1. Cơ sở pháp lý

Cơ sở pháp lý quy định về các bệnh được miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự trong năm 2025 bao gồm hai văn bản chính là Luật Nghĩa vụ quân sự 2015Thông tư 105/2023/TT-BQP. Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 là văn bản pháp luật cơ bản quy định về nghĩa vụ quân sự của công dân, nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan, cũng như các chế độ và chính sách áp dụng trong quá trình thực hiện nghĩa vụ quân sự. Trong khi đó, Thông tư 105/2023/TT-BQP do Bộ Quốc phòng ban hành quy định cụ thể về tiêu chuẩn sức khỏe và quy trình khám sức khỏe cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng.

Thông tư 105/2023/TT-BQP có phạm vi điều chỉnh bao gồm nhiều nội dung quan trọng. Trước hết, Thông tư quy định tiêu chuẩn sức khỏe và phân loại khám sức khỏe cho các đối tượng, bao gồm việc khám sức khỏe để thực hiện nghĩa vụ quân sự, quản lý và kiểm tra sức khỏe quân nhân dự bị, khám sức khỏe tuyển sinh quân sự, và tuyển dụng cán bộ, sĩ quan dự bị, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng. Thông tư cũng quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan trong việc khám sức khỏe cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng.

Tuy nhiên, Thông tư 105/2023/TT-BQP không điều chỉnh các tiêu chuẩn sức khỏe và khám sức khỏe cho các đối tượng đặc thù như phi công quân sự, lực lượng đổ bộ đường không, lực lượng dù, và thủy thủ tàu ngầm. Đối với các tiêu chuẩn sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ và theo yêu cầu nhiệm vụ đối với sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ, công chức quốc phòng, công nhân và viên chức quốc phòng, việc thực hiện theo Thông tư số 37/2021/TT-BQP ngày 15 tháng 4 năm 2021 của Bộ Quốc phòng. Thông tư này quy định về phân loại sức khỏe, khám sức khỏe và phân cấp nhiệm vụ quản lý sức khỏe cho các đối tượng này.

Các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân có liên quan đến việc sơ tuyển sức khỏe, kiểm tra, khám sức khỏe, khám phúc tra và giám định sức khỏe cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng đều phải tuân thủ các quy định này để đảm bảo sự chính xác và công bằng trong quy trình khám sức khỏe và miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự.

 

2. 10 bệnh được miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự năm 2025

Theo Điều 4 của Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, nghĩa vụ quân sự được xác định là một nghĩa vụ vẻ vang của công dân trong việc phục vụ trong Quân đội nhân dân. Luật này quy định rằng việc thực hiện nghĩa vụ quân sự bao gồm hai hình thức chính: phục vụ tại ngũ và phục vụ trong ngạch dự bị của Quân đội nhân dân. Cụ thể, công dân trong độ tuổi nghĩa vụ quân sự, bất kể dân tộc, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ học vấn, nghề nghiệp hay nơi cư trú, đều phải thực hiện nghĩa vụ quân sự theo các quy định pháp luật.

Điều này thể hiện sự bình đẳng và trách nhiệm chung của toàn thể công dân đối với nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc. Không phân biệt các yếu tố cá nhân, mọi công dân đều phải tuân thủ quy định này, nhằm đảm bảo sự công bằng và tính đồng nhất trong việc thực hiện nghĩa vụ quân sự. Quy định này cũng phản ánh sự quan trọng của việc bảo vệ đất nước, là trách nhiệm của toàn bộ công dân để duy trì sự ổn định và an ninh quốc gia.

Theo quy định tại Điều 14 của Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, các đối tượng được miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự bao gồm những người khuyết tật, người mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh tâm thần hoặc bệnh mãn tính theo quy định của pháp luật. Điều này nhằm bảo đảm rằng những công dân gặp khó khăn về sức khỏe hoặc gặp phải các vấn đề nghiêm trọng về thể chất và tinh thần sẽ không bị yêu cầu tham gia nghĩa vụ quân sự, nhằm bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của họ.

Cụ thể, Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 105/2023/TT-BQP quy định chi tiết 10 loại bệnh thuộc diện miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự và không được nhận vào quân đội thường trực. Những bệnh này bao gồm các tình trạng sức khỏe đặc biệt nghiêm trọng, đòi hỏi sự chăm sóc và điều trị đặc biệt, và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng thực hiện nghĩa vụ quân sự. Quy định này đảm bảo rằng các công dân mắc các bệnh lý này sẽ không phải gánh vác trách nhiệm quân sự, đồng thời giúp quân đội duy trì sức khỏe và hiệu quả hoạt động của lực lượng nhân sự. Chi tiết như sau:

TT

TÊN BỆNH

MÃ BỆNH ICD10

1

Tâm thần

F20 đến F29

2

Động kinh

G40

3

Bệnh Parkinson

G20

4

Mù một mắt

H54.4

5

Điếc

H90

6

Di chứng do lao xương khớp

B90.2

7

Di chứng do phong

B92

8

Các bệnh lý ác tính (U ác, bệnh máu ác tính)

