1. Lý thuyết bài 42 - 43: Sử dụng năng lượng chất đốt
- Chất đốt có thể là than (thể rắn), dầu hoả (thể lỏng), gas (thể khí)
- Chất đốt thể rắn:
+Củi, tre, rơm, rạ …
+Than đá được sử dụng để chạy máy của các nhà máy nhiệt điện và một số loại động cơ, dùng trong sinh hoạt
+Khai thác chủ yếu ở các mỏ than thuộc tỉnh Quảng Ninh
+Than bùn, than củi.
- Chất đốt thể lỏng:
+ Xăng, dầu hoả, dầu đi-ê-zen, dầu nhờn…
- Chất đốt thể khí
+ Khí tự nhiên, khí sinh học.
+ Ủ chất thải, mùn, rác, phân gia súc theo đường ống dẫn vào bếp.
- Việc sử dụng các loại chất đốt có thể gây ra những tai nạn nghiêm trọng nếu không chú ý thực hiện các biện pháp an toàn.
- Hiện nay các nguồn năng lượng đang có nguy cơ bị cạn kiệt dần, con người đang tìm cách sử dụng các nguồn năng lượng khác như: năng lượng mặt trời, nước chảy. Chúng ta cần phải biết sử dụng tiết kiệm chúng.
2. Vở bài tập khoa học lớp 5 bài 42, 43 - Sử dụng năng lượng chất đốt
Vở bài tập Khoa học lớp 5 trang 71 Câu 1: Nối khung chữ ở cột A với các khung chữ ở cột B cho phù hợp.
Vở bài tập Khoa học lớp 5 trang 72 Câu 2: Hãy nêu ba ví dụ về việc sử dụng năng lượng của than đá.
Trả lời
- Làm nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện.
- Nguyên liệu cho công nghiệp hóa chất.
- Dùng trong sinh hoạt: đun nấu, sưởi,…
Vở bài tập Khoa học lớp 5 trang 72 Câu 3: Viết chữ Đ vào ☐ trước câu đúng, chữ S vào ☐ trước câu sai.
Nguyên nhân dẫn tới nhu cầu sử dụng chất đốt tăng là:
☐ Dân số trên Trái Đất tăng.
☐ Sử dụng bếp đun cải tiến.
☐ Sự phát triển của công nghiệp.
☐ Sự khai thác, sử dụng năng lượng mặt trời.
Trả lời
| Đ | Dân số trên Trái Đất tăng |
| S | Sử dụng bếp đun cải tiến |
| Đ | Sử phát triển của công nghiệp |
| S | Sử khai thác, sử dụng năng lượng mặt trời |
Vở bài tập Khoa học lớp 5 trang 72 Câu 4: Hãy nêu hai lí do cho biết vì sao chúng ta phải sử dụng tiết kiệm các nguồn năng lượng.
Trả lời
- Hiện nay, các nguồn năng lượng đang có nguy cơ cạn kiệt dần, đặc biệt than đá, dầu mỏ, khí đốt khi đã khai thác thì chúng không có khả năng phục hồi vì được hình thành từ xác sinh vật qua hàng triệu năm.
- Mặt khác, việc khai thác các nguồn năng lượng đã làm cho môi trường bị tàn phá và ô nhiễm; các chất đốt khi cháy sinh ra khí các-bô-níc cùng nhiều loại khí và chất độc khác làm ô nhiễm không khí,…
Vở bài tập Khoa học lớp 5 trang 72 Câu 5: Viết chữ Đ vào ☐ trước ý kiến đúng, chữ S vào ☐ trước ý kiến sai.
☐ Các chất đốt khi cháy sinh ra khí các-bô-níc và nhiều chất khác làm ô nhiễm môi trường.
☐ Chúng ta không cần phải sử dụng tiết kiệm các nguồn năng lượng.
☐ Không nên dùng xăng để nhóm bếp.
☐ Khi dùng nến, nên đặt nến lên những vật dễ cháy.
Trả lời
| Đ | Các chất đốt khi cháy sinh ra khí các - bô - níc và nhiều chất khác làm ô nhiễm môi trường |
| S | Chúng ta không cần phải sử dụng tiết kiệm các nguồn năng lượng |
| Đ | Không nên dùng xăng để nhóm bếp |
| S | Khi dùng nến, nên đặt nến lên những vật dễ cháy |
Vở bài tập Khoa học lớp 5 trang 72 Câu 6: Hãy nêu hai việc nên làm để giảm những tác hại đối với môi trường khi sử dụng các loại chất đốt.
Trả lời
Để giảm những tác hại đối với môi trường khi sử dụng các loại chất đốt, cần:
- Làm ống khói để dẫn khí các-bô-níc cùng nhiều khí gây ô nhiễm môi trường lên cao, đun nấu bằng bi-ô-ga.
- Sử dụng tiết kiệm chất đốt cũng góp phần bảo vệ môi trường.
Vở bài tập Khoa học lớp 5 trang 73 Câu 7: Hãy nêu hai việc nên làm để phòng tránh tai nạn khi sử dụng chất đốt.
Trả lời
Hai việc nên làm để phòng tránh tai nạn khi sử dụng chất đốt:
- Đun nấu phải đúng cách.
- Sưởi ấm hay sấy khô phải làm đúng cách.
