1. Tiền tiêu hủy được hiểu là như thế nào? Thẩm quyền ra quyết định tiêu hủy tiền mặt?

Theo quy định tại Điều 1 của Thông tư 03/2020/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tiền tiêu hủy bao gồm tiền giấy (cotton, polymer) và tiền kim loại không đủ tiêu chuẩn lưu thông, tiền đình chỉ lưu hành. Điều 3 của thông tư này cụ thể quy định về thẩm quyền quyết định tiêu hủy tiền mặt, chủ yếu được giao cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Theo đó, thẩm quyền quyết định tiêu hủy tiền mặt được xác định như sau:

- Căn cứ số liệu tồn kho tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông: Cục trưởng Cục Phát hành và Kho quỹ tại Kho tiền Trung ương cung cấp số liệu về tồn kho tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông và tiền đình chỉ lưu hành. Dựa trên thông tin này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định thời gian, số lượng, và giá trị từng loại tiền tiêu hủy.

- Hội đồng tiêu hủy tổ chức quá trình tiêu hủy: Cụm tiêu hủy phía Bắc (tại Cục Phát hành và Kho quỹ ở Hà Nội) và cụm tiêu hủy phía Nam (tại Chi cục Phát hành và Kho quỹ ở thành phố Hồ Chí Minh) chịu trách nhiệm tổ chức quá trình tiêu hủy tiền mặt. Trong trường hợp cần thiết, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước có thể quyết định tổ chức tiêu hủy tiền tại các cơ sở khác.

Như vậy, dựa trên quy định tại Điều 3 của Thông tư 03/2020/TT-NHNN, có thể khẳng định rằng thẩm quyền quyết định tiêu hủy tiền mặt thuộc về Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, đồng thời quy trình tiêu hủy được thực hiện thông qua sự hợp tác chặt chẽ giữa Cục Phát hành, Kho quỹ, và Thống đốc.

2. Nguyên tắc thực hiện tiêu hủy tiền mặt

Theo quy định tại Điều 4 của Thông tư 03/2020/TT-NHNN, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đặt ra bốn nguyên tắc cơ bản cần tuân theo trong quá trình tiêu hủy tiền mặt, nhằm đảm bảo tính an toàn, minh bạch và hiệu quả của quy trình này.

- Đảm bảo an toàn tuyệt đối về tài sản và bí mật Nhà nước: Trong quá trình tiêu hủy tiền, việc bảo đảm an toàn tuyệt đối về tài sản và bí mật Nhà nước là ưu tiên hàng đầu. Mọi hoạt động tiêu hủy phải được thực hiện trong môi trường an ninh cao, đảm bảo không có rủi ro mất mát hay rò rỉ thông tin nhạy cảm.

- Kiểm đếm chọn mẫu để quyết định tỉ lệ kiểm đếm: Tiền tiêu hủy sẽ được kiểm đếm chọn mẫu, tạo nên cơ sở để Hội đồng tiêu hủy đưa ra quyết định về tỉ lệ kiểm đếm từng loại tiền trước khi tiến hành tiêu hủy. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong quá trình xác định số tiền cần tiêu hủy.

- Tiêu hủy theo số tiền thực tế đã nhận từ Kho tiền Trung ương: Sau khi có kết quả kiểm đếm và phân loại từ Hội đồng tiêu hủy, việc tiêu hủy tiền sẽ được thực hiện theo số tiền thực tế đã nhận từ Kho tiền Trung ương. Điều này đảm bảo sự chính xác và minh bạch trong quá trình xử lý tiền mặt.

- Tiền sau khi tiêu hủy thành phế liệu không thể khôi phục: Tiền sau khi đã qua quá trình tiêu hủy phải đảm bảo không thể khôi phục để sử dụng lại như tiền. Điều này giúp ngăn chặn việc tái sử dụng tiền tiêu hủy và đảm bảo tính an toàn và hiệu quả của quy trình tiêu hủy.

Như vậy, với bốn nguyên tắc này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cam kết thực hiện công tác tiêu hủy tiền một cách an toàn, minh bạch, và có hiệu quả, đồng thời giữ vững sự tin tưởng của cộng đồng và đối tác quốc tế trong quản lý tiền mặt.

3. Xử lý thừa tiền, thiếu tiền trong quá trình tiêu hủy tiền mặt tại Vụ Tài chính - Kế toán như thế nào?

Dựa vào quy định tại Thông tư 25/2022/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về chế độ kế toán giao nhận, điều chuyển, phát hành, thu hồi và tiêu hủy tiền mặt, quá trình kiểm đếm tiền tiêu hủy được thực hiện bởi Hội đồng tiêu hủy. Để bảo đảm tính chính xác và minh bạch trong quá trình này, Vụ Tài chính - Kế toán có vai trò quan trọng trong việc ghi chép và báo cáo số liệu liên quan.

