Việt Nam hiện nay có mấy thành phố trực thuộc Trung ương?

1. Việt Nam hiện nay có bao nhiêu thành phố trực thuộc Trung ương?

Các thành phố trực thuộc trung ương được phân loại là các đô thị loại đặc biệt hoặc đô thị loại I, và chúng được xác định là các trung tâm đô thị cấp quốc gia. Đây là những đô thị quan trọng, với nền kinh tế phát triển, đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, và đóng vai trò làm động lực cho sự phát triển của cả quốc gia. Các thành phố này được đặc trưng bởi cơ sở hạ tầng và công nghệ tiên tiến, cung cấp nhiều cơ sở giáo dục cao cấp, có dân số đông, và có ưu điểm về giao thông vận tải.

Việc xác định đô thị trực thuộc Trung ương tuân theo Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 về tiêu chuẩn đơn vị hành chính và phân loại đơn vị hành chính, được ban hành bởi Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Thông tin chi tiết về việc xác định này được quy định tại Điều 4 của Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13, được điều chỉnh bởi Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15.

Hiện nay, Việt Nam có 05 thành phố trực thuộc Trung ương đáp ứng các tiêu chuẩn quy định, bao gồm:

- Hà Nội:

Là thủ đô của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội nằm bên sông Đà và hai bên đồng bằng sông Hồng. Với diện tích mở rộng, Hà Nội đã trở thành một trong 17 thủ đô có diện tích lớn nhất thế giới. Vị trí địa lý thuận lợi của Hà Nội làm cho thành phố trở thành trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, và khoa học của cả quốc gia, hiện tại có 12 quận, 1 thị xã và 17 huyện.

- Thành phố Hồ Chí Minh:

Là thành phố lớn nhất về dân số và quy mô đô thị hóa tại Việt Nam. Là trung tâm quan trọng về kinh tế, chính trị, văn hóa, và giáo dục, Thành phố Hồ Chí Minh thuộc loại đô thị đặc biệt của Việt Nam. Vị trí địa lý của thành phố nằm trong khoảng vĩ độ 10°10' - 10°38' bắc và kinh độ 106°22' - 106°54' đông.

Thành phố Hồ Chí Minh có vị trí địa lý cách thủ đô Hà Nội khoảng 1.730km theo đường bộ, nằm ở ngã tư quốc tế quan trọng, nơi các con đường hàng hải từ Bắc xuống Nam và từ Ðông sang Tây gặp nhau, là trung tâm đắc lực của khu vực Đông Nam Á. Trung tâm thành phố đặt mình cách bờ biển Đông chỉ 50 km theo đường chim bay, đồng thời đóng vai trò quan trọng như một cửa ngõ quốc tế. Thành phố liên kết các tỉnh trong vùng thông qua hệ thống giao thông đường bộ và là điểm kết nối quan trọng với thế giới.

- Hải Phòng:

Là thành phố cảng quan trọng, trung tâm công nghiệp, và cảng biển lớn nhất phía Bắc Việt Nam. Hải Phòng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học, thương mại và công nghệ của Vùng duyên hải Bắc Bộ. Là thành phố lớn thứ 3 cả nước, lớn thứ 2 miền Bắc sau Hà Nội.

- Đà Nẵng:

Là thành phố trực thuộc trung ương, nằm ở vị trí trung độ của Việt Nam. Với vị trí chiến lược về kinh tế, xã hội, và quốc phòng-an ninh, Đà Nẵng là đô thị biển và đầu mối giao thông quan trọng về đường bộ, đường sắt, đường biển và đường hàng không. Đà Nẵng được xem là "Thành phố đáng sống nhất Việt Nam."

- Cần Thơ:

Nằm ở vị trí trung tâm của vùng đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ từng là "Tây Đô – Thủ phủ của miền Tây Nam bộ" và hiện nay đã trở thành đô thị loại I trực thuộc Trung ương. Là một trong 4 tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm của đồng bằng sông Cửu Long và là vùng kinh tế trọng điểm thứ tư của Việt Nam.

2. Quy định về tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương

Tiêu chuẩn cho các thành phố trực thuộc Trung ương được quy định tại Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 và Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15 bao gồm các điều sau:

(1) Quy mô dân số của thành phố:

Thành phố trực thuộc Trung ương được xác định khi có dân số từ 1.000.000 người trở lên. Dữ liệu từ Tổng cục Thống kê cho biết rằng, năm 2021, dân số của năm TP.Hồ Chí Minh là 9.166,84 nghìn người; Cần Thơ là 1.246,99 nghìn người; Đà Nẵng là 1.195,49 nghìn người; Hải Phòng là 2.072,39 nghìn người và Hà Nội là 8.330,83 nghìn người.