Vở bài tập Khoa học lớp 5 trang 73 Câu 8: Điền vào mỗi cột ba ví dụ về các việc nên làm và không nên làm để tiết kiệm, chống lãng phí chất đốt ở gia đình bạn.
| Việc nên làm | Việc không nên làm |
Trả lời
| Việc nên làm | Việc không nên làm |
| - Thức ăn đã chín phải tắt lửa ngay - Không để lửa quá to khi đun nấu - Bật bóng đèn điện vừa đủ | - Đun chín thức ăn quá lâu - Đun nấu để lửa quá to - Bật quá nhiều bóng đèn điện |
3. Một số lưu ý khi sử dụng khí đốt là Gas
- Khi mua bếp đun nấu, nên kiểm tra kỹ chất lượng bình gas, van kẹp, vị trí lắp đặt và quy trình lắp đặt của nhân viên cửa hàng, tránh tình trạng mua phải bình gas đã bị tuột van, bị sang chiết gas trái đẹp và việc lắp đặt không chuẩn gây rò rỉ khí gas. Các thiết bị đun nấu và bình gas cũng cần được đặt cố định tại vị trí riêng biệt, thông thoáng và dễ xử lý nếu không may phát sinh sự cố cháy nổ. Bình gas cũng không nên để gần những nơi có chất ăn mòn như mắm, muối hay acid và cần phải tránh xa nguồn nhiệt, đảm bảo nhiệt độ bên ngoài không vượt quá 500C.
- Khi thấy có mùi tỏi nhẹ (là chất tạo mùi được nhà sản xuất gas pha vào để dễ nhận biết tình trạng rò rỉ khí gas), nên kiểm tra van và đường ống dẫn gas, phát hiện vị trí rò rỉ bằng cách xoa nước xà phòng loãng vào dây dẫn. Nếu chúng ta phát hiện rò rỉ thì cần tắt bếp, lấy xà phòng miếng dính vào hoặc dùng dây cao su thắt lại, tiếp đó di chuyển bình gas đến nơi thoáng mát, nằm xa nguồn nhiệt.
- Khóa ngay bình gas khi không sử dụng. Nguyên nhân cháy nổ đa số đều do việc rò rỉ gas mà chủ nhân không biết cứ thế bật bếp lên bất ngờ gây nổ lớn. Chính vì thế hãy tạo cho mình thói quen khóa gas ngay nếu không sử dụng. Đặc biệt với những nhà bí khí và khu phòng trọ sinh viên nấu ăn trong phòng nhỏ.
- Nếu như phát hiện có mùi gas thì phải khóa ngay bình gas lại và mở tất cả các cửa để thông thoáng. Sau đó gọi đơn vị bảo hành bếp hoặc bình đến kiểm tra.
- Lưu ý về bình gas. Bình gas chính là nơi bảo quản gas bên trong. Do đó cần để bình gas ngay ngắn, nơi thông thoáng và đặc biệt là nên để bình gas tránh những nơi có ổ điện hoặc nguồn nhiệt. Lỗi này rất nhiều gia đình mắc phải nên đặc biệt chú ý.
- Không sử dụng nồi quá to để đun nấu trên bếp gas mini. Nguyên nhân bởi ngọn lửa sẽ bị trùm ra ngoài quá nhiều gần với bình gas làm nóng bình và gây cháy nổ rất nguy hiểm. Bình gas mini nên dùng hết và bỏ đi, không nên tích tụ nhiều trong nhà.
- Nắm được nguyên tắc lắp đặt bếp ga. Nên lắp bếp gas nơi thông thoáng nhưng phải tránh gió trực tiếp. Nếu đặt bếp gas nơi bí hơi, ẩm thấp, không có không khí lưu thông thì sẽ gây hại cho người sử dụng bếp. Cũng không nên đặt bếp gas nơi quá gió bởi gây lãng phí và tốn gas. Nên để bếp gas cách tường/ vật chắn khoảng 15-20cm. Điều này hạn chế cháy nổ với các vật gần bếp gas. Rất có thể là nguyên nhân cháy bếp và nổ bình gas.
- Các thiết bị điện như ổ cắm điện, lò vi sóng, lò nướng, nồi cơm điện không nên để gần bếp ga vì chúng có thể biến dạng do ảnh hưởng bởi quá trình đun nấu. Chưa kể trường hợp khí ga rò rỉ dễ gây cháy nổ vô tình cho các thiết bị này hoạt động.
- Một bếp gas được lắp đặt an toàn và đúng cách sẽ phải thỏa mãn các tiêu chí dưới đây:
+ Bếp phải cao hơn bình gas.
+ Bếp nên đặt trong phòng thông thoáng.
+ Phần ống dẫn gas phải được lắp thật cẩn thận, chắc chắn và khít với các khớp nối
- Khi mở bếp gas, mở van đầu bình gas trước, sau đó bạn mở van ở bếp để bắt đầu bật bếp gas.
Trên đây là một số các nội dung của bài 42, bài 43 Khoa học lớp 5 - Sử dụng năng lượng chất đốt. Để có thể hiểu rõ hơn một số các vấn đề liên quan, tham khảo bài viết: Đề cương ôn tập học kì 2 môn Khoa học lớp 5 mới nhất năm 2022 - 2023
