Mục lục bài viết

Vé hành khách là gì? Khái niệm vé hành khách

Hành khách là một người di chuyển trong một phương tiện nhưng không có trách nhiệm vận hành phương tiện di chuyển đó tới đích. Phương tiện này có thể là xe đạp, xe buýt, tàu hỏa, máy bay, tàu thủy, phà, và các phương tiện giao thông khác.

Các thành viên phi hành đoàn máy bay (nếu có), cũng như người lái xe hoặc hoa tiêu của phương tiện, thường không được coi là hành khách. Ví dụ, một tiếp viên của một hãng hàng không sẽ không được coi là hành khách khi đang làm nhiệm vụ và giống như những người làm việc trong nhà bếp hoặc nhà hàng trên tàu cũng như nhân viên dọn vệ sinh, nhưng một nhân viên đi trên xe của công ty được một người khác cầm lái sẽ được coi là hành khách

Vé hành khách là chứng từ vận chuyển hành khách bằng các phương tiện vận chuyển hành khách (như tàu bay, tàu thuỷ, tàu hoả, ô tô...), là bằng chứng của việc giao kết hợp đồng giữa hành khách và người vận chuyển, điểu kiện của hợp đổng vận chuyển hành khách.

Nội dung của vé hành khách

Vé hành khách phải theo mẫu quy định, nội dung vé gồm: tên hoặc số đăng kí của phương tiện... Việc mất hoặc ghi không đẩy đủ chỉ tiết hoặc sai quy cách trong vé không ảnh hưởng tới sự tồn tại và giá trị của hợp đồng.

Nghĩa vụ của người vận chuyển

Người vận chuyển có nghĩa vụ chuyên chở hành khách từ địa điểm xuất phát đến đúng địa điểm, đến đúng giờ, theo lộ trình và bằng phương tiện đã ghi trong vé một cách an toàn; hành khách có nghĩa vụ thanh toán tiền cước và phụ phí vận chuyển.

Người vận chuyển phải quan tâm, chăm sóc hành khách và phải thông báo kịp thời cho hành khách về chuyến đi. Trong trường hợp vận chuyển bị gián đoạn hoặc bị chậm lại trong hành trình, người vận chuyển có trách nhiệm chăm lo đến điều kiện sinh hoạt của hành khách và phải chịu chi phí cần thiết.

Người có vé hành khách được miễn cước vận chuyển đối với hành lí kí gửi và hành lí xách tay theo trọng lượng do người vận chuyển công bố trên cơ sở Điều lệ vận chuyển.

Hợp đồng vận chuyển hành khách

Hợp đồng vận chuyển hành khách là một loại hợp đồng dân sự tương đối phổ biến nhưng do tính chất phức tạp và nguy hiểm của quá trình vận tải cho nên loại hợp đồng này có những đặc điểm riêng như: địa điểm thực hiện hợp đồng do Nhà nước quy định (bến xe, nhà ga...). Đối với một số phương tiện như xe lửa, máy bay, tàu thủy, các bên không được phép tự do thoả thuận về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ trong quá trình vận chuyển. Ngoài ra, giá cước vé do Nhà nước quy định. Khi hành khách muốn đi lại trong nước bằng phương tiện vận tải phải mua vé và xuất trình với người quản lí phương tiện vận tải trước khi xuất phát. Trong quá trình vận chuyển, hành khách phải tuyệt đối chấp hành điều lệ vận chuyển hành khách bằng các phương tiện vận tải mà hành khách đã mua vé.

Hợp đồng vận chuyển hành khách là sự thoả thuận về các hoạt động vận chuyển hành khách, được kí kết giữa chủ phương tiện vận tải hoặc đại diện họp pháp quản lí phương tiện với hành khách hoặc người đại diện của hành khách.

Trong hợp đồng vận chuyển hành khách, chủ thể của hợp đồng là bên vận chuyển và hành khách. Bên vận chuyển có thể là pháp nhân hoặc cá nhân được phép kinh doanh vận chuyển hành khách. Đối với một số loại phương tiện giao thông như: máy bay, tàu hỏa do doanh nghiệp nhà nước đảm nhiệm.

Hành khách là cá nhân đi trên các phương tiện giao thông vận tải có mua vé hợp lệ.