Bảng tổng hợp số tiền thừa và thiếu trong quá trình kiểm đếm tiền tiêu hủy do Hội đồng tiêu hủy lập sẽ là căn cứ để Vụ Tài chính - Kế toán xử lý. Theo quy trình, Vụ Tài chính - Kế toán sẽ thực hiện các bước như sau:

- Lập bảng tổng hợp số tiền chênh lệch: Dựa vào thông tin từ Hội đồng tiêu hủy, Vụ Tài chính - Kế toán lập bảng tổng hợp với số liệu thừa và thiếu từ quá trình kiểm đếm tiền tiêu hủy.

- Báo Có số tiền chênh lệch thừa/báo Nợ số tiền chênh lệch thiếu: Sau khi lập bảng tổng hợp, Vụ Tài chính - Kế toán sẽ thực hiện ghi chép vào hệ thống kế toán. Số tiền chênh lệch thừa sẽ được báo Có, trong khi số tiền chênh lệch thiếu sẽ được báo Nợ. Điều này giúp theo dõi và kiểm soát số liệu một cách rõ ràng.

- Chuyển thông tin đến các đơn vị liên quan: Với số liệu đã được ghi chép, Vụ Tài chính - Kế toán chuyển thông tin về số tiền chênh lệch thừa hoặc thiếu đến các đơn vị liên quan, đặc biệt là Quỹ dự trữ phát hành. Điều này là để thông báo về tình hình và cần hành động điều chỉnh nếu cần.

Qua đó, thông tư này không chỉ định rõ quy trình kế toán mà còn đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tiền mặt tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Theo quy định tại Điều 27 của Thông tư 25/2022/TT-NHNN, quy trình hạch toán cho các trường hợp thừa tiền và thiếu tiền trong quá trình tiêu hủy tiền mặt tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được xác định cụ thể như sau:

Đối với đơn vị có chênh lệch thừa tiền:

- Nợ TK 40100101 - Tiền cotton phát hành

- Hoặc/và Nợ TK 40100102 - Tiền polymer phát hành

- Hoặc/và Nợ TK 40100200 - Tiền kim loại phát hành

- Có TK 602004 - Thanh toán liên chi nhánh

- Cùng với đó, căn cứ vào biên bản xác nhận kết quả tiêu hủy hoàn toàn từ Hội đồng tiêu hủy, số chênh lệch thừa so với số tiền xuất ra ban đầu sẽ được xác định để lập phiếu hạch toán nhập ngoại bảng:

- Nợ TK 001005 - Tiền giao đi tiêu hủy (sổ theo dõi từng loại tiền giao đi tiêu hủy tương ứng)

Đối với đơn vị có chênh lệch thiếu tiền:

- Nợ TK 602004 - Thanh toán liên chi nhánh

- Có TK 40100101 - Tiền cotton phát hành

- Hoặc/và Có TK 40100102 - Tiền polymer phát hành

- Hoặc/và Có TK 40100200 - Tiền kim loại phát hành

- Đồng thời, căn cứ vào biên bản xác nhận kết quả tiêu hủy hoàn toàn từ Hội đồng tiêu hủy, số chênh lệch thiếu so với số tiền xuất ra ban đầu sẽ được xác định để lập phiếu hạch toán xuất ngoại bảng:

- Có TK 001005 - Tiền giao đi tiêu hủy (sổ theo dõi từng loại tiền giao đi tiêu hủy tương ứng)

Đối với số tiền còn đủ tiêu chuẩn lưu thông được chọn lọc qua kiểm đếm tiền tiêu hủy:

- Hội đồng tiêu hủy thực hiện thủ tục xuất kho tiền tiêu hủy và nhập lại Quỹ dự trữ phát hành.

- Căn cứ vào lệnh điều chuyển và biên bản giao nhận tiền giữa Hội đồng tiêu hủy và kho tiền Trung ương, bộ phận kế toán lập phiếu nhập kho và hạch toán:

- Nợ TK 10100101 - Tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông

- Có TK 40100101 - Tiền cotton phát hành

- Hoặc/và Có TK 40100102 - Tiền polymer phát hành

- Hoặc/và Có TK 40100200 - Tiền kim loại phát hành

- Đồng thời, lập phiếu hạch toán giảm tiền giao đi tiêu hủy tương ứng với số tiền nhập lại Quỹ dự trữ phát hành:

- Có TK 001005 - Tiền giao đi tiêu hủy (sổ theo dõi từng loại tiền giao đi tiêu hủy tương ứng)

Như vậy, quy trình xử lý các trường hợp thừa tiền và thiếu tiền trong quá trình tiêu hủy tiền mặt tại Vụ Tài chính - Kế toán được thực hiện một cách chi tiết và chuẩn xác theo quy định của Thông tư.

Xem thêm bài viết sau đây: Phá giá tiền tệ là gì ? Phân tích về phá giá tiền tệ, ảnh hưởng việc phá giá tiền tệ

Khi có thắc mắc về quy định pháp luật cần tư vấn, liên hệ đến hotline 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue để được giải đáp