(2) Diện tích tự nhiên của thành phố:

Thành phố trực thuộc Trung ương được xác định khi có diện tích tự nhiên từ 1.500 km2 trở lên. Dữ liệu từ Tổng cục Thống kê cho biết rằng, năm 2021, diện tích tự nhiên của Hà Nội là 3.359,82 km2; Hải Phòng là 1.526,52 km2; Đà Nẵng là 1.284,73 km2; TP.Hồ Chí Minh là 2.095,39 km2 và Cần Thơ là 1.440,40 km2.

(3) Đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc:

Thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất 09 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc, trong đó, tỷ lệ số quận, thị xã, thành phố trực thuộc trên tổng số đơn vị hành chính cấp huyện phải đạt từ 60% trở lên, và ít nhất có 02 quận.

(4) Đạt tiêu chí đô thị loại đặc biệt hoặc loại I:

Thành phố trực thuộc Trung ương đã được công nhận là đô thị loại đặc biệt hoặc loại I, hoặc khu vực dự kiến thành lập thành phố trực thuộc Trung ương đã được phân loại đạt tiêu chí của đô thị loại đặc biệt hoặc loại I.

(5) Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội:

Thành phố trực thuộc Trung ương cần đạt các tiêu chí sau, được quy định tại Phụ lục 1 ban hành kèm theo Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13:

- Cân đối thu chi ngân sách: Dư;

- Thu nhập bình quân đầu người năm so với cả nước: 1,75 lần;

- Mức tăng trưởng kinh tế trung bình 3 năm gần nhất (%): Đạt bình quân của cả nước;

- Tỷ lệ hộ nghèo trung bình 3 năm gần nhất (%): Đạt bình quân của cả nước;

- Tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ trong cơ cấu kinh tế: 90%;

- Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp nội thành, nội thị, thị trấn, quận và phường: 90%.

Lưu ý: Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15 cũng áp đặt tiêu chí đặc thù đối với thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó có 02 yếu tố đặc thù cụ thể được mô tả trong văn bản.

3. Sẽ có thêm 3 tỉnh trở thành thành phố trực thuộc trung ương

Theo Quyết định số 241 của Thủ tướng Chính phủ, trong giai đoạn 2021-2030, Bắc Ninh, Thừa Thiên Huế, và Khánh Hòa được đặt kế hoạch trở thành các thành phố trực thuộc Trung ương. Thông tin chi tiết được công bố qua Quyết định số 241/QĐ-TTg vừa được Thủ tướng Chính phủ mới ban hành, phê duyệt kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021-2030. Theo đó, ba tỉnh này sẽ gia nhập danh sách của Việt Nam có năm thành phố trực thuộc Trung ương, bao gồm Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng, TP.Hồ Chí Minh và Cần Thơ.

Thừa Thiên Huế được dự kiến trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết số 54-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh đến năm 2030, với tầm nhìn đến năm 2045. Trong khi đó, dự kiến Khánh Hòa sẽ thăng cấp thành phố trực thuộc Trung ương theo Kết luận số 53-KL/TW ngày 24-12-2012 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh đến năm 2020, và tầm nhìn đến năm 2030.

Ngoài ra, quyết định cũng đề cập đến việc thành lập quận mới tại Hà Nội, bao gồm các huyện Hoài Đức, Gia Lâm, Đông Anh, Thanh Trì, và Đan Phượng. Đồng thời, đô thị Vĩnh Phúc sẽ được hình thành từ khu vực các thành phố Vĩnh Yên, Phúc Yên và đô thị mới Bình Xuyên.

Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương để triển khai kế hoạch phân loại đô thị theo Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021-2030. Công việc bao gồm rà soát quy hoạch đô thị, hướng dẫn các địa phương lập đề án phân loại đô thị, thực hiện thẩm định, công nhận loại đô thị, và kiểm tra định kỳ để đảm bảo chất lượng đô thị. Thủ tướng cũng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện nhanh chóng rà soát và phân loại đô thị trên địa bàn, đáp ứng đúng quy định của pháp luật. Đối với các đô thị mới hoặc đã sắp xếp sáp nhập đơn vị hành chính đô thị, cũng cần rà soát điều chỉnh quy hoạch, chương trình phát triển đô thị và đầu tư phát triển đô thị để đảm bảo tuân thủ tiêu chí phân loại đô thị và kiểm soát chất lượng đô thị.

Bài viết liên quan: Thành phố trực thuộc trung ương là gì ? Quy định về thành phố trực thuộc trung ương

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!