Đặc điểm pháp lý của hợp đồng vận chuyển hành khách

- Hợp đồng vận chuyển hành khách là hợp đồng song vụ

Bên vận chuyển có quyền yêu cầu hành khách mua vé theo quy định và chấp hành đầy đủ các quy định về vận chuyển hành khách. Bên vận chuyển có nghĩa vụ xuất hành đúng giờ, trả khách đúng địa điểm...

Bên hành khách có nghĩa vụ mua vé và ngồi đúng chỗ quy định trên vé, trong thời gian vận chuyển phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của bên vận chuyển về an toàn giao thông. Bên hành khách có quyền yêu cầu bên vận chuyển chấp hành nghiêm chỉnh luật giao thông để đảm bảo an toàn tính mạng cho hành khách.

- Hợp đồng vận chuyển hành khách là hợp đồng có đền bù

Vận chuyển hành khách là loại dịch vụ kinh doanh có điều kiện, tiền mua vé là lợi ích vật chất mà bên vận chuyển hướng tới. Nếu kinh doanh thua lỗ kéo dài, các doanh nghiệp kinh doanh vận chuyển hành khách buộc phải giải thể.

- Hợp đồng vận chuyển hành khách là hợp đồng ưng thuận. Tính chất ưng thuận được thể hiện khi các bên thoả thuận xong các nội dung chính của hợp đồng thì hợp đồng có hiệu lực pháp luật làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên, còn việc thực hiện hợp đồng phụ thuộc vào ngày giờ mà các bên đã thoả thuận.

Hình thức của hợp đồng vận chuyển hành khách

- Hình thức văn bản: Vé tàu xe, máy bay, tàu sông, tàu biển có chứa đựng những điều khoản căn bản của hợp đồng vận chuyển hành khách; gồm các yếu tố giá vận chuyển, giờ khởi hành, địa điểm xuất phát, nơi đến, thòi gian có giá trị của vé, những dấu hiệu của tổ chức vận chuyển như tên con tàu, xe, loại máy bay và số chuyến bay... Vé máy bay và tàu biển còn ghi rõ họ, tên và địa chỉ của hành khách. Vé tàu xe, máy bay, ôtô, tàu biển mà hành khách đã mua là bằng chứng về hợp đồng vận chuyển hành khách đã được giao kết và hành khách đã thanh toán cước phí vận chuyển.

- Hình thức miệng: Hợp đồng vận chuyển hành khách được thể hiện dưới hình thức miệng, là sự thoả thuận miệng giữa hành khách và bên vận chuyển về nội dung và hình thức vận chuyển. Hợp đồng vận chuyển hành khách bằng taxi với hành khách thường được giao kết dưới hình thức miệng. Hành khách lên xe và thanh toán tiền cước theo km đường đi.

Trong thực tiễn còn có một loại vận chuyển hành khách và hàng hoá bằng xe máy. Dịch vụ này rất phát triển ở mọi noi, từ miền núi, nông thôn tới thành thị. Vận chuyển hàng hoá và hành khách bằng xe máy giá rẻ, nhanh chóng, thuận tiện. Loại dịch vụ này phát triển tự phát theo nhu cầu của nhân dân, tuy nhiên đây là một loại dịch vụ liên quan đến an toàn giao thông, vì vậy Nhà nước cần phải quản lí buộc các chủ xe phải mua bảo hiểm cho khách trên xe.

Quyền và nghĩa vụ của các bên vận chuyển

- Bên vận chuyển có thể là chủ phương tiện hoặc cơ quan trực tiếp quản lí phương tiện vận tải. Chủ phương tiện thuộc mọi thành phần kinh tế muốn kinh doanh vận chuyển hành khách phải có giấy phép. Chủ phương tiện sau khi được cấp

giấy phép kinh doanh và bắt đầu hoạt động kinh doanh phải chịu trách nhiệm về an toàn cho hành khách trong suốt quá trình vận chuyển. Để phục vụ tốt nhu cầu đi lại của nhân dân, bên vận tải phải tổ chức phục vụ hành khách, tổ chức bán vé, nếu bên vận chuyển và bên quản lí bến xe là một đơn vị kinh tế thống nhất cần phải thực hiện các dịch vụ khác nhằm đáp ứng yêu cầu thuận tiện, văn minh, lịch sự cho hành khách. Trước khi vận chuyển phải kiểm tra kĩ thuật an toàn của phương tiện, quét dọn sàn xe, lau chùi ghế ngồi, giường nằm bảo đảm yêu cầu vệ sinh môi trường. Trong khi vận chuyển phải chấp hành nghiêm chỉnh luật lệ giao thông. Không vận chuyển vượt quá số lượng hành khách quy định. Nếu vận chuyển đường dài liên tỉnh cần bố trí thời gian phục vụ hành khách ăn, uống, nghỉ ngơi, thực hiện xuất phát đúng giờ, về đích an toàn.

