1. Tết thanh minh được hiểu như nào?

 Tết Thanh minh là một sự kiện tâm linh quan trọng của người Việt. Trong ngày này, người dân thể hiện đạo lý" uống nước nhớ nguồn", bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên. 

- Thời gian diễn ra Tết Thanh minh: Ngày tết thanh minh thường không có ngày cố định mà thời gian sẽ bắt đầu từ ngày 4 đến 5/4, sau khi kết thúc Tiết Thanh minh và kết thúc vào khoảng ngày 20 đến 21-/4 Dương lịch. Tết Thanh minh 2024 rơi vào thứ năm, ngày 4/4 theo lịch vạn niên. Vào ngày lễ này, con cháu tụ họp lại về thăm mộ phần của ông bà tổ tiên, cùng nhau dọn dẹp và bày biện mâm cúng cơm tươm tấp để thành kính dâng tên tổ tiên, cầu mong một năm bình an, khỏe mạnh.

- Nguồn gốc: Tết Thanh minh là tiết thứ 5 trong 24 tiết khí được lập lịch theo quan niệm của các quốc gia phương Đông, bắt đầu sau ngày lập Xuân 45 ngày và sau Đông chí 105 ngày. Thanh minh trong nghĩa đen được hiểu là khí trời mát mẻ, quang đãng. Tết thanh minh kéo dài khoảng 15 đến 16 ngày và ngày đầu tiên được gọi là Tết thanh minh.

- Ý nghĩa của ngày Tết thanh minh: Theo phong tục của Việt Nam, ngày Tết Thanh minh là dịp để tưởng nhớ và tri ân đến những người thân đã khuất bằng phong tục đi tảo mộ. Đây là thời điểm để sửa sang, làm đẹp lại phần mộ của gia tộc để nơi nghỉ ngơi của tổ tiên trở nên tôn nghiêm  và sạch sẽ hơn. 

Vào dịp Tết Thanh minh, các gia đình sẽ dành thời gian cùng tới nghĩa trang nơi mộ phần của người thân an nghỉ và đem theo dụng cụ thể dọn dẹp sạch mộ phần. Những ngôi mộ còn chưa được xây dựng xong sẽ được đắp lại kỹ càng, dọn cỏ và cắt tỉa những cây hoang mọc trên mộ. Điều này sẽ giúp mộ phần của người thân sạch sẽ và gọn gàng hơn. Thể hiện sự tôn kính đối với người đã khuất.

Những mộ phần đã xây xong sẽ được quét dọn, vệ sinh và sau đó được trang trí bằng hương hoa và các lễ vật. Khi đã thắp hương cho mộ xong, người thân tới viếng thăm sẽ đốt vàng mã để tỏ lòng thành kính và tưởng niệm đến người đã mất.

Dịp lễ Thanh  minh không chỉ là lúc để tưởng nhớ về tổ tiên mà còn là cơ hội để giáo dục đạo đức cho các thế hệ trẻ. Lúc này, con trẻ sẽ cùng với cha mẹ ông bà đi cùng để được học hỏi về lòng kính ngưỡng tổ tiên và cách thực hiện các nghi lễ truyền thống. Bên cạnh đó, những người xa xứ sẽ sắp xếp thời gian để về với gia đình và tảo mộ. Ngày Tết Thanh minh là thời điểm để thể hiện sự nhân văn của người Việt. Người viếng cũng sẽ thường giúp sửa sang, quét dọn cho những ngôi mộ không có hoặc có ít người đến viếng thăm. Khi thắp hương cho mộ phần của người thân mình thì mọi người nên thắp hương cho những phần mộ xung quanh để " họ"  sẽ" đỡ cảm thấy cô đơn, lạnh lẽo".

 

2. Lễ cúng khấn Tết Thanh minh tại nhà, ngoài mộ 

Lễ cúng Tết thanh minh cần những lễ vật sau:

- Lễ cúng thanh minh ngoài mộ: Tùy từng gia đình, lễ cúng Thanh minh ở phần mộ tổ tiên mọi người có thể dâng cúng lễ chay hoặc lễ mặn. Nhưng vẫn phải đủ các lễ vật cơ bản sau: Hương, chè, quả, hoa, rượu, nước trong, trầu cau và tiền vàng.

  • Mẫm cỗ chay Thanh minh bao gồm: Xôi , chè; Oản, chuối; Bánh kẹo, hoa quả; Nước; Gạo, muối; Bỏng; Bơ; Chén mật ong.
  • Mâm cõ mặn cúng Thanh minh: Mâm cỗ mặn ngoài những đồ cúng như trên còn có thê rượu, thịt, chân giò, gà luộc hoặc khoanh giò. Lưu ý khi dâng lễ vật cần dọn dẹp sạch sẽ lại ngôi mộ.

- Lễ cúng Thanh minh tại nhà: Gia chủ có thể làm một mâm cúng Tết Thanh minh với những món mặn như gà luộc, xôi, giò, miến, nem, canh măng/ mọc, thêm đĩa đồ xào,... cùng một số lễ vật khác như hoa quả, hoa tươi, trầu cau, vàng mã,... Một số gia đình không nấu cỗ cúng Tết Thanh minh, chỉ thắp hương với hoa quả tươi, trà, bánh kẹo,.. để tỏ lòng thành kính tưởng nhớ đến tri ân tổ tiên. Lễ vật dâng lên ngày Tết Thanh minh tại nhà không cần quá cầu kỳ, tùy thuộc vào mỗi điều kiện của gia chủ và phong tục tập quán của từng địa phương để chuẩn bị.

Lưu ý: Trước khi dâng lễ vật lên tổ tiên thì gia chủ cần dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, lau dọn bàn thờ gia tiên .

 

3. Văn khấn Tết Thanh minh mới nhất 2024

- Văn khấn Tết Thanh minh tại nhà/ tại gia: Gia chủ có thể tham khảo bài khấn sau: 

Nam mô A di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Con lạy chín phương trời, con lạy mười phương chư phật, chư phật mười phương

Con lạy gia tiên tiền tổ, họ hàng nội ngoại hai bên gia tộc họ.... (gia chủ thay bằng họ gia chủ)

Con lay bà tổ cô mãnh, ông bà, cô bé Đỏ, cậu bé Đỏ tại gia

Hôm nay là ngày..... tháng.... năm....

Nay con giữ việc phượng thờ tên là......, tuổi.... sinh năm xã....... huyện.....tỉnh.....cùng toàn gia, trước bàn thờ gia tiên cúi đầu bái lễ.

Kính mời thổ công Táo quân đồng lai cách cảm.

Kinh dâng lễ bạc: Trầu cau, trà nước, vàng hương, hoa quả cùng phẩm vật lòng thành nhân dịp tiết Thanh minh, kính mời hương hòn nội ngoại tổ tiên, cụ, kỵ, ông bà, cha mẹ, cô dì chú bác, anh chị em chứng giám và hưởng lễ.

Con thành tâm thành kính cúi xin gia tiên tiền tổ, bà tổ cô ông mãnh, ông bà.......phù hộ độ trì, đề tâm xếp nếp, vuốt ve che chở cho đại gia đình con bình an, thịnh vượng, ba tháng mùa hè chín tháng mùa đông mát mẻ, tốt tươi. Điều lành mang lại, điều dữ mang đi cho công việc của gia đình con đều thuận buồm xuôi gió, gặp nhiều may mắn.

Chúng con kính dâng lễ bạc tâm thành, cúi xin gia tiên chứng minh chứng giám cho lòng thành của toàn thể gia quyến.

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật( cúi lạy 3 lần)

- Văn khấn Tết Thanh minh ngoài mộ, nghĩa trang: Khi làm lễ Thanh minh, gia chủ cần khấn hai bài khấn. Thứ nhất là bài khấn Âm phần Long mạch, kính cáo với các thần linh cai quản khu vực có đặt phần mộ và bài khấn vong linh trước phân mộ nhà mình

Bài khấn Âm phần Long mạch:

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Con lạy chín phương trời, mười phương chư phật, chư phật mười phương

Con kính lạy hoàng thiên hậu thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy các ngài thần linh bản xứ cai quản trong khu vực này.

Hôm nay là ngày...... tháng...... năm Nhâm Dần( đọc ngày tháng âm lịch)

Tín chủ chúng con là.....( đọc họ và tên của bạn)

Ngụ tại: Số nhà... phường.... quận.... thành phố....( địa chỉ nhà bạn(

Nhằm tiết Thanh minh , tín chủ con thành tâm thành kính sắm sửa lễ bạt, có lá trầu quả cau, trà quả, hương hoa, thắp nén tâm hương kính dâng trước án, kính mời chư vị tôn thần lai lâm chiếu giám.

Gia đình chúng con có ngôi mộ của: cụ tứ đại, tam đại hoặc của ôgn bà, cha mẹ táng tại xứ này, any muốn sửa sang xây đắp. Vì vậy, chúng con xin kính cáo các đấng thần linh, thổ thần, long mạch, tiền chu tước, hậu huyền vũ, tả thanh long, hữu bạch hổ và chư vị tôn thần cai quản trong khu vực này.

Chúng con kính mời các vị chư thần về đây chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho vong linh cho an nhàn yên ổn, siêu thoát. Cúi xin các vị phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con toàn gia mạnh khỏe, 3 tháng màu hè, 9 tháng mùa đông đều được mạnh khỏe, tươi tốt, chứng giám cho lòng thành của gia đình con.

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!( cúi lạy 3 lần).

- Bài cúng lễ vong linh tại mộ phần

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương

Con kính lạy hương linh:( đọc tên người dưới phần mộ)

Hôm nay là ngày( đọc ngày âm lịch), nhân tiết Thanh minh, tín chủ chúng con là... ngụ tại số nhà.... phường.... quận/ huyện.... thành phố/ tỉnh....

Chúng con và toàn thể thành viên trong gia đình nhờ công ơn cao dày của.... chạnh lòng nghĩ đến âm phần ở nơi hoang vắng, tín chỉ con thành tâm sắm lễ quả cay lá trầu. hương hoa oản quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước mộ, kính mời chân linh lai lâm hiến chưởng.

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!( cúi lạy 3 lần)

Bài viết trên Luật Minh Khuê đã gửi tới bạn đọc về những lễ cúng cần cho lễ Thanh minh và văn khấn trong ngày này. Tham khảo thêm: Tiết Thanh Minh là gì? Ý nghĩa Tiết Thanh Minh của người Việt. Xin trân trọng cảm ơn!