C00 đến C97; D00 đến D09; D45 đến D47

9

Người nhiễm HIV

B20 đến B24; Z21

10

Người khuyết tật mức độ đặc biệt nặng và nặng

 

3. Các tiêu chí xác định

Quy trình khám sức khỏe để xác định tình trạng sức khỏe của công dân nhằm phân loại nhóm sức khỏe được thực hiện qua nhiều bước quan trọng. Đầu tiên, quá trình khám sức khỏe bắt đầu với việc kiểm tra tổng quát sức khỏe của đối tượng để xác định các chỉ số cơ bản như huyết áp, nhịp tim, và chỉ số cơ thể. Các xét nghiệm cần thiết, bao gồm xét nghiệm máu, nước tiểu và các kiểm tra chuyên sâu, sẽ được tiến hành để đánh giá chi tiết về tình trạng sức khỏe, phát hiện các bệnh lý tiềm ẩn hoặc hiện tại.

Bên cạnh việc thực hiện các xét nghiệm, giấy tờ bệnh án cũng đóng vai trò quan trọng trong quy trình này. Đối tượng cần cung cấp các loại giấy tờ cần thiết để chứng minh tình trạng bệnh của mình, bao gồm các hồ sơ y tế, kết quả xét nghiệm trước đó và các tài liệu liên quan đến bệnh lý hiện tại. Những giấy tờ này giúp cơ quan chức năng có cơ sở xác thực tình trạng sức khỏe của đối tượng và đưa ra quyết định chính xác.

Cuối cùng, quyết định về việc miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự thuộc thẩm quyền của hội đồng khám tuyển. Hội đồng này sẽ xem xét toàn bộ thông tin từ việc khám sức khỏe, xét nghiệm, và giấy tờ bệnh án để đưa ra quyết định cuối cùng. Hội đồng khám tuyển có trách nhiệm xác định những công dân nào đủ điều kiện được miễn nghĩa vụ quân sự dựa trên các tiêu chí sức khỏe và tình trạng bệnh lý được quy định, đảm bảo rằng quyết định được đưa ra là công bằng và chính xác.

Việc quy định những bệnh được miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự có nhiều ý nghĩa quan trọng, cả về mặt nhân đạo lẫn quản lý nhà nước:

- Bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của công dân: Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của các cá nhân mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh mãn tính hoặc bệnh tâm thần. Những người bị ảnh hưởng bởi các bệnh lý này thường không đủ khả năng thực hiện các nghĩa vụ quân sự, và việc miễn đăng ký giúp họ tránh được áp lực và khó khăn thêm trong khi đang phải đối mặt với tình trạng sức khỏe kém.

Đảm bảo hiệu quả hoạt động của quân đội: Việc miễn nghĩa vụ quân sự cho những người mắc bệnh nặng giúp quân đội duy trì chất lượng và hiệu quả của lực lượng nhân sự. Quân đội cần những cá nhân có sức khỏe tốt để thực hiện nhiệm vụ, và việc tuyển chọn dựa trên sức khỏe đảm bảo rằng các quân nhân đều đáp ứng được yêu cầu về thể lực và sức khỏe.

- Tạo sự công bằng trong thực hiện nghĩa vụ quân sự: Quy định này giúp tạo sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ quân sự bằng cách phân loại rõ ràng những ai không thể tham gia vì lý do sức khỏe. Điều này ngăn chặn việc các công dân phải thực hiện nghĩa vụ quân sự trong tình trạng sức khỏe không phù hợp, từ đó giảm thiểu các bất công và bất hợp lý trong quá trình tuyển chọn.

- Đảm bảo tính nhân đạo trong chính sách quân sự: Việc miễn nghĩa vụ quân sự cho những người mắc bệnh nặng thể hiện sự quan tâm đến vấn đề nhân đạo trong chính sách quân sự. Điều này cho thấy chính phủ và các cơ quan liên quan coi trọng sức khỏe và quyền lợi của công dân, đồng thời phản ánh sự tiến bộ trong việc áp dụng các chính sách bảo vệ quyền lợi của nhóm người yếu thế trong xã hội.

- Tạo điều kiện cho việc điều chỉnh và cải tiến chính sách: Quy định về miễn nghĩa vụ quân sự cho những người mắc bệnh còn tạo cơ sở cho việc điều chỉnh và cải tiến chính sách liên quan đến sức khỏe và nghĩa vụ quân sự. Các thông tin và dữ liệu thu thập từ quy trình miễn nghĩa vụ quân sự giúp các cơ quan chức năng đánh giá và điều chỉnh các quy định cho phù hợp với thực tế và nhu cầu của xã hội.

Tóm lại, quy định về việc miễn nghĩa vụ quân sự cho những người mắc bệnh nghiêm trọng không chỉ đảm bảo sự công bằng và nhân đạo trong thực hiện nghĩa vụ quân sự mà còn góp phần vào việc duy trì hiệu quả hoạt động của quân đội và bảo vệ quyền lợi sức khỏe của công dân.

Xem thêm bài viết: Đi dân quân tự vệ có phải đi nghĩa vụ quân sự nữa không?

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn, giải đáp pháp luật nh