- Để đề phòng tai nạn giao thông, bên vận chuyển phải mua bảo hiểm về tính mạng, sức khỏe cho hành khách theo quy định của pháp luật (khoản 2 Điều 524 Bộ luật dân sự năm 2015).

- Bên vận chuyển có quyền yêu cầu hành khách trả đủ chi phí cước vận chuyển hành khách và cước phí hàng hoá vượt quá mức quy định. Có quyền từ chối chuyên chở hành khách trong những Trường hợp sau:

Hành khách không chấp hành đúng những quy định của bên vận chuyển. Có hành vi làm mất trật tự công cộng, đe dọa đến tính mạng, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tài sản của người khác hoặc do tình ttạng sức khỏe của hành khách mà bên vận chuyển thấy rõ việc vận chuyển sẽ gây nguy hiểm cho chính hành khách đó hoặc những người khác (Điều 525 Bộ luật dân sự năm 2015).

Bên vận chuyển hành khách phải bồi thường thiệt hại theo hợp đồng vận chuyển hành khách khi gây thiệt hại đến tính mạng sức khoẻ, tài sản của hành khách, nếu số tiền bảo hiểm hành khách do doanh nghiệp bảo hiểm chi trả không đủ khắc phục thiệt hại xảy ra thì bên vận chuyển phải bồi thường phần còn thiếu theo quy định của pháp luật...

Trường hợp thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của bên hành khách thì bên vận chuyển không phải bồi thường thiệt hại.

Quyền và nghĩa vụ của các bên hành khách

Hành khách là người có vé hợp lệ. Trong trường hợp do pháp luật quy đinh, hành khách phải được ghi tên vào danh sách hành khách. Khi lên phương tiện vận tải, hành khách phải xuất trình vé cho người quản lí phương tiện. Neu lên phương tiện vận tải mà chưa có vé phải thông báo ngay cho chủ phương tiện biết để mua vé bổ sung. Vé là chứng từ thu tiền cước của hành khách, là chứng chỉ hợp lệ về bảo hiểm hành khách theo điều lệ của bảo hiểm hành khách. Trường hợp hành khách không có vé, khi kiểm soát phát hiện được buộc phải mua vé với mức phạt theo quy định của Nhà nước.

Để bảo đảm an toàn tính mạng cho hành khách, bảo đảm trật tự công cộng và vệ sinh môi trường, những người sau đây không được đi chung trên phương tiện giao thông công cộng;

- Người mặc quần áo bệnh nhân của bệnh viện;

- Người bị bệnh tâm thần nếu không có người khác đi cùng;

- Người say rượu, không làm chủ được hành vi của mình;

- Trẻ em dưới 6 tuổi không có người lớn trông giữ;

- Người mang theo súc vật mà không có chuồng, rọ, không bảo đảm vệ sinh và dễ gây nguy hiểm cho hành khách khác;

Đối với trẻ em dưới 5 tuổi được miễn tiền cước trên các phượng tiện giao thông như ô tô, tàu hoả, tàu thuỷ nhưng phải có người lớn đi cùng và ngồi chung với người lớn. Trọng lượng hành lí xách tay theo quy định mà hành khách được mang theo người được miễn cước.

- Đối với hành khách dưới 14 tuổi khi đi tàu bay phải có giấy khai sinh. Neu đi tàu bay một mình phải có giấy cam đoan của cha mẹ hoặc người giám hộ (Quyết định số 20/2004-QĐ- GTVT ngày 28/10/2004 của Bộ giao thông vận tải).

Trong quá trình vận chuyển, hành khách phải tự mình bảo quản hành lí và phải chấp hành đúng các quy định của bên vận chuyển và các quy định khác về bảo đảm an toàn giao thông.

Hành khách có quyền yêu cầu được chuyên chở bằng đúng phương tiện vận tải, giá trị của loại vé với lộ trình đã thoả thuận. Có quyền yêu cầu thanh toán chi phí phát sinh hoặc bồi thường thiệt hại nếu bên vận chuyển có lỗi trong việc không chuyên chở đúng thời hạn, địa điểm đã thoả thuận (Điều 527 Bộ luật dân sự năm 2015).