1. Hiểu như thế nào về Ban thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn

Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn là một cơ quan thanh tra được thành lập tại các đơn vị hành chính cơ sở ở Việt Nam, như xã, phường, thị trấn. Chức năng chính của Ban Thanh tra nhân dân là giám sát việc thực hiện các chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức và cá nhân trên địa bàn, đảm bảo tính minh bạch, công khai và công bằng trong các hoạt động của chính quyền địa phương.

Cụ thể, nhiệm vụ của Ban Thanh tra nhân dân bao gồm:

- Giám sát việc thực hiện pháp luật: Kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật, chính sách của Đảng và Nhà nước tại địa phương.

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo: Tham gia vào quá trình giải quyết các khiếu nại, tố cáo của người dân về các vấn đề liên quan đến quản lý hành chính và đời sống xã hội tại địa phương.

- Phát hiện và ngăn chặn vi phạm: Phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, các chính sách không đúng đắn, các biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức và cá nhân.

- Đề xuất biện pháp khắc phục: Đưa ra các kiến nghị, đề xuất các biện pháp khắc phục sai sót, vi phạm để đảm bảo trật tự, kỷ cương và phát triển bền vững tại địa phương.

Ban Thanh tra nhân dân hoạt động độc lập với chính quyền địa phương nhưng có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để thực hiện nhiệm vụ của mình. Ban này thường bao gồm các thành viên được bầu từ những người dân địa phương, có uy tín và không liên quan trực tiếp đến các hoạt động quản lý hành chính để đảm bảo tính khách quan trong quá trình thanh tra, giám sát.

 

2. Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn là những ai?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 36 Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022, Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn được tổ chức như sau:

Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn bao gồm các thành viên được bầu từ các thôn, tổ dân phố trên địa bàn cấp xã. Số lượng thành viên Ban Thanh tra nhân dân sẽ tương ứng với số lượng thôn, tổ dân phố trên địa bàn cấp xã, nhưng không được ít hơn 05 người.

Về tiêu chuẩn của Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn, theo quy định tại Điều 37 Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022, các thành viên phải đáp ứng những yêu cầu sau:

- Các thành viên phải có phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín trong cộng đồng dân cư, và đủ sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Về mặt phẩm chất đạo đức, thành viên của Ban Thanh tra nhân dân phải có đạo đức tốt, tức là họ phải tuân thủ các nguyên tắc đạo đức trong các hoạt động của mình, hành xử công bằng, trung thực, và tôn trọng đời sống cộng đồng. Điều này đảm bảo rằng các hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân sẽ được thực hiện một cách minh bạch, trung thực và mang lại lợi ích cho cộng đồng. Đồng thời, thành viên cũng cần có uy tín trong cộng đồng dân cư, tức là họ được người dân địa phương tin tưởng và tôn trọng. Điều này phản ánh vai trò quan trọng của họ trong việc đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong các hoạt động của chính quyền địa phương. Họ cũng cần có hiểu biết về chính sách, pháp luật và tự nguyện tham gia Ban Thanh tra nhân dân.

- Các thành viên phải là công dân thường trú trên địa bàn và không đồng thời là cán bộ, công chức cấp xã, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, hoặc tổ dân phố.

Như vậy, Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn là một tổ chức có vai trò quan trọng trong việc giám sát, đảm bảo tính minh bạch, công khai và công bằng trong các hoạt động của chính quyền địa phương. Việc lựa chọn các thành viên dựa trên những tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhằm đảm bảo Ban Thanh tra nhân dân có thể hoạt động hiệu quả, đúng mục tiêu và giữ vững sự tin tưởng của cộng đồng dân cư.

 

3. Nhiệm vụ và quyền hạn của Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn

Căn cứ theo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022 và Nghị định 59/2023/NĐ-CP, Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn có nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể như sau:

Ban Thanh tra nhân dân có trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện các quyết định đã được Nhân dân bàn và quyết định, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật, đặc biệt là việc thực hiện pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở của chính quyền địa phương cấp xã, cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.

Khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật, Ban Thanh tra nhân dân có quyền kiến nghị cơ quan hoặc người có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật và giám sát việc thực hiện các kiến nghị đó. Để phục vụ cho việc xác minh, kiểm tra, giám sát, Ban Thanh tra nhân dân có thể yêu cầu chính quyền địa phương cấp xã, cán bộ, công chức cấp xã cung cấp các thông tin, tài liệu có liên quan.

Ngoài ra, Ban Thanh tra nhân dân cũng xem xét, xác minh các vụ việc cụ thể theo kiến nghị của công dân, cộng đồng dân cư. Khi phát hiện hạn chế, thiếu sót qua quá trình kiểm tra, giám sát, Ban Thanh tra nhân dân có thể kiến nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, cán bộ, công chức cấp xã, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố để khắc phục, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân. Đồng thời, Ban cũng có quyền biểu dương những đơn vị, cá nhân có thành tích và đề nghị xử lý người có hành vi vi phạm pháp luật.

Ban Thanh tra nhân dân còn tham dự các cuộc họp của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã có nội dung liên quan đến nhiệm vụ kiểm tra, giám sát của Ban. Cuối cùng, Ban cũng tiếp nhận các kiến nghị, phản ánh của công dân, cộng đồng dân cư và các tổ chức, cá nhân liên quan đến phạm vi kiểm tra, giám sát của mình.

Như vậy, Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát và đảm bảo thực hiện dân chủ ở cơ sở, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân tại địa phương.

 

4. Hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn

Căn cứ theo quy định tại Điều 14 Nghị định 59/2023/NĐ-CP, Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn có các hoạt động như sau:

Đầu tiên, Ban Thanh tra nhân dân xây dựng phương hướng và nội dung kế hoạch hoạt động để thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của mình theo từng đợt, từng giai đoạn như quý, 6 tháng và năm, cũng như trong toàn bộ nhiệm kỳ. Việc này giúp họ có kế hoạch cụ thể để triển khai công việc một cách có hệ thống và hiệu quả.

Dựa trên kế hoạch hoạt động, Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát chi tiết và cụ thể. Trước khi thực hiện các hoạt động này, họ phải gửi kế hoạch này đến Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và các đối tượng liên quan khác (nếu có) ít nhất 05 ngày làm việc trước.

Trong quá trình hoạt động, Ban Thanh tra nhân dân tiếp nhận thông tin, phản ánh, kiến nghị trực tiếp hoặc qua hòm thư góp ý từ tổ chức, cá nhân có liên quan. Họ cũng làm việc với các tổ chức, cá nhân để thu thập thông tin, tài liệu, phân tích và đánh giá. Kết quả của việc kiểm tra, giám sát, xác minh sẽ được thông báo đến các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan bằng văn bản. Trong trường hợp phát hiện người có hành vi vi phạm pháp luật, Ban Thanh tra nhân dân sẽ kiến nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Cuối cùng, Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, thị trấn phải báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ hàng quý, 6 tháng, năm và khi có yêu cầu hoặc phát sinh đến Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã. Điều này đảm bảo sự minh bạch và tính chủ động trong công tác của Ban Thanh tra nhân dân.

 

Xem thêm bài viết: Quy định về việc tiếp nhận, xử lý đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của các Cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội, của Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp?

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp nhanh chóng.