1. Nghệ nhân nhân dân lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ
Bộ Công Thương thông báo rằng, trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ, những nghệ nhân không chỉ là những người kỳ công kế thừa, lưu giữ và truyền dạy những bí quyết của nghề từ các thế hệ tiền bối, mà còn là những người mang tinh thần và tài năng sáng tạo vào từng tác phẩm của mình. Việc tôn vinh và hỗ trợ nghệ nhân không chỉ là việc công nhận sự cống hiến của họ mà còn là việc xây dựng một môi trường thuận lợi để họ có thể tiếp tục hoạt động và truyền đạt nghề cho thế hệ kế tiếp. Mục tiêu là bảo tồn và thúc đẩy sức sống của các nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống, giữ cho chúng không chỉ là di sản văn hóa mà còn là nguồn cảm hứng cho sự phát triển văn hóa và kinh tế của dân tộc.
Kể từ khi khởi đầu triển khai chương trình xét tặng danh hiệu Nghệ nhân từ năm 2007, lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ đã chứng kiến sự phát triển vững mạnh. Bộ Công Thương, đứng đầu trong việc đẩy mạnh và phối hợp với các cơ quan chức năng, đã không ngừng nỗ lực để tôn vinh và ghi nhận đóng góp của các nhà nghệ nhân.
Tính đến thời điểm hiện tại, Bộ Công Thương đã gửi đề nghị tới Nhà nước về việc phong tặng danh hiệu cao quý "Nghệ nhân nhân dân" và "Nghệ nhân ưu tú" trong tổng cộng 04 đợt. Trong số 214 cá nhân được vinh danh, có 22 Nghệ nhân nhân dân và 192 Nghệ nhân ưu tú. Chứng tỏ sự công bằng và công nhận công lao của những người nghệ nhân trong việc bảo tồn và phát triển nghề thủ công mỹ nghệ của dân tộc.
Quá trình xét và trao tặng danh hiệu cao quý "Nghệ nhân nhân dân" và "Nghệ nhân ưu tú" cho các cá nhân làm nghề thủ công mỹ nghệ không chỉ là một hành động đơn thuần về việc vinh danh cá nhân, mà còn là một biểu hiện sâu sắc của sự ủng hộ và tôn trọng đối với nền văn hóa và truyền thống dân tộc. Việc này đã có những ảnh hưởng to lớn đối với việc bảo tồn, truyền dạy và phát triển nghề thủ công mỹ nghệ.
Các hoạt động vinh danh không chỉ tạo ra một động lực mạnh mẽ cho các cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ, mà còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng một xã hội an sinh, văn minh tại địa phương. Nó không chỉ là việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mà còn là cách để nhân dân nhận ra và đánh giá cao vai trò quản lý của Nhà nước trong việc bảo vệ và phát triển lĩnh vực thủ công mỹ nghệ. Đây là một bước quan trọng trong việc khẳng định giá trị và vị thế của nghề thủ công mỹ nghệ trong lòng cộng đồng và trên tầm quốc gia.
2. Thông báo về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ
Ngày 12/3/2024, sự kiện quan trọng đã diễn ra khi Văn phòng Chính phủ đưa ra Thông báo số 91/TB-VPCP, chính thức công bố ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tại cuộc họp đặc biệt nhằm thảo luận về Dự thảo Nghị định quy định chi tiết về việc xét tặng danh hiệu cao quý "Nghệ nhân nhân dân" và "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ. Đây là một bước quan trọng đánh dấu sự quan tâm và định hướng cụ thể của Chính phủ đối với việc thúc đẩy, bảo tồn và phát triển nghề thủ công mỹ nghệ, từ đó tôn vinh những người nghệ nhân ưu tú và đóng góp tích cực vào sự phát triển văn hóa và kinh tế của đất nước.
Ngày 05/3/2024, một sự kiện quan trọng đã diễn ra tại Văn phòng Chính phủ khi Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã chủ trì và điều hành cuộc họp chuyên đề nhằm thảo luận về Dự thảo Nghị định quy định chi tiết về việc xét tặng danh hiệu cao quý "Nghệ nhân nhân dân" và "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ. Cuộc họp đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo các Bộ: Bộ Công Thương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
Với sự tham gia tích cực của các đại biểu, cuộc họp đã diễn ra một cách chặt chẽ và có ý nghĩa. Phó Thủ tướng, sau khi lắng nghe ý kiến của các đại biểu dự họp, đã đưa ra những kết luận sâu sắc và xây dựng nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong việc xét tặng danh hiệu danh giá này. Không chỉ thể hiện sự quyết tâm của Chính phủ trong việc phát triển và bảo tồn nghệ thủ công mỹ nghệ mà còn khẳng định vai trò quan trọng của các ngành và cơ quan liên quan trong quá trình này.
3. Dự thảo Nghị định xét tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ
Trong bối cảnh cuộc họp đầy ý nghĩa đó, Phó Thủ tướng đã đưa ra chỉ đạo cụ thể, giao nhiệm vụ quan trọng cho Bộ Công Thương và các Bộ liên quan như Tư pháp, Nội vụ, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Mục tiêu của việc này là nghiên cứu và hoàn thiện Dự thảo Nghị định, với sự tập trung vào việc làm rõ các nội dung sau:
- Xác định rõ ràng phạm vi điều chỉnh, đặc biệt là việc làm nổi bật nội dung được truyền dạy từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đồng thời, cần bổ sung và làm sáng tỏ định nghĩa về nghệ nhân, ngành nghề truyền thống, và làng nghề cổ truyền. Việc giải thích từ ngữ đúng mực là cực kỳ cần thiết để phân biệt giữa nghề thủ công truyền thống thuộc lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể được quản lý bởi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Giúp tránh tình trạng chồng chéo, trùng lặp, đồng thời đảm bảo rõ ràng về đối tượng được xét tặng danh hiệu và giải quyết mọi khó khăn, vướng mắc trong quá trình xét tặng danh hiệu cao quý này.
- Để đảm bảo tính công bằng và uy tín, việc xét tặng danh hiệu cao quý "Nghệ nhân nhân dân" và "Nghệ nhân ưu tú" đòi hỏi sự rõ ràng và minh bạch trong các tiêu chuẩn và tiêu chí. Dưới đây là những yếu tố cụ thể và quan trọng cần được xem xét:
+ Tiêu chuẩn khách quan và minh bạch: Cần phải đề ra các tiêu chuẩn và tiêu chí đặc thù, có tính định lượng và đánh giá được. Tránh việc dựa vào đánh giá và tôn vinh của một số cá nhân hay nhóm nhỏ, mà thay vào đó, cần phải có sự tham gia và công nhận của cộng đồng dân cư, các làng nghề, nơi sản xuất để đảm bảo tính công bằng và minh bạch.
+ Kỹ năng và truyền dạy: Nghệ nhân cần phải thể hiện khả năng nắm giữ và truyền dạy kỹ năng và bí quyết nghề cho nhiều cá nhân khác. Đồng thời, sản phẩm của họ cần phải mang lại giá trị về cả vật chất và tinh thần, đóng góp vào việc xóa đói, giảm nghèo và phát triển cộng đồng.
+ Thành tích và giải thưởng: Sản phẩm của nghệ nhân cần phải tham gia và đạt giải tại các cuộc thi, triển lãm tại các làng nghề và các cuộc thi có liên quan do cơ quan có thẩm quyền tổ chức. Ngoài ra, cần nghiên cứu và áp dụng các kinh nghiệm của UNESCO trong việc hoàn thiện các quy định về tiêu chuẩn, nhằm đảm bảo tính chất chuyên nghiệp và phù hợp với bối cảnh quốc gia.
- Để đảm bảo tính chính xác và toàn diện, cần phải xác định rõ ràng lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ thuộc trách nhiệm quản lý của từng Bộ, bao gồm Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng các Bộ khác. Việc này nhằm đảm bảo không có sự bỏ sót đối với bất kỳ đối tượng hay nghệ nhân nào, không phân biệt dựa trên lĩnh vực, ngành nghề hoặc chuyên môn cụ thể. Tạo ra một cơ sở vững chắc để công bằng và công nhận các nghệ nhân đến từ mọi ngả nghề, từ truyền thống đến hiện đại, đều có cơ hội được tôn vinh và khẳng định giá trị của mình trong cộng đồng và xã hội.
- Trước những nghề thủ công mỹ nghệ mang tính đặc thù và đối diện với nguy cơ mai một, việc quy định các tiêu chuẩn cho chúng cần được xem xét một cách cẩn thận và linh hoạt hơn. Đảm bảo rằng các tiêu chuẩn được thiết lập sẽ phản ánh đúng nhu cầu và đặc điểm riêng của từng nghề thủ công, từ đó tôn vinh và khích lệ những cá nhân không ngừng nỗ lực thực hành, truyền dạy và bảo vệ giá trị di sản văn hóa của lĩnh vực này. Không chỉ là việc đánh giá và công nhận nỗ lực của các nghệ nhân, mà còn là cách để bảo tồn và phát triển sức sống của nghề thủ công mỹ nghệ trong một môi trường ngày càng phát triển và đa dạng.
- Cần phải bổ sung các quy định mới để tôn vinh những nghệ nhân có những đóng góp vĩ đại đối với sự phát triển của nghề thủ công mỹ nghệ, dù họ đã ra đi và chưa được nhận danh hiệu cao quý từ Nhà nước. Việc này sẽ là một cách tôn vinh và ghi nhận công lao của những người đã dày công gìn giữ và phát triển di sản văn hóa của dân tộc, thậm chí khi họ không còn sống trong thế hệ này. Không chỉ là việc đánh giá và tôn vinh sự cống hiến của họ mà còn là một biểu hiện của sự tôn trọng và biết ơn từ phía cộng đồng và xã hội đối với những người đã làm nên những giá trị văn hóa đặc biệt này.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Phải được tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú trước Nghệ nhân nhân dân. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
