên Phủ.

Giắccơ là thiếu úy, 22 tuổi, mới tốt nghiệp trường võ bị Xanh Xia. Không hiểu sao tên này đã thành thật khai ra mọi điều mà chúng tôi cần biết và còn nhanh nhảu nói ra cả những điều ta chưa kịp hỏi. Căn cứ vào những gì bộ phận đi chuẩn bị chiến trường đã tổng hợp được từ trước đến nay về vị trí Him Lam, đối chiếu với lời khai của Giắccơ chúng tôi thấy những lời khai của tên tù binh này rất khớp, có thể tin cậy và được bổ sung ngay vào sơ đồ của mục tiêu và phương án tác chiến.

Xong cuộc thẩm vấn, tôi cho Giắccơ điếu thuốc lá thơm và một tách cà phê. Hắn hân hoan ra mặt và cảm ơn rối rít. Tôi trấn an hắn:

- Anh khai báo như vậy là tốt. Chúng tôi sẽ không bắn anh đâu. Cách mạng rất nhân đạo. Anh có điều gì cần nói nữa không?

Suy nghĩ khoảng một phút, Phờrăngxoa Giắccơ nói vẻ thận trọng:

- Thưa ngài chỉ huy Việt Minh, tôi đã khai tất cả những điều tôi biết về Bê-a-tơ-rít-xơ (Him Lam). Bây giờ xin phép ngài chỉ huy cho tôi được nói một lời khuyên xuất phát từ trái tim: Các ngài không nên đụng đến Bê-a-tơ-rít-xơ. Đó không phải là một vị trí thông thường. Nó là một pháo đài thật sự, một pháo đài bất khả xâm phạm.

Một cán bộ tác chiến của đại đoàn có mặt lúc đó đã đốp ngay hắn bằng tiếng Pháp:

- Chúng tôi đã được nghe nói khá nhiều về những cái gọi là bất khả xâm phạm của các anh, từ cụm cứ điểm Đông Khê của tướng Các-păng-chi-ê cho đến hệ thống boongke của tướng Đờ-lát Đờ-tát-xi-nhi. Anh nên biết, với chúng tôi, không có vị trí nào là không thể đánh chiếm được.

Tên Giắccơ đỏ mặt. Hắn xin phép nói tiếp có ý muốn dẫn giải cụ thể hơn:

- Thưa các ông, Bê-a-tờ-rít-xơ do chính một vị cố vấn Mỹ vừa ở Triều Tiên về thiết kế và trực tiếp đôn đốc thi công. Tướng Mỹ Ô-đa-ni-en và ngài Đại tá Đờ-cát-tơ-ri thân chinh tham gia ý kiến bố phòng. Ngài Bộ trưởng Quốc phòng Plây-ven cũng đã đến thanh tra. Còn trực tiếp chỉ huy Bê-a-tơ-rít-xơ là Thiếu tá Pê-giô, một sĩ quan lê dương rất thiện chiến…

Tôi ngắt lời hắn và bảo:

- Anh hãy chờ đấy. Quân đội chúng tôi sẽ tiêu diệt Bê-a-tơ-rít-xơ. Vì đây là Việt Nam, anh hiểu không?

Sau đó 2 ngày khi Trung đoàn 141 diệt xong cụm cứ điểm Him Lam, tôi lại cho gọi Giắccơ đến. Hắn tròn mắt kinh ngạc khi nghe tôi thông báo Bê-a-tơ-rít-xơ đã bị xóa sổ hoàn toàn. Lại một lần nữa, Giắccơ xin được nói và lần này hắn cũng rất thành thật:

- Thưa ngài chỉ huy, các ngài đánh được Bê-a-tơ-rít-xơ, thì các ngài có thể đánh chiếm được bất cứ vị trí nào của Gônô (tên gọi Